Trà Vinh nằm ở ven biển phía Đông Nam Đồng bằng sông Cửu Long, có hệ thống sông rạch chằng chịt, địa hình thấp và bằng phẳng, đất đai màu mỡ và khí hậu nhiệt đới gió mùa, mát mẻ, ít bị ảnh hưởng bởi lũ, bão, là điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng sản xuất nông nghiệp ngọt, lợ, mặn, đặc biệt là phát triển lúa gạo, các loại màu và cây công nghiệp ngắn ngày, các loại cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản ngọt, lợ, mặn.

Cánh đồng lúa hữu cơ tại cù lao Long Hòa – Hòa Minh

Việc sản xuất gạo hữu cơ ở Trà Vinh đã có từ năm 2010, tại xã Long Hòa – Hòa Minh thuộc huyện Châu và đem lại giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần so với sản xuất lúa truyền thống. Long Hòa - Hòa Minh áp dụng sản xuất mô hình trồng lúa theo tiêu chuẩn hữu cơ kết hợp với nuôi tôm, đã và đang được ngành nông nghiệp tỉnh Trà Vinh áp dụng và nhân rộng. Đây là 01 trong 13 mô hình trồng trọt được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trà Vinh đánh giá hiệu quả ở cả 03 tiêu chí: Kinh tế, xã hội và môi trường.

Vụ mùa năm 2022 nhờ thời tiết thuận lợi năng suất lúa hữu cơ ở Hòa Long đạt bình quân 5,5 tấn/ha. Cùng đó, UBND xã Long Hòa ký kết được hợp đồng bao tiêu toàn bộ diện tích 101 ha lúa hữu cơ giá lúa tươi 11.000 đồng/kg, cao gần 2 lần so lúa thường. Với giá lúa này, nông dân đạt lợi nhuận từ 35 - 45 triệu đồng/ha, cao hơn từ 20 - 25 triệu đồng/ha so lúa thường. Mô hình sản xuất lúa hữu cơ kết hợp nuôi tôm càng xanh vừa bảo vệ môi trường, cung ứng sản phẩm sạch cho người tiêu dùng, đảm bảo tính bền vững so với nuôi tôm sú, tôm thẻ chân trắng theo phương thức bán thâm canh và thâm canh nhiều rủi ro do nuôi tôm 2 - 3 vụ/năm.

Tuy nhiên, những năm qua, sản phẩm lúa hữu cơ thường phụ thuộc khá nhiều vào thương hiệu của các công ty, doanh nghiệp liên kết đầu tư. Nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng và phát triển một thương hiệu riêng biệt cho sản phẩm của địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Trà Vinh đã tiến hành hỗ trợ xác lập xây dựng nhãn hiệu tập thể “Lúa, gạo hữu cơ Long Hòa, Hòa Minh”. Đây cũng là sản phẩm lúa gạo hữu cơ duy nhất của tỉnh Trà Vinh nói chung cũng như huyện Châu Thành nói riêng được tiến hành đăng ký bảo hộ độc quyền nhãn hiệu.

Tỉnh tập trung hỗ trợ mở rộng diện tích gieo trồng

Để có thể thay đổi được diện mạo của ngành nông nghiệp, hướng tới phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, ngành nông nghiệp tỉnh Trà Vinh đã và đang tập trung nhiều hoạt động hỗ trợ để nông dân, các hợp tác xã nông nghiệp trong tỉnh sản xuất hiệu quả và mở rộng diện tích lúa hữu cơ, tiến tới xây dựng thương hiệu lúa hữu cơ Trà Vinh bền vững trên thị trường trong nước và xuất khẩu.

Ngành nông nghiệp tỉnh đang tăng cường phối hợp cùng các địa phương với đẩy mạnh chuyển giao và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật, mô hình canh tác “3 giảm, 3 tăng”; “1 phải, 5 giảm”, kỹ thuật trồng lúa theo SRI, sử dụng phân bón thông minh… để giúp nông dân nâng cao năng lực canh tác, giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất, chất lượng sản phẩm hạt lúa.

Cùng với đó, các sở, ngành chức của tỉnh đang đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ các nông dân, hợp tác nông nghiệp và các cơ sở kinh doanh các sản phẩm nông sản xây dựng và phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn; tổ chức xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm nông sản chủ lực. Riêng ngành nông nghiệp tỉnh đang hỗ trợ về mặt kỹ thuật, thủ tục để xây dựng phương thức trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, bảo quản,… đủ điều kiện và được chứng nhận tiêu chuẩn tiên tiến, như: VietGAP, HACCP, ISO,… và tiêu chuẩn tương đương khác.

Tỉnh cũng đang tập trung các giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất trồng lúa, đồng thời đặt mục tiêu đến giai đoạn 2025-2030, diện tích gieo trồng mỗi năm đạt khoảng 200.000 ha lúa, sản lượng đạt từ 1 - 1,2 triệu tấn; trong đó, lúa hữu cơ từ 2.000 - 3.500 ha và lúa sạch đạt từ 20.000 - 30.000 ha.

Ngành nông nghiệp tỉnh đã có kế hoạch phát triển một số vùng sản xuất tập trung lúa chất lượng cao; trong đó, diện tích lúa hữu cơ được tổ chức sản xuất 1.000 ha và phấn đấu đến năm 2030 là 2.500 ha. Các địa phương trong tỉnh được quy hoạch, bố trí sản xuất lúa hữu cơ chủ yếu trên tại các huyện Châu Thành, Trà Cú và Cầu Ngang.

Ngoài việc mở rộng diện tích gieo trồng, việc xây dựng thương hiệu lúa gạo hữu cơ cũng là một trong nhiệm vụ trọng tâm được ngành nông nghiệp tỉnh Trà Vinh đặt lên hàng đầu. Như ở huyện Châu Thành mới chỉ có thương hiệu lúa gạo hữu cơ của hai xã Long Hòa - Hòa Vinh được đăng ký nhãn hiệu tập thể. Với định hướng mở rộng diện tích gieo trồng lúa gạo hữu cơ, thì việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm từ mô hình này cũng phải được thực hiện song song để tránh tình trạng gặp phải khó khăn về đầu ra sản phẩm. Trên thực tế, trong số 65 ha lúa gạo hữu cơ của hai xã Long Hòa - Hòa Minh, chỉ có 38 ha được doanh nghiệp bao tiêu với giá 11.000 đồng/kg, diện tích còn lại được bao tiêu giá 9.000 đồng/kg. Điều này khiến cho người nông dân không còn mặn mà với cây lúa hữu cơ, chuyển sang nuôi trồng thủy sản. Để tránh được tình trạng trên, cần phải tiến hành xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nhằm nâng cao giá trị, mở rộng thị trường, đem lại thu nhập cao hơn cho người dân.

Giải quyết bài toán về thương hiệu

Như vậy, vấn đề đặt ra cho tỉnh Trà Vinh là cần giải quyết bài toán về thương hiệu không chỉ cho các sản phẩm lúa gạo mà còn cho cả các sản phẩm khác. Việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm sẽ góp phần tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm, tạo được chỗ đứng cho sản phẩm trên thị trường.

Hiện nay, ngành nông nghiệp tỉnh Trà Vinh đang đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ gắn với nông nghiệp chế biến nông sản, thích ứng với biến đổi khí hậu và kết nối bền vững với chuỗi giá trị nông sản. Kế hoạch đặt ra với mục tiêu đến năm 2025, giá trị sản phẩm nông, lâm, thủy sản được sản xuất dưới các hình thức hợp tác và liên kết từ 30% trở lên; tỷ lệ giá trị sản phẩm nông sản được sản xuất theo các quy trình sản xuất tốt đạt từ 15-20%; tỷ lệ giá trị sản phẩm nông sản ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 10%; tốc độ giá trị gia tăng công nghiệp chế biến nông sản đạt khoảng 10%/năm; diện tích nhóm đất nông nghiệp sản xuất hữu cơ đạt từ 03-05%/tổng diện tích đất nông nghiệp.

Ngày 21/04/2022, UBND tỉnh Trà Vinh ban hành Quyết định số 750/QĐ-UBND phê duyệt Danh mục nhiệm vụ khoa học và công nghệ phát triển tài sản trí tuệ năm 2022. Trong đó, đề cập đến kế hoạch lựa chọn nhà thầu hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ của huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Đến ngày 05 tháng 12 năm 2022, Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh đã ban hành Quyết định số 2333/QĐ-UBND về việc phê duyệt nhiệm vụ khoa học và công nghệ phát triển tài sản trí tuệ Đăng ký bảo hộ, quản lý và quảng bá nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ của huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Nhiệm vụ được thực hiện với sự quản lý của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Trà Vinh, Công ty TNHH Tư vấn và Thẩm định SPVALUE là đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở sự phối hợp với các đơn vị có liên quan tại địa phương.

Việc xây dựng thành công nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ của huyện Châu Thành góp phần bảo vệ uy tín, danh tiếng, nâng cao năng lực cạnh tranh, tránh bị giả mạo sản phẩm.

Sau thời gian nghiêm túc triển khai thực hiện, Công ty SPVALUE đã phối hợp tham mưu cho chủ sở hữu-Phòng Kinh tế và hạ tầng huyện Châu Thành lựa chọn mẫu nhãn hiệu để đăng ký nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ của huyện Châu Thành, ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ của huyện Châu Thành. Hồ sơ đơn đăng ký nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ của huyện Châu Thành đã được nộp cho Cục Sở hữu trí tuệ với số đơn 4-2023-27030 vào ngày 26 tháng 06 năm 2023. Đơn đăng ký nhãn hiệu trên đã được Cục Sở hữu trí tuệ ghi nhận là hợp lệ theo Quyết định số 56999/QĐ-SHTT ngày 27 tháng 07 năm 2023.

Việc xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm lúa gạo hữu cơ Trà Vinh sẽ là động lực để địa phương và người dân trên địa bàn phát huy hiệu quả, cũng như nâng cao giá trị của sản phẩm lúa, gạo địa phương. Và cũng sẽ là nền tảng trong việc quảng bá, xúc tiến và đưa sản phẩm trực tiếp đến với thị trường trong nước và nước ngoài.