Thứ năm, 22-07-2021 | 09:47GMT+7

Bà Tám Thi - Nghệ nhân mỳ Quảng

LNV - Món ngon nhớ lâu bề bề/Ai ăn mỳ Quảng thì về Phú Chiêm. Theo câu ca, tôi và Lê Minh Dương, giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư miền Trung thuộc Bộ Kế hoạch đầu tư, tác giả cuốn Khảo cứu: “Mỳ Quảng, tìm hiểu lịch sử và giá trị ẩm thực” về thôn Triêm Nam, (Điện Phương, Điện Bàn) thăm bà Tám Thi (Lương Thị Thi). Bà là nghệ nhân mỳ Quảng tiêu biểu.
Tuổi ngoài thất thập,  bà đã có gần” 60 năm cuộc đời” làm nghề tráng mỳ, bán mỳ Quảng. Bà tự hào dòng họ Lưu của bà nơi đây có nghề tráng mỳ, bán mỳ Quảng nhiều đời, từ ông cao, bà cao, ông cố, bà cố, cha mẹ, đến lớp con cháu nội ngoại của bà sau này còn lưu truyền. Cha bà, cụ Lương Huynh, cùng hai anh Lương Võ, Lương Kẹo đều có tiếng tăm trong làng tráng, làm mỳ Quảng Phú Chiêm.  
Bà kể: Để có lá mỳ, con mỳ ngon ưng mắt, ưng bụng, phải chịu khó học hỏi đủ đường. Từ chỗ học hỏi cha mình đắp nồi đất, chọn loại gạo, chọn cối xay, chọn củi lửa, kể cả gáo dừa múc, que cật tre gạc lá mỳ, thoa dầu phụng khử nén đến trồng chuối sứ lấy bắp chuối, trồng rau sạch lấy các ;loại rau sống, rau thơm, hành ngò các loại. Phải có lòng yêu từng con mỳ, phải chọn gạo ngon, xay bột chay mịn, tráng con bánh cho chin và mướt, phải sống chết với nghề, xứng đáng với danh dự, với nghề ông bà để lại. 
 

Thời chiến tranh, gia đình bà vẫn ở lại quê tráng mỳ, bán mỳ Quảng cho bà con bám trụ, phục vụ cho cả bộ đội, du kích. Sau giải phóng, những năm khó khăn, bà phải gánh gồng  xuống Hội An, ra Đà Nẵng bán mỳ Quảng gánh. Đôi gánh làm bằng mây, thúng trước đựng mỳ, thúng sau nồi lửa nước nhưn có góc nước sôi trụng giá. Bước gánh khói lửa bốc thơm, thoăn thoắt, nhịp nhàng cùng với tiếng rao thánh thót: Ai mỳ Quảng Phú Chiêm không? Mỳ Quảng Phú Chiêm đâm đà thơm ngon, nóng sốt, dân phố rất yêu thích, mỗi ngày bà Tám Thi bán được bốn, năm chục ký mỳ, đủ trang trải cuộc sống gia đình. 

Ở các huyện thị khác như Đại Lộc, Tam Kỳ, Quế Sơn, Thăng Bình, Đà Nẵng người ta chế biến đủ xác loại mỳ Quảng như mỳ gà, mỳ bò, mỳ lươn, mỳ ếch, mì cá đồng( cá tràu, cá nhét..), mỳ sứa….riêng mỳ Phú Chiêm thì chuyên mỳ thịt heo cỏ ba chỉ với tôm sông. Tô mỳ ngon, thường nóng sốt, có nước thơm lựng thịt heo, tôm và có cả lớp gạch cua đồng đánh nhuyễn với lòng đỏ trứng vịt tạo lớp màng đẹp mắt nổi lên trên. Bát mỳ ngon còn có bánh tráng nướng giòn với rau sống Trà Quế cọng với búp chuối sứ xắt mỏng. Ăn kiểu dân dã là ngồi chồm hổm trên ghế tre, dưới bóng tre mát bên sông, dùng đũa tre lua mỳ vô miệng, cắn trái ớt xanh nghe cái rụp, rồi hít hà mùi cay mùi thơm mùi ngon thấm vị trò chuyện râm ran với bà con trong làng, nhìn ra cánh đồng lúa mát.  
 

Nổi tiếng tráng mỳ, làm mỳ Quảng ngon, bà Tám Thi được ông chủ Khu du lịch Vinahouse thị xã Điện Bàn mời ra làm các công đoạn nhồi nột, tráng mỳ, làm mỳ Quảng bán cho các loại khách Tây, ta, thương gia, công chức. ..Nhiều lần, bà được chọn mời đi biểu diễn nghề tráng mỳ, bán mỳ Quảng tại Festival Huế, khách sạn lớn ở thành phố Hồ Chí Minh và cả nước ngoài Nhật Bản, được các tổ chức ẩm thực Nhật Bản khen ngợi, những người sành ăn xứ hoa đào khen cách biểu diễn nghệ thuật ẩm thực dân gian Việt Nam độc đáo và khẩu vị ngon, bắt mắt, được Ban chấp hành Trung ương Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh nhiệu Nghệ nhân văn hóa nghệ thuật ẩm thực Làng nghề Việt Nam

Hiện tại nhà bà Tám Thi có 3 thế hệ, từ bà đến con trai, con dâu rồi cháu nội đang làm nghề tráng bánh tráng, tráng mỳ, từ thủ công đến máy móc hiện đại. Mỗi ngày riêng tráng mỳ bằng máy, nhà bà cho ra lò vài trăm ký mỳ bỏ cho các bạn hàng các nơi tiêu thụ. 

Miếng ngon nhớ lâu. Có thể thưởng lãm, thưởng thức một miếng ăn ngon, người ta lưu luyến, nhớ thương cả vùng đất. Bà có nguyện vọng xây dựng được nơi thờ ông Tổ nghề, địa phương xây dựng làng nghề mỳ Quảng Phú Chiêm, tráng mỳ thủ công, vừa trình diễn tại chỗ vừa phục vụ khách tham quan, ăn uống để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy nâng cao tay nghề gia truyền cha ông, góp phần quảng bá ẩm thực đất Quảng đến với thực khách trong và ngoài nước.
Bài, ảnh: Lê Anh Dũng