Làng nghề, làng nghề truyền thống

Theo Tiến sĩ Phạm Côn Sơn trong cuốn Làng nghề truyền thống Việt Nam thì: “Làng nghề là một đơn vị hành chính cổ xưa mà cũng có nghĩa là nơi quần cư đông người, sinh hoạt có tổ chức, kỉ cương tập quán riêng theo nghĩa rộng. Làng nghề không những là làng sống chuyên nghề mà cũng hàm ý là những người cùng nghề sống hợp quần để phát triển công ăn việc làm. Cơ sở vững chắc của làng nghề là sự vừa làm tập thể, vừa phát triển kinh tế, vừa giữ gìn bản sắc dân tộc và các cá biệt của địa phương”.

Làng dát vàng Kiêu Kỵ (huyện Gia Lâm, Thành phố Hà Nội)

Trong cuốn “Bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Tiến sĩ Dương Bá Phượng cho rằng: “Làng nghề là làng ở nông thôn có một hoặc một số nghề thủ công tách hẳn ra khỏi thủ công nghiệp và kinh doanh độc lập. Thu nhập từ các làng nghề đó chiếm tỷ trọng cao trong tổng giá trị toàn làng”.

Làng nghề truyền thống hiện nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất, nhưng có thể hiểu đó là làng cổ truyền, làm nghề thủ công truyền thống. Làng nghề truyền thống là trung tâm sản xuất hàng thủ công, nơi quy tụ các nghệ nhân và nhiều hộ gia đình chuyên làm nghề mang tính lâu đời, được truyền lại qua các thế hệ, có sự liên kết, hỗ trợ trong sản xuất, bán sản phẩm. Đồng thời, tồn tại hệ thống doanh nghiệp vừa và nhỏ, thậm chí là bán lẻ. Họ có cùng tổ nghề, các thành viên luôn có ý thức tuân theo những hương ước, tập quán, văn hóa địa phương trong quá trình phát triển làng nghề ngay trên địa bàn cư trú.

Làng gốm Gia Thủy (huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình)

Sản phẩm không những có tính ứng dụng cao, mà còn là những sản phẩm độc đáo, ấn tượng, tinh xảo. Ngày nay trong quá trình phát triển của kinh tế xã hội, làng nghề truyền thống đã thực sự trở thành đơn vị kinh tế tiểu thủ công nghiệp, có vai trò, tác dụng tích cực đối với đời sống nhân dân.

Gìn giữ và phát huy bản sắc làng nghề

Gìn giữ và phát huy bản sắc làng nghề là vấn đề bảo tồn, phát triển bền vững nghề truyền thống, giữ gìn nét văn hóa làng nghề trong quá trình hội nhập. Bảo tồn các yếu tố truyền thống, khuyến khích và tôn vinh các giá trị cổ truyền, truy tặng danh hiệu nghệ nhân cho những người xứng đáng, hỗ trợ để nâng cao cuộc sống và điều kiện làm việc, xây dựng nhà bảo tàng lưu giữ những sản phẩm truyền thống cho các thế hệ sau. Tổ chức các cuộc thi tìm ra những thợ giỏi để trao giải động viên khuyến khích họ.

Xây dựng hệ thống luật pháp, phổ biến cho mọi tầng lớp nhân dân ý thức chấp hành và tôn trọng pháp luật. Cải thiện môi trường tự nhiên, xã hội thu hút khách tham quan, du lịch; Thúc đẩy thương mại, kinh tế phát triển; Tuyên truyền nâng cao ý thức, lòng tự hào của người dân về nghề truyền thống của ông cha.

Làng nghề hương trầm Cao Thôn (tỉnh Hưng Yên)

Văn hoá làng nghề vùng đồng bằng Bắc bộ được hình thành và phát triển trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc với những đặc trưng riêng, hun đúc nên tâm hồn Việt và các giá trị đạo đức, nhân văn.

Quản lý thông điệp làng nghề

Cần nâng cao công tác quản lý thông điệp về gìn giữ và phát huy bản sắc làng nghề truyền thống đồng bằng Bắc bộ trên báo in hiện nay để làng nghề đồng bằng Bắc bộ được duy trì, phát triển ổn định, mang lại những giá trị về văn hóa, vật chất và tinh thần. Nhằm truyền đạt thông tin mang tính thời sự bằng ấn phẩm định kỳ và được phát hành rộng rãi với các sự kiện, vấn đề thời sự nhằm phục vụ công chúng - nhóm đối tượng.

Làng nghề truyền thống đồng bằng Bắc bộ chính là di sản văn hóa mà cha ông ta để lại, trao truyền từ thế hệ này đến thế hệ khác. Mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn lịch sử, làng nghề truyền thống đều có những thăng trầm, nhưng luôn lưu giữ giá trị truyền thống, tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc của mỗi làng quê, gắn kết tình làng nghĩa xóm. Giải quyết công ăn việc làm cho người lao động ở cộng đồng dân cư. Những sản phẩm độc đáo, tinh xảo, có chất lượng, thẩm mỹ cao - là sự kết tinh trí tuệ của nghệ nhân, của cộng đồng ở nhiều làng nghề truyền thống.

Vai trò của quản lý thông điệp về giữ gìn và phát huy bản sắc làng nghề truyền thống đồng bằng Bắc bộ trên báo in hiện nay đã giúp chúng ta nhận thức được rằng: Mỗi làng nghề truyền thống là niềm tự hào, là di sản văn hóa của cha ông trong cộng đồng làng xã. Làng nghề truyền thống cần được gìn giữ và phát huy, tạo động lực xây dựng và phát triển kinh tế, gắn với xây dựng nông thôn mới, thương hiệu sản phẩm OCOP.

Bài, ảnh: Cửu Long