HTX GNES vẫn thường xuyên đối mặt thời tiết khắc nghiệt, điển hình như hiện tượng “El Nino” gây nắng nóng kéo dài, nguồn nước suối khô cạn nhanh hơn dự kiến

Hợp tác xã Giảm Nghèo Ea Súp (HTX GNES) với phương châm “cùng cộng đồng phát triển” và triết lý “thuận theo tự nhiên, lấy nông dân làm trung tâm, môi trường làm gốc, cộng đồng làm đích”, đã kiên định đồng hành cùng giống gạo Briết- một đặc sản địa phương.

Những năm đầu thành lập (từ năm 2019), khó khăn lớn nhất mô hình kinh tế tập thể này phải đối mặt bắt nguồn từ cả yếu tố con người lẫn tự nhiên.

Mặc dù sở hữu lợi thế thổ nhưỡng và nguồn nguyên liệu quý, nhưng sự thiếu hiểu biết bởi một số hộ dân về canh tác bền vững, vô tình tạo nên tình trạng lạm dụng phân bón hóa học, gây suy giảm chất lượng và giá trị nguyên liệu. Ngoài ra, vùng trồng lúa Ea Súp tuy có thời gian canh tác ngắn, mùa thu hoạch trùng thời điểm nhu cầu thị trường ở mức cao, HTX vẫn thường xuyên đối mặt thời tiết khắc nghiệt, điển hình như hiện tượng “El Nino” gây nắng nóng kéo dài, nguồn nước suối khô cạn nhanh hơn dự kiến. Đây trở thành nguyên nhân chính khiến cây lúa dễ bị khô héo, đổ ngã, chịu sâu bệnh tấn công.

Đứng trước “bài toán” khó, anh Nguyễn Việt Đức, Giám đốc HTX GNES cho biết, HTX thực hiện nhiều biện pháp can thiệp: “Về thực trạng nông dân lạm dụng hóa chất, đơn vị chủ động tổ chức tập huấn, nâng cao nhận thức, hướng dẫn kỹ thuật về quy trình sản xuất lúa hữu cơ, đồng thời kiểm soát chặt chẽ đầu vào bằng cách hướng dẫn lựa chọn phân bón, chế phẩm sinh học phù hợp. Qua đó, góp phần nâng cao thay đổi tư duy bà con và đảm bảo chất lượng sản phẩm”.

Khi đối mặt thời tiết khắc nghiệt, hạn hán kéo dài do hiện tượng “El Nino”, HTX khẩn trương ngừng bón đạm sinh học qua lá, chuyển sang áp dụng kỹ bón bổ sung phân bột Humic tự nhiên (than bùn, than mùn,…) vào gốc để cải thiện bộ rễ, giúp cây lúa hồi phục khỏi tình trạng khô héo. Ngoài ra, thành viên HTX thay phiên theo dõi sát sao, động viên nông dân vượt qua nghịch cảnh, ngăn chặn sâu bệnh có cơ hội phát tán.

Mục tiêu tăng trưởng gấp 4 lần vào năm 2025

Bằng sự kiên trì và can thiệp kịp thời, Ea Súp đã giữ vững chất lượng vùng nguyên liệu hữu cơ. Cũng theo anh Đức, thành tựu lớn nhất HTX gặt hái chính là “Chứng nhận hữu cơ Việt Nam” - danh hiệu quan trọng đưa Ea Súp trở thành đơn vị đầu tiên tại Tây Nguyên có sản phẩm gạo đạt chuẩn. Mặt hàng chủ lực từ đơn vị - Gạo đen Briết, nhận nhiều đánh giá tích cực bởi người tiêu dùng nhờ giá trị dinh dưỡng cao, giàu chất chống oxy hóa. Sau khi đạt OCOP 3 sao năm 2021, sản phẩm ngày càng được thị trường cao cấp săn đón, có thời điểm đạt mức giá bán gần 100.000 đồng/kg.

Bên cạnh đó, HTX cũng đăng ký thành công các nhãn hiệu: “GNES”, “Briết”, “Khẩu Xiên Lăm”,… hướng đến giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại nhiều siêu thị, chuỗi thực phẩm sạch ở TP. HCM, Hà Nội, Đà Nẵng. Đơn vị hiện trong quá trình triển khai Dự án Liên kết sản xuất tiêu thụ lúa gạo Ia Lốp giai đoạn 1 (2024 - 2026), giúp hàng trăm hộ nông dân xã biên giới Ia Lốp chuyển đổi quy trình canh tác lúa nước.

Sau khi đạt OCOP, sản phẩm từ HTX ngày càng được thị trường cao cấp săn đón, có thời điểm đạt mức giá bán gần 100.000 đồng/kg

Báo cáo hoạt động gần đây từ HTX, năng suất lúa trên diện tích liên kết tăng từ 1 - 2 tấn/ha, thu nhập nông dân cũng tăng đáng kể, dao động khoảng 20 -30%. Những sản phẩm chế biến sâu bằng nguyên liệu gạo Briết (bún, phở khô,…) mang đến cho HTX doanh thu 712 triệu đồng, lợi nhuận 89 triệu đồng năm 2024, tạo đà bứt phá ở giai đoạn tiếp theo. Kết quả minh chứng hiệu quả mô hình kinh tế cộng sinh GNES đang xây dựng. Đồng thời, khẳng định vai trò HTX trong việc giúp đỡ hộ nghèo, tạo công ăn việc làm ổn định, gắn kết nông dân vào chuỗi giá trị, trên tinh thần nông nghiệp tử tế, biến GNES thành điểm tựa vững chắc cho hàng trăm hộ dân vùng biên giới khó khăn.

Năm nay, HTX GNES đặt mục tiêu tăng tổng vốn hoạt động lên 3,5 tỷ đồng, doanh thu đạt 3 tỷ đồng và lợi nhuận 250 triệu đồng, kỳ vọng có thể mở rộng quy mô thành viên liên kết lên 200 người. Để hiện thực hóa mức tăng trưởng đột phá, Giám đốc HTX GNES tiết lộ, đơn vị đang xúc tiến Mua bán Tín chỉ carbon dựa trên hồ sơ vùng trồng hữu cơ từ Dự án liên kết Ia Lốp. Mục đích nhằm tiên phong tận dụng cơ hội qua mô hình kinh tế xanh, tạo ra nguồn thu mới.

Những thành tựu đạt được minh chứng cho hiệu quả của mô hình kinh tế cộng sinh GNES đang xây dựng

Ngoài ra, HTX nỗ lực hoàn thiện hồ sơ chứng nhận OCOP 4 sao, cùng danh hiệu Sản phẩm công nghiệp tiêu biểu (CNNTTB) cấp khu vực năm 2025. Hiện, đơn vị đã đạt danh hiệu sản phẩm CNNTTB tỉnh Đắk Lắk tháng 10/2025. Về công nghệ, HTX đang phối hợp các tổ chức chứng nhận, tạo truy xuất nguồn gốc. Không chỉ minh bạch sản xuất, HTX còn minh bạch giá trị – chia sẻ lợi ích công bằng với nông dân, người tiêu dùng – thể hiện đúng tinh thần triết lý nông nghiệp tử tế đơn vị theo đuổi. HTX cũng xây dựng phương án kinh doanh Dịch vụ sản xuất (cày, gặt, thu rơm) đảm bảo giúp nông dân, tổ liên kết tối ưu hóa chi phí.

Tất cả bước đi này đều hướng đến mục tiêu lớn: Xúc tiến đề xuất dự án xuất khẩu lúa hữu cơ sang các thị trường khó tính như Châu Âu và Hoa Kỳ. Qua đó, từng bước đưa gạo Ea Súp trở thành thương hiệu nông sản Việt Nam trên trường quốc tế. Cuối tháng 10, anh Đức tiết lộ, HTX vừa hoàn tất thiết kế bao bì bằng tiếng Hàn, sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng tại thị trường phát triển mạnh, năng động bậc nhất khu vực châu Á.