Đây là lần đầu tiên nghi lễ Tế Tổ – Khai tràng được tổ chức gắn với hoạt động vinh danh các thế hệ nghệ nhân đã được các cấp phong tặng danh hiệu từ năm 2004 đến nay, thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người đã có nhiều đóng góp trong gìn giữ và phát triển nghề truyền thống.

Gần 300 năm giữ lửa nghề quỳ vàng bạc

Theo sử liệu và lời truyền của các bậc cao niên, nghề quỳ vàng bạc Kiêu Kỵ xuất hiện cách đây gần 300 năm, vào thời Hậu Lê. Ông Nguyễn Quý Trị, quê làng Hội Xuyên, xã Liễu Trai (nay thuộc Hải Phòng), đỗ Tiến sĩ năm Quý Mùi dưới triều vua Lê Cảnh Hưng (1740 –1786). Trong một lần đi sứ sang Trung Quốc, ông học được kỹ thuật dát vàng bạc. Khi trở về, ông truyền dạy nghề cho người dân Kiêu Kỵ. Ngày 17 tháng 8 âm lịch hằng năm trở thành ngày giỗ Tổ nghề; còn ngày 12 tháng Giêng là ngày “khai tràng” – mở đầu một năm lao động mới.

Gian thờ tự Tổ nghề dát vàng bạc làng nghề Kiêu Kỵ - Nguyễn Quý Trị, quê làng Hội Xuyên, xã Liễu Trai (nay thuộc Hải Phòng)

Trải qua nhiều thăng trầm, nghề quỳ vàng bạc Kiêu Kỵ vẫn được gìn giữ bền bỉ. Đây là nghề thủ công đặc biệt tinh xảo, đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác qua nhiều công đoạn. Từ việc làm quỳ, xử lý nguyên liệu, tạo “mực tàu”, đến kỹ thuật dát mỏng vàng bạc chỉ còn độ dày tính bằng phần nghìn milimet – tất cả đều phụ thuộc vào tay nghề khéo léo và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ.

Đến nay, Kiêu Kỵ vẫn là địa phương duy nhất trong cả nước giữ được nghề quỳ vàng bạc truyền thống. Sản phẩm quỳ vàng Kiêu Kỵ hiện diện trong nhiều công trình văn hóa – kiến trúc lớn như Nhà hát Lớn Hà Nội, Bảo tàng Hồ Chí Minh, các di tích tại Huế, Hội An, Văn Miếu – Quốc Tử Giám… góp phần làm nên vẻ đẹp lộng lẫy, trang nghiêm cho các công trình di sản.

Vinh danh 31 nghệ nhân tiêu biểu

Từ đợt phong tặng danh hiệu đầu tiên năm 2004 đến năm 2025, nghề quỳ vàng Kiêu Kỵ đã có 31 nghệ nhân được phong tặng các danh hiệu: 5 Nghệ nhân Ưu tú, 19 Nghệ nhân Hà Nội và 8 Nghệ nhân làng nghề Việt Nam

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã công bố và vinh danh: 5 Nghệ nhân Ưu tú: Lê Văn Vọng, Lê Bá Chung, Nguyễn Thiên Hùng, Nguyễn Anh Chung, Lê Bá Tươi. 18 Nghệ nhân Hà Nội cùng 8 Nghệ nhân làng nghề tiêu biểu, đại diện cho các thế hệ thợ giỏi, những người đã miệt mài gìn giữ bí quyết nghề, đào tạo lớp trẻ và góp phần quảng bá thương hiệu quỳ vàng Kiêu Kỵ trong và ngoài nước.

Hiện nay, làng nghề cũng đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân cho 2 cá nhân có nhiều đóng góp nổi bật.

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thiên Hùng - Chủ tịch Hội Làng nghề dát vàng bạc Kiêu Kỵ khẳng định quyết tâm của Kiêu Kỵ trong hành trình bước vào “kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Kiêu Kỵ trang trọng tổ chức Lễ Tế Tổ – Khai tràng, tôn vinh các thế hệ nghệ nhân quỳ vàng bạc

Phát biểu tại buổi lễ, ông Trịnh Quốc Đạt – Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Kiêu Kỵ trong việc bảo tồn một nghề thủ công độc đáo hiếm có. Ông nhấn mạnh: “Quỳ vàng Kiêu Kỵ không chỉ là sản phẩm thủ công mỹ nghệ, mà còn là kết tinh của tri thức dân gian, của bản sắc văn hóa Việt. Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số hiện nay, làng nghề cần tiếp tục chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu gắn với truy xuất nguồn gốc và phát triển du lịch trải nghiệm. Hiệp hội Làng nghề Việt Nam sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ Kiêu Kỵ trong công tác xúc tiến thương mại và bảo tồn giá trị truyền thống.”

Phát biểu tại buổi lễ, ông Trịnh Quốc Đạt – Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Kiêu Kỵ trong việc bảo tồn một nghề thủ công độc đáo hiếm có.

Cũng tại sự kiện, bà Phùng Thị Hoài Hương – Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Gia Lâm khẳng định: “Đảng ủy, chính quyền địa phương xác định bảo tồn và phát triển nghề quỳ vàng bạc là nhiệm vụ trọng tâm gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục quan tâm hỗ trợ đào tạo nghề cho thế hệ trẻ, cải thiện hạ tầng sản xuất, đồng thời tạo điều kiện để làng nghề tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị văn hóa – du lịch của địa phương.”

Bà Phùng Thị Hoài Hương – Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Gia Lâm phát biểu tại buổi lễ.

Lễ Tế Tổ – Khai tràng – Vinh danh nghệ nhân năm 2026 không chỉ là dịp tri ân tiền nhân và tôn vinh những người thợ tài hoa, mà còn là lời khẳng định quyết tâm của Kiêu Kỵ trong hành trình bước vào “kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, tiếp tục giữ lửa nghề truyền thống, nâng tầm giá trị quỳ vàng bạc Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Sự kiện đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng đại biểu và nhân dân, mở ra một mùa sản xuất mới với niềm tin, khí thế và khát vọng phát triển bền vững cho làng nghề quỳ vàng bạc Kiêu Kỵ.

Một số hình ảnh của buổi lễ.