Xuất phát từ mong muốn tìm ra giải pháp chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho khoai lang, từ tháng 10/2025, nhóm học sinh gồm: Nguyễn Ngọc Phong (lớp 11A4), Nguyễn Xuân Huy (lớp 11C2), Nguyễn Quỳnh Bảo Hân (lớp 11B1), Lương Quỳnh Anh (lớp 11A2) và Đào Xuân Gia Khang (lớp 10A1), dưới sự hướng dẫn của cô giáo Lê Thị Thùy Linh đã bắt tay vào tìm tòi, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm.

Nhờ quá trình đầu tư nghiêm túc cùng ý tưởng giàu tính ứng dụng, dự án “BESOP - Pleiku Beyond Starch Optimization/Sức trẻ Gia Lai - Kiến tạo giá trị nông sản Việt” - Thuộc lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và năng lượng đã vượt qua nhiều vòng đánh giá để ghi danh vào vòng đấu cuối cùng cấp quốc gia. Đây là đại diện duy nhất của tỉnh Gia Lai góp mặt tại vòng chung kết cuộc thi.

Điểm nổi bật của dự án là việc ứng dụng các phương pháp chế biến vật lý như hồ hóa, làm lạnh và sấy thăng hoa.

Định hướng cốt lõi của dự án là tập trung tối ưu hóa hàm lượng tinh bột tự nhiên trong khoai lang để tạo ra tinh bột kháng (RS3), một dạng tinh bột có lợi cho hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ ổn định đường huyết. Điểm nổi bật của dự án là việc ứng dụng các phương pháp chế biến vật lý như hồ hóa, làm lạnh và sấy thăng hoa, qua đó giữ trọn vẹn cấu trúc tinh bột kháng tự nhiên mà không cần sử dụng hóa chất biến đổi, chất bảo quản công nghiệp hay phụ gia tổng hợp.

Nhóm đã tạo ra một số sản phẩm từ khoai lang như: Tinh bột kháng nguyên chất; tinh bột kháng phối trộn cà phê; bánh xơ khoai, bánh xơ quy, bánh xơ thuyền, bánh xơ healthy. Tuy nhiên mang đến vòng chung kết nhóm chỉ tập trung vào 2 sản phẩm chủ lực gồm: Tinh bột kháng nguyên chất và tinh bột kháng trộn cà phê.

Sản phẩm tinh bột kháng nguyên chất và tinh bột kháng phối trộn cà phê.

“Trong quá trình triển khai dự án, thách thức lớn đặt ra là việc kiểm soát chất lượng đầu vào, đặc biệt là nguồn khoai lang đạt tiêu chuẩn hữu cơ (organic) chưa được xác minh đồng bộ. Để khắc phục, nhóm phân loại nguyên liệu theo mức độ đảm bảo an toàn. Với nguồn đạt tiêu chuẩn hữu cơ, chúng em đưa trực tiếp vào quy trình sản xuất. Đối với nguyên liệu chưa xác định rõ nguồn gốc, có nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, chúng em áp dụng các bước xử lý sơ bộ bằng dung dịch axit hữu cơ (giấm) kết hợp ethanol (rượu) nhằm hỗ trợ loại bỏ tạp chất và giảm thiểu tồn dư, hướng đến tạo ra sản phẩm an toàn và đáp ứng các tiêu chí chất lượng.” - em Nguyễn Ngọc Phong – Trưởng nhóm thông tin.

Điểm đáng ghi nhận của BESOP không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở tư duy sản xuất sạch, thân thiện môi trường, phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh hiện nay. Việc ứng dụng các phương pháp vật lý thay cho hóa chất đã góp phần nâng cao giá trị và tính an toàn của sản phẩm, mở ra hướng đi bền vững cho nông sản địa phương.

Nhóm tác giả trình bày báo cáo tại hội thảo góp ý Dự án “BESOP - Gia Lai Beyond Starch Optimization”.

Nhằm hỗ trợ các em hoàn thiện dự án về nội dung, tính khả thi và phương án triển khai. Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai tổ chức hội thảo góp ý Dự án “BESOP - Gia Lai Beyond Starch Optimization” trước khi tham dự vòng chung kết cuộc thi.

Theo đó, ông Bùi Tiến Dũng - Chuyên viên cao cấp Vụ Học sinh - sinh viên đã đánh giá cao dự án, song chuyên gia cũng yêu cầu nhóm ưu tiên làm rõ tính tác động xã hội, khả năng vận hành trong thực tế. Cùng với đó, thông tin về những điểm mới của cuộc thi năm nay để nhóm tác giả tập trung hoàn thiện những vấn đề còn thiếu sót trong quá trình thực hiện.

Dự án BESOP được đặt kì vọng sẽ sớm đi vào thực tiễn.

Là người đồng hành cùng nhóm học sinh thực hiện dự án, cô Lê Thị Thùy Linh cho biết: “Từ khi nhận tin dự án góp mặt tại vòng chung kết, cô trò chỉ có vỏn vẹn hơn 20 ngày để chuẩn bị. Khoảng thời gian không dài nhưng đủ để thấy rõ tinh thần nỗ lực, sự chủ động và niềm đam mê mà các em dành trọn cho dự án. Đồng hành cùng các em từ những bước khởi đầu, tôi càng thêm tin tưởng vào ý chí và quyết tâm của các em. Đến thời điểm này, mọi công tác chuẩn bị cho hành trình bước vào vòng chung kết cuộc thi cơ bản đã hoàn tất. Dẫu kết quả cuối cùng ra sao, đây vẫn sẽ là một trải nghiệm quý giá, và tôi luôn tự hào về hành trình nỗ lực đầy tâm huyết của các em.”

Cô giáo Lê Thị Thùy Linh và các thành viên nhóm dự án.

Từ những củ khoai lang giản dị, qua bàn tay và tư duy sáng tạo của học sinh, BESOP đã mở ra một hướng tiếp cận mới, chuyển dịch từ sản xuất thô sang chế biến sâu, gia tăng giá trị, gắn sản phẩm nông nghiệp với yếu tố sức khỏe và thị trường tiêu dùng hiện đại. Đây cũng chính là tinh thần mà các làng nghề truyền thống đang từng bước hướng tới trong quá trình đổi mới và phát triển.

Em Nguyễn Quỳnh Bảo Hân – Thành viên nhóm thông tin: “Cá nhân em cũng như các thành viên trong nhóm cảm thấy rất may mắn khi có cơ hội tham gia cuộc thi khởi nghiệp lần này. Đây không chỉ là dịp để chúng em học hỏi, bổ sung kiến thức chuyên môn mà còn là cơ hội quý báu để cọ xát, giao lưu với các trường bạn. Thông qua cuộc thi, chúng em mong muốn dự án BESOP được lan tỏa rộng rãi hơn, từng bước tiếp cận thị trường, qua đó góp phần nâng cao giá trị và vị thế cho nông sản địa phương.”

Dự án sẵn sàng tranh tài ở sân chơi cấp quốc gia diễn ra từ ngày 17/4 – 19/4.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tinh thần chủ động và khát vọng khẳng định mình, dự án BESOP được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn tại vòng chung kết cấp quốc gia. Không chỉ dừng lại ở một cuộc thi, đây còn là bước đệm để những ý tưởng sáng tạo của học sinh Gia Lai từng bước hiện thực hóa, góp phần lan tỏa giá trị nông sản Việt trên hành trình phát triển bền vững./.