EVFTA mở rộng cánh cửa hội nhập cho làng nghề Hà Nội

Hà Nội hiện có hơn 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó hơn 300 làng nghề truyền thống được công nhận, chiếm gần 40% tổng số làng nghề cả nước. Các sản phẩm nổi bật gồm gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan Phú Vinh, thêu ren Quất Động, lụa Vạn Phúc, đúc đồng Ngũ Xã, khảm trai Chuyên Mỹ...

Trước đây, sản phẩm làng nghề chủ yếu xuất khẩu gián tiếp thông qua thương lái hoặc đơn hàng nhỏ lẻ. Tuy nhiên, từ khi EVFTA có hiệu lực (tháng 8/2020), kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ sang EU của Hà Nội tăng bình quân 17–20%/năm. Các sản phẩm thủ công tinh xảo của Hà Nội đã có mặt tại Đức, Pháp, Hà Lan, Thụy Điển, Ba Lan – những thị trường khó tính nhưng giàu tiềm năng.

Theo Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương, 2024): EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam, chiếm 25% tổng kim ngạch toàn ngành. Riêng Hà Nội, năm 2024, xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ đạt 260 triệu USD, tăng 18% so với năm 2023. Hơn 300 doanh nghiệp và hợp tác xã tại Hà Nội đã đăng ký mã xuất xứ để được hưởng ưu đãi EVFTA.Thuế nhập khẩu về 0% cho nhiều mặt hàng như mây tre đan, sơn mài, gốm sứ, gỗ mỹ nghệ.

Lụa tơ tằm truyền thống rực rỡ sắc màu tại gian hàng Lan Son Silk.

Từ câu chuyện làng nghề – đến thương hiệu quốc tế

Tại làng gốm Bát Tràng (Gia Lâm), nhiều doanh nghiệp đã tận dụng lợi thế từ EVFTA để mở rộng xuất khẩu sang châu Âu. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Giám đốc Công ty CP Bảo tồn và Phát triển Du lịch Bát Tràng, cho biết: “Sau khi EVFTA có hiệu lực, doanh nghiệp chúng tôi đã ký hợp đồng cung ứng hơn 50.000 sản phẩm/năm cho đối tác Đức và Pháp. Nhờ được miễn thuế nhập khẩu và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường EU, giá bán tăng khoảng 15–20% so với trước.”

Tại làng sơn mài Hạ Thái (Thường Tín), các nghệ nhân đã thay đổi quy trình sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn về an toàn hóa chất và nguồn gốc nguyên liệu.

Ông Đỗ Hùng Chiêu, Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất và Dịch vụ thương mại An Huy chia sẻ: “Chúng tôi đã chuyển từ sơn công nghiệp sang sơn tự nhiên, giảm phát thải trong quá trình làm hàng. Nhờ đó, sản phẩm được EU đánh giá cao về tính bền vững và mỹ thuật.”

Còn ở làng mây tre đan Phú Vinh (Chương Mỹ), việc tham gia các khóa tập huấn của Sở Công Thương và các dự án EU giúp nghệ nhân hiểu rõ quy định xuất xứ, ghi nhãn, và quy cách đóng gói. Những tiêu chuẩn châu Âu ban đầu là thử thách, nhưng khi đáp ứng được thì cánh cửa thị trường mở rộng gấp nhiều lần.

Không chỉ các làng nghề truyền thống lâu đời, nhiều cơ sở trẻ như xưởng thêu Quất Động hay làng lụa Vạn Phúc cũng đang phát triển mạnh nhờ EVFTA kết hợp với thương mại điện tử xuyên biên giới. Các sản phẩm khăn lụa, đồ trang trí, tranh thêu tay… hiện đã có mặt trên các nền tảng như Amazon Handmade và Etsy, được khách hàng châu Âu yêu thích nhờ yếu tố văn hóa và thủ công tinh tế.

EVFTA thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số

EVFTA không chỉ mang lại ưu đãi thuế mà còn yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững. Điều này khuyến khích các làng nghề chuyển sang mô hình “làng nghề xanh”, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Nhiều cơ sở tại Bát Tràng và Hạ Thái đã đầu tư lò nung khí hóa, vật liệu tái chế, sơn tự nhiên không độc hại; các làng nghề Phú Vinh, Vạn Phúc bắt đầu áp dụng tem điện tử truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu của thị trường EU.

Song song, chương trình “Chuyển đổi số làng nghề Hà Nội” do Sở Công Thương Hà Nội phối hợp Hiệp hội Làng nghề Việt Nam thực hiện đã giúp hàng trăm cơ sở xây dựng gian hàng điện tử, quảng bá sản phẩm trên các sàn TMĐT quốc tế. Đây là bước đi cần thiết để kết hợp EVFTA và thương mại điện tử – hai động lực song hành giúp làng nghề Hà Nội hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nghệ thuật đan lát từ sợi chuối, cói và sợi tự nhiên

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam – Đồng hành cùng hội nhập

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đang phối hợp với Chương trình phát triển thương mại bền vững của EU tại Việt Nam nhằm tư vấn cho doanh nghiệp làng nghề về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, thương hiệu địa lý, và kỹ năng thương mại điện tử quốc tế.

Ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội, nhấn mạnh: “EVFTA là cơ hội vàng, nhưng cũng là phép thử năng lực hội nhập của các làng nghề. Chúng tôi đang hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu ‘Made in Vietnam’ chuẩn mực, gắn văn hóa thủ công với tiêu chuẩn châu Âu – đó là con đường để sản phẩm Việt Nam khẳng định vị thế lâu dài.

Hiệp định EVFTA không chỉ giúp sản phẩm làng nghề Hà Nội được miễn giảm thuế và tiếp cận thị trường EU, mà còn tạo áp lực tích cực buộc các cơ sở sản xuất nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa quy trình, và chuyển đổi sang sản xuất xanh – số hóa.

Với sự đồng hành của Sở Công Thương Hà Nội, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam và các đối tác EU, những sản phẩm như gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái, mây tre Phú Vinh, thêu Quất Động, lụa Vạn Phúc đang trở thành sứ giả văn hóa Việt Nam trên thị trường thế giới.

EVFTA vì thế không chỉ là cầu nối thương mại, mà còn là cầu nối văn hóa, góp phần đưa tinh hoa làng nghề Hà Nội vươn xa, khẳng định đẳng cấp của “Thủ công mỹ nghệ Việt Nam” trong kỷ nguyên hội nhập xanh và bền vững.