Thứ năm, 04-08-2022 | 10:16GMT+7

Gốm Biên Hòa đừng để bị lãng quên

LNV - Nhắc đến vùng đất Đồng Nai - Biên Hòa với hơn 320 năm hình thành và phát triển, không thể không nhắc đến đồ gốm mỹ nghệ Biên Hòa - đẹp và độc đáo, như lời giới thiệu ngọt ngào trong câu ca dao: Đồng Nai có gốm Biên Hòa/ Đẹp, bền, duyên dáng ai mà lãng quên.

Gốm Biên Hòa vừa có tính nghệ thuật, thẩm mỹ cao, vừa có giá trị sử dụng với các sản phẩm phong phú về kiểu dáng, đa dạng về chủng loại, từ các sản phẩm gia dụng như: Chén, ấm, đĩa, đôn, chậu hoa... cho đến các phù điêu tranh lịch sử, lễ hội dân gian; các loại tượng gốm…

Dọc theo hai bên sông Đồng Nai, từ nhiều thế kỷ trước đã có nhiều lớp cư dân bản địa sinh sống, đặc biệt là vùng đất Cù lao Phố (nay là P.Hiệp Hòa, TP.Biên Hò ;a), các dân tộc bản địa đã sinh sống và lập lò sản xuất gốm ở đây.

Theo các chuyên gia, gốm Biên Hòa được thị trường quốc tế ưa chuộng là do sản phẩm có sự giao thoa giữa 3 dòng gốm người Việt, người Hoa và người Chăm.

Làm nên các sản phẩm gốm chính là nhờ vào bàn tay, khối óc của các nghệ nhân dày dạn kinh nghiệm, tư duy sáng tạo, tay nghề hoàn hảo. Tài nghệ của họ chính là đã tiếp thu, dung hòa những nét tinh hoa của các nền văn hóa trong các sản phẩm của mình, kết hợp khéo léo giữa cái cũ và cái mới, giữa Đông và Tây, cụ thể là sự kết tinh của kinh nghiệm điêu luyện của làm gốm thủ công cổ truyền với kỹ thuật, công nghệ hiện đại của Pháp.
 

Để tạo ra một dòng sản phẩm của riêng địa phương, không lẫn với dòng sản phẩm của các nơi khác trong nước và thế giới, trong cuốn Hỏi đáp về Biên Hòa - Đồng Nai: “Cái cốt lõi, cái hồn vẫn ở nguyên liệu đất Biên Hòa và men thực vật truyền thống do nghệ nhân Biên Hòa tạo nên… Gốm Biên Hòa ngày xưa đẹp về kiểu dáng, họa tiết và cả chất men.  Gốm Biên Hòa có chất men độc đáo riêng. Chính điều này đã làm cho nó khác với gốm của các địa phương khác. “Độ lửa” đã làm cho gốm xưa có được sự hấp dẫn kỳ lạ của chất men. Đặc điểm gốm Đồng Nai và gốm Nam bộ là kỹ thuật khắc, chấm men và lộng. Các kỹ thuật men truyền thống như trắng tàu, đỏ đá và xanh đổng trổ ở Biên Hòa xưa rất cần được tập hợp, nghiên cứu và lưu giữ. Loại men này đang có nguy cơ bị mai một”.
Doãn Ngọc