Lò nung

Điều đặc biệt là từ xưa đến nay nghề làm gốm ở đây hoàn toàn bằng thủ công và sử dụng sức người là chính. Các sản phẩm đất nung thủ công rất đa dạng và gần gũi với đời sống của người dân như như lu, ảng, nồi, niêu, ấm, chảo, bùng binh, trả... Xưa kia, các sản phẩm của làng gốm nổi tiếng bền đẹp và góp mặt khắp các khu chợ quê, hiện hữu trong nhiều gia đình ở nhiều địa phương trong vùng và lân cận. Tuy nhiên, hiện nay làng chỉ còn hai hộ sản xuất, trong đó một hộ chỉ làm khi nông nhàn, hộ còn lại là gia đình anh Giang Ngọc Xanh, sản xuất quanh năm để phục vụ cho nhu cầu của bà con trong xã và những xã lân cận.

Mọi công đoạn của sản phẩm gốm ở đây đều làm bằng tay

Khi chúng tôi đến nhà anh Xanh, nhìn quanh quất chỉ thấy có 2 cụ già phía sau nhà đang miệt mài ngồi nặn những sản phẩm gốm bên chiếc bàn xoay cũ kỹ. Dưới bàn tay đã nhăn nheo vì thời gian của hai cụ những sản phẩm gốm gia dụng dần dần được nên hình hài từ đất… Ngoài sân, vợ và con gái anh Xanh đang xếp những sản phẩm gốm vừa mới được nặn xong để phơi khô trước khi cho vào lò nung. Phía sau nhà, anh Giang Ngọc Xanh đang chuẩn bị củi lửa để cho sản phẩm vào lò nung…

Anh Xanh cho biết nghề làm gốm của gia đình anh đã có từ lâu và để làm ra một sản phẩm gốm đòi hỏi rất nhiều công đoạn. Đầu tiên phải lấy đất sét về phơi khô sau đó đem xay thành bột rồi sú (rưới) nước nhồi cho nhuyễn. Khi bột đất đã được nhồi nhuyễn dùng bàn xoay để chuốt thành hình dáng sản phẩm rồi phơi sản phẩm cho khô, sau khi phơi người thợ tiến hành cắt, gọt, sửa trong, cạo ngoài, gắn các bộ phận vòi, quai... chỉnh sửa sản phẩm sao cho hoàn chỉnh nhất. Sau khi đã chỉnh sửa hoàn chỉnh, sản phẩm được đem chồng vào lò nung theo nguyên tắc tận dụng tối đa không gian lò để xếp các sản phẩm lên nhau sao cho có thể chứa được nhiều sản phẩm nhất. Sau đó đun lửa nấu 4 tiếng và để nguội sẽ có được những sản phẩm gốm hoàn chỉnh…

Theo anh Xanh cho biết, thì trung bình mỗi ngày gia đình anh sản xuất ra khoảng 20 sản phẩm và mỗi tuần thì khoảng 150 sản phẩm. Bình quân mỗi ngày gia đình anh thu nhập từ 200.000đ đến 300.000đ. Hiện nay sản phẩm do gia đình anh sản xuất được tiêu thụ ở khoảng hơn 10 địa điểm, chủ yếu là ở những chợ quê trong xã Quế An và các xã lân cận. Gọi là làng nghề nhưng thực ra tham gia làm gốm ở làng chủ yếu là mẹ anh và vợ chồng anh và đặc biệt là việc nặn gốm do những cụ bà lớn tuổi trong làng đảm nhận. Mỗi ngày, các cụ bà lớn tuổi của làng tập trung tại nhà anh Xanh để cùng với mẹ anh làm gốm. Công cán chẳng đáng là bao chỉ đủ kiếm thêm chút tiền cùng con cháu trang trải cuộc sống, nhưng cái chính là làm cho đỡ nhớ nghề.

Tuy hiện nay gốm của làng Quế An đã được nhiều người biết đến và sản phẩm bán chạy ở các chợ của địa phương do giá cả hợp lý, mẫu mã đa dạng nhưng để phục hồi lại nghề gốm như xưa không phải là chuyện dễ vì gặp khó khăn trong việc tập hợp những người làm gốm có tay nghề trước đây, thiếu kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất, thị trường bao tiêu sản phẩm chưa có tính ổn định lâu dài, thiếu đội ngũ kế tục tâm huyết, hết lòng với nghề…

Được biết, hiện nay, địa phương đang xây dựng đề án khôi phục làng gốm Quế An. Trong tương lai, phòng Công thương huyện Quế Sơn sẽ dùng khoản kinh phí khuyến công để hỗ trợ cho Uỷ ban nhân dân xã Quế An tập hợp các nghệ nhân lại rồi tổ chức lớp dạy nghề cho thế hệ trẻ. Ngoài ra, cũng sẽ hỗ trợ kinh phí cho các hộ mua sắm máy móc, trang thiết bị phục vụ làm gốm; Tổ chức tham quan, học hỏi kinh nghiệm ở các làng gốm làm ăn hiệu quả để xây dựng sản phẩm gốm đặc trưng trên thị trường...

Bài, ảnh: An Trường