Chị Phạm Thị Găm đang biểu diễn nghề dệt thổ cẩm truyền thống phục vụ du khách tham quan

Nghề dệt thổ cẩm và đan lát là hai nghề truyền thống tiêu biểu của đồng bào Hrê ở huyện Ba Tơ (tỉnh Quảng Ngãi). Những sản phẩm được tạo ra từ bàn tay tài hoa của các nghệ nhân không chỉ tinh xảo về kỹ thuật mà còn đậm đà bản sắc văn hóa. Từ chất liệu, màu sắc cho đến hoa văn, họa tiết, tất cả đều gắn liền với hình ảnh của núi rừng, làng bản và cuộc sống thường ngày của người Hrê.

Chị Phạm Thị Găm (42 tuổi), người dân xã Ba Thành, đã có hơn 26 năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm. Đối với chị, đây không chỉ là một công việc mưu sinh, mà còn là biểu tượng văn hóa đặc trưng của người Hrê, cần được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ sau. “Tôi học nghề từ mẹ, và bây giờ cũng truyền dạy lại cho con. Thông thường, để dệt một tấm thổ cẩm đẹp với nhiều hoa văn, mất khoảng 7 ngày, nhưng tôi chỉ cần 4 ngày là hoàn thành”, chị chia sẻ.

Những sản phẩm làm từ thổ cẩm của đồng bào Hrê được du khách yêu thích

Nhờ tay nghề vững vàng và kinh nghiệm lâu năm, các sản phẩm do chị Găm dệt nên luôn được đánh giá cao. Nhiều sản phẩm đã được giới thiệu tại các hội chợ, triển lãm làng nghề truyền thống trong và ngoài tỉnh. Không chỉ làm nghề, chị còn tích cực tham gia giảng dạy tại các lớp truyền dạy nghề do địa phương tổ chức, góp phần bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm.

Những năm gần đây, các nghề truyền thống ở huyện Ba Tơ dần được phục hồi, trong đó có nghề dệt thổ cẩm. Đây không chỉ là cơ hội giữ gìn văn hóa mà còn trở thành điểm nhấn hấp dẫn du khách. Chị Găm vui mừng cho biết: “Tôi thường được mời biểu diễn nghề tại các sự kiện văn hóa, du lịch. Nhiều du khách không chỉ quan tâm mà còn mua sản phẩm về làm quà. Tôi cảm thấy hạnh phúc vì công sức và tâm huyết của mình được đón nhận và lan tỏa.”

Anh Phạm Văn Thái là một trong những nghệ nhân giỏi đan lát của xã Ba Tô

Bên cạnh dệt thổ cẩm, nghề đan lát truyền thống của người Hrê cũng đang được gìn giữ nhờ những nghệ nhân tâm huyết như anh Phạm Văn Thái (43 tuổi), ở thôn Mang Lùng 2, xã Ba Tô. Từ nhỏ, anh Thái đã được cha truyền dạy cách đan các vật dụng cơ bản. Đến năm 20 tuổi, anh đã thành thạo việc đan lát và tiếp tục học hỏi thêm kỹ thuật từ các nghệ nhân lớn tuổi.

Trong căn nhà của mình, anh Thái lưu giữ và trưng bày nhiều sản phẩm mây tre đan như gùi, giỏ đựng cơm, rá, nong, nia, thúng, mủng… Mỗi vật dụng đều mang theo dấu ấn văn hóa sinh hoạt đặc trưng của đồng bào Hrê. “Mặc dù bây giờ có nhiều vật dụng bằng nhựa, kim loại, nhưng người dân nơi đây vẫn ưu tiên dùng đồ đan lát truyền thống vì sự gần gũi và tiện dụng”, anh Thái cho biết.

Anh Phạm Văn Thái đang giới thiệu về nghề đan lát truyền thống của đồng bào Hrê

Sau khi lập gia đình, anh Thái tự tay đan các vật dụng gia đình sử dụng hằng ngày, còn làm thêm để tặng người thân hoặc nhận đơn đặt hàng. Với tay nghề khéo léo, sản phẩm của anh không chỉ bền đẹp mà còn đa dạng mẫu mã. Nhiều sản phẩm đã được trưng bày tại các sự kiện văn hóa, du lịch ở địa phương, đồng thời anh cũng thường xuyên được mời biểu diễn và truyền dạy nghề cho thanh thiếu niên.

Theo anh Thái, để làm ra một sản phẩm đan lát đẹp và bền, người thợ phải biết chọn nguyên liệu phù hợp – tre, nứa không quá già hoặc quá non. Sau khi chẻ nan, phải chuốt thật khéo để nan mềm, đều, mịn. Quá trình đan cần sự kiên nhẫn, tỉ mỉ để tạo ra sản phẩm đạt độ tinh xảo cao.

Những sản phẩm dệt thổ cẩm và mây tre đan của đồng bào Hrê không chỉ mang tính thẩm mỹ cao mà còn chứa đựng các giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc. Bảo tồn và phát huy những nghề truyền thống ấy chính là phương hướng quan trọng trong phát triển du lịch cộng đồng bền vững tại huyện Ba Tơ – nơi văn hóa bản địa được gìn giữ và lan tỏa qua từng sản phẩm thủ công tinh xảo.