Gian nan gìn giữ nghề đèn kéo quân

Nghề xưa mai một
Nằm khiêm nhường trong xóm Hòa Bình, thôn Đàn Viên, tiệm thủ công Trường Sinh chỉ lèo tèo một vài mặt hàng trên sạp nhỏ. Ngay cả căn gác xép nơi được gọi là "kho đèn", chỉ sót lại dăm ba chiếc đèn bọc ni lông đã phủ bụi. Thoáng nhìn vào, chẳng ai hay đó là căn nhà của một nghệ nhân gia truyền có ba đời làm đèn, từng có tác phẩm được xác lập kỷ lục Việt Nam về chiếc đèn kéo quân lớn nhất năm 2006, từng xuất hàng trăm chiếc đèn đi khắp đất nước mỗi dịp Tết Trung thu.
50 năm làm nghề, ông Vũ Văn Sinh thừa nhận có hai lần đèn kéo quân Đàn Viên đứng trước bờ vực bị khai tử. Lần thứ nhất là năm 2005, khi thị trường đồ chơi Trung thu bắt đầu tràn ngập mặt hàng Trung Quốc. Đèn làm ra không có người mua, những hộ dân ít ỏi còn theo nghề trong làng cũng lần lượt từ bỏ. Cùng năm đó, nhờ sự vào cuộc của các cấp chính quyền trong tuyên truyền, tôn vinh làng nghề, đèn kéo quân mới được cứu.
Lần thứ hai là thời điểm hiện tại, đèn kéo quân lại rơi vào thoái trào. Năm 2019, gia đình ông Sinh đầu tư lớn để thuê nhân công, nguyên liệu, làm hàng trăm khung đèn với hy vọng sẽ tiêu thụ hết. Kết quả, đèn ế thừa, thua lỗ đến vài chục triệu đồng.
Trung thu năm nay, thị trường đèn kéo quân càng đìu hiu. Ông Sinh mải làm pháo bông lễ hội, bà Nguyễn Thị Hạnh vợ ông, bận bịu với công việc thợ may. Tiếng vót tre vắng hẳn trong căn nhà nhỏ.
Giữ nghề là trách nhiệm
Mặc dù đơn độc, lại không có lợi nhuận kinh tế, ông Sinh vẫn quyết không từ bỏ: “Tôi làm đèn kéo quân vì trách nhiệm với nghề. Đó là một nét văn hóa cổ truyền. Bỏ nghề thì dễ, nhưng tôi sẽ thấy tội lỗi với cha ông".
Đèn của ông Sinh nổi bật bởi được làm hoàn toàn thủ công, với những linh vật cổ thấm đẫm bản sắc dân tộc. Để chúng tôi được mục sở thị, ông thắp sáng một cây đèn nhỏ. Căn phòng tối bỗng lấp loáng, từ chao đèn mờ ảo lần lượt chạy ra những hình thù thân thuộc: Tháp Rùa Hồ Gươm cổ kính, con trâu bì bõm sục bùn, anh nông dân cầm cày bước theo sau, những người lính xung trận giương cao lá cờ Tổ quốc,...

Một tác phẩm đèn kéo quân của nghệ nhân Vũ Văn Sinh
Mất vài tiếng đồng hồ để người nghệ nhân hoàn thiện một chiếc đèn kéo quân loại đơn giản, nhưng mất đến hai ngày cho loại tinh xảo hơn. Giá một chiếc đèn dao động từ 100.000 đồng đến vài triệu đồng.
Không huyên náo như trống bỏi, không sặc sỡ như đèn lồng, đèn kéo quân thiên về trang nhã, vô thanh, dường như lạc lõng trước một thế giới đồ chơi Trung thu tân tiến, sống động. Đèn kéo quân kén người chơi, phải là người ưa tĩnh lặng mới thưởng ngoạn được vẻ tinh xảo của những linh vật “nhảy múa” như những thước phim quay chậm mở ra trước mắt.
Niềm tin gửi vào tương lai
Sống cùng ông từ nhỏ, em Vũ Văn Hoàng (13 tuổi) cháu nội của ông Vũ Văn Sinh, đã sớm được ông truyền dạy cách làm đèn kéo quân. Kí ức của em là những mùa Trung thu khách đặt số lượng lớn, cả nhà say sưa vót tre, dán giấy. Khi được hỏi có muốn thay ông mình nối giữ nghề làm đèn, em gật đầu không chút do dự.

Nghệ nhân Vũ Văn Sinh và em Vũ Văn Hoàng hoàn thiện chiếc đèn kéo quân
Dù vắng khách, ông Sinh vẫn quả quyết hễ có khách đặt mua thì vẫn làm. Đến nay, ông đã học hỏi thêm làm đèn cách tân, loại thắp sáng bằng điện. Hơn thế, ông Sinh còn ấp ủ dự định sẽ cải tiến linh vật trong đèn. Ông say mê chiếc đèn có hình bể cá 3D sống động như thật của Singapore mà nước mình chưa thiết kế được, nên khẩn khoản nhờ mọi người tìm mua để học theo.
Với niềm tin mãnh liệt, nghệ nhân Vũ Văn Sinh vẫn đau đáu chờ ngày đèn kéo quân thịnh hành trở lại, khi vẻ hào nhoáng của đồ chơi tân tiến qua đi.
Bài và ảnh: Nhóm PV Ban Pháp luật Bạn đọc
Tin liên quan
Tin mới hơn
Hạ Thái đưa nghệ thuật sơn mài Việt đến với du khách
07:00 | 22/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bình Nguyên giữ hồn chè trên đất trung du
07:00 | 22/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nón lá Quy Hậu: Hơn một thế kỷ gìn giữ hồn quê qua từng đường kim
09:57 | 21/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nỗi lo thất truyền khèn ma nhí và sáo mũi của người Xa Phó
00:00 | 21/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giỗ tổ làng nghề mộc truyền thống Thượng Mạo: Tri ân tiền nhân, gìn giữ và tiếp nối tinh hoa
12:02 | 20/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề Hòa Mục hướng tới phát triển bền vững
07:00 | 20/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Chè Shan tuyết Bản Mộc, từ gốc chè cổ thụ đến sinh kế của người dân
22:00 | 18/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tân Quy: Giữ gìn nghề chè, nâng cao giá trị kinh tế nông thôn
21:51 | 18/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân Ưu tú Lê Trọng Mỹ: Giữ lửa gốm Đông Thành, vun đắp sinh kế nông thôn
21:40 | 18/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề xóm Bình Nguyên giữ hồn nghề chè, mở lối làng nghề xanh
19:07 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hòa Mục nâng tầm làng nghề cơm lam, bánh gio, bánh củ chuối từ bếp lửa ven đường
19:07 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gần 60 quốc gia sẽ góp mặt tại Festival làng nghề toàn cầu ở Hà Nội
11:17 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Di sản thủ công 12 quốc gia hội tụ trên sàn diễn thời trang tại Hoàng thành Thăng Long
08:00 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thái Nguyên: Đồng Phúc đánh thức tiềm năng vùng chè Shan tuyết Bằng Phúc
07:00 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề chè Shan tuyết Bản Mộc Vững bước từ những gốc chè cổ thụ
07:00 | 14/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Khai mạc Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026
22:42 | 13/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thành phố Bắc Ninh: Thành lập Hội đồng thẩm định, xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề và nghệ nhân
12:36 | 12/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng – “Bóng vàng son”: Lan tỏa giá trị di sản, kết nối làng nghề với phố nghề
12:34 | 12/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng - “bóng vàng son”: Kết nối làng nghề với phố nghề, lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại
11:43 | 12/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bình Liêu – Đánh thức tiềm năng làng nghề từ bản sắc văn hóa vùng biên
11:21 | 10/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật
19:13 | 07/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
853 sản phẩm OCOP và bài toán nâng hạng của Lâm Đồng
21:25 OCOP
Sôi động hội chợ xúc tiến “Sắc màu nông sản thời kỳ 4.0” tại Thái Nguyên
21:24 OCOP
5 sản phẩm đông trùng hạ thảo cùng đạt OCOP năm 2026
21:22 OCOP
Thái Nguyên khai trương điểm trưng bày sản phẩm xã, phường gắn với bán hàng trên nền tảng số
21:19 OCOP
Gần 1 triệu cây chè Shan tuyết cổ thụ - “Mỏ vàng” du lịch chưa được khai thác của Lào Cai
21:18 OCOP



