Nền tảng cho quá trình phát triển ấy là vùng sản xuất có điều kiện thổ nhưỡng phù hợp với canh tác lúa nước lâu dài và kinh nghiệm truyền thống của người dân địa phương. Qua nhiều năm cải tạo và tích lũy kinh nghiệm, đất canh tác tại khu vực đạt độ phì nhất định, giúp cây lúa sinh trưởng ổn định, hạt chắc, ít bạc bụng. hạt gạo thành phẩm có màu trắng trong, cơm dẻo và vị ngọt hậu, khi nấu lên mềm, thơm, nhiều dinh dưỡng và bảo đảm an toàn sức khỏe. Đây là những đặc điểm cảm quan đã tạo nên sự nhận diện riêng cho sản phẩm.

Chính từ chất lượng được duy trì qua nhiều vụ mùa, địa phương từng bước hình thành định hướng xây dựng thương hiệu cho sản phẩm lúa gạo truyền thống. Với người dân, giữ chất lượng hạt gạo không chỉ là yêu cầu sản xuất mà còn là trách nhiệm đối với uy tín chung của cộng đồng.

Khu vực sản xuất lúa gạo trước đây thuộc xã An Khương – nay là xã Tân Hưng, tỉnh Đồng Nai nằm trong tiểu vùng có đặc điểm đất đỏ đặc trưng của khu vực Đông Nam Bộ và đã được cải tạo phục vụ canh tác lúa nước trong nhiều năm. Theo đánh giá của ngành nông nghiệp địa phương, nền đất có độ phì tương đối ổn định, kết hợp với hệ thống thủy lợi chủ động đã tạo điều kiện để cây lúa sinh trưởng bền vững qua các mùa vụ. Từ nền tảng sản xuất ổn định này, địa phương từng bước định hướng xây dựng thương hiệu cho sản phẩm lúa gạo truyền thống. Với người dân, việc giữ gìn chất lượng hạt gạo không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn gắn với trách nhiệm gìn giữ uy tín của vùng sản xuất. Câu ví “Đất đỏ giữ hương, người giữ nghề” vì thế được nhắc đến như một cách diễn đạt mộc mạc về sự gắn bó lâu dài giữa điều kiện tự nhiên và nỗ lực của người dân trồng lúa.

Chuyển mình trong cách làm: Từ kinh nghiệm sang chuẩn hóa

Từ năm 2020, địa phương đẩy mạnh chuyển đổi quy trình sản xuất theo hướng bền vững, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Nhiều hộ dân tham gia mô hình canh tác theo quy trình giảm sử dụng phân hóa học, ưu tiên phân hữu cơ vi sinh, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và ghi chép nhật ký sản xuất. Cơ giới hóa cũng được đưa vào đồng ruộng ngày càng nhiều với máy sạ hàng, máy gặt đập liên hợp,… giúp giảm sức lao động, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Song song với thay đổi trong quy trình canh tác, phương thức xử lý phụ phẩm sau thu hoạch cũng được điều chỉnh theo hướng thân thiện môi trường. Thay vì đốt rơm rạ, nhiều hộ chuyển sang thu gom và ủ làm phân hữu cơ, tái sử dụng ngay tại đồng ruộng. Cách làm này không chỉ góp phần cải thiện độ phì đất mà còn hạn chế phát thải và cải thiện chất lượng không khí.

Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng trong phát triển sản xuất lúa gạo bền vững. Việc triển khai theo lộ trình, được duy trì đều đặn qua các mùa vụ, đã tạo nền tảng cho chất lượng sản phẩm ổn định và bảo đảm yêu cầu an toàn trong chuỗi sản xuất lúa gạo.

Trong câu chuyện sản xuất mới, vai trò của người nông dân càng trở nên quan trọng. Chị Trần Thị Huệ, một hộ canh tác trẻ ở Tân Hưng chia sẻ rằng: “Trước đây sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, bây giờ phải làm đúng quy trình, từ việc chọn giống, ghi chép ngày bón phân, thời điểm phun thuốc cho đến thu hoạch. Ban đầu thì thấy phiền thật, nhưng khi thương lái chọn mua gạo sạch nhiều hơn, tôi mới thấy làm đúng chuẩn mang lại lợi ích rõ ràng” chị nói.

Ông Nguyễn Văn Lợi, một nông dân lâu năm trong vùng, lại nhìn nhận sự thay đổi này bằng góc độ truyền thống: “Giữ thương hiệu là giữ danh dự của cả vùng. Lúa là nghề cha ông để lại, làm sao để hạt gạo mình bán ra người ta nhớ, người ta tin.”

Nhãn hiệu tập thể - Cam kết chung của cả cộng đồng

Việc xây dựng nhãn hiệu tập thể Gạo An Khương – Hớn Quản tạo khuôn khổ pháp lý và kỹ thuật cho hoạt động sản xuất lúa gạo tại địa phương. Theo đánh giá của Cục Sở hữu trí tuệ, mô hình nhãn hiệu tập thể không chỉ nâng cao khả năng nhận diện sản phẩm trên thị trường mà còn thiết lập cơ chế kiểm soát thống nhất về tiêu chuẩn và quy trình sản xuất. Đây là yếu tố quan trọng giúp bảo đảm tính minh bạch về nguồn gốc và chất lượng đối với người tiêu dùng.

Khi tham gia nhãn hiệu tập thể, các hộ sản xuất phải tuân thủ bộ tiêu chí chung, từ khâu giống, chăm sóc đến thu hoạch và bảo quản. Sự thống nhất này góp phần hạn chế tình trạng chênh lệch chất lượng giữa các hộ, đồng thời tạo sự đồng đều trong sản phẩm đầu ra. Qua đó, hạt gạo không còn được nhìn nhận đơn thuần là nông sản theo mùa vụ, mà trở thành sản phẩm có giá trị thương hiệu gắn với trách nhiệm cộng đồng.

Song song với đó, cơ quan chuyên môn địa phương tăng cường hoạt động tập huấn về kỹ thuật canh tác, quản lý dịch hại và sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý. Những nội dung này phù hợp với định hướng phát triển sản xuất lúa gạo bền vững mà Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khuyến khích triển khai, đặc biệt trong yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh thị trường nông sản ngày càng chú trọng yếu tố an toàn và minh bạch, việc hình thành nhãn hiệu tập thể được xem là bước đi cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm. Từ những điều chỉnh trong quy trình sản xuất đến cam kết chung về chất lượng, cộng đồng nông dân xã Tân Hưng đang từng bước củng cố nền tảng cho sự phát triển ổn định và lâu dài của thương hiệu lúa gạo địa phương.

Khẩu hiệu “Dẻo thơm hạt ngọc quê, đậm nghĩa tình đất đỏ” vì thế không chỉ mang tính giới thiệu sản phẩm, mà còn phản ánh định hướng phát triển dựa trên chất lượng, uy tín và sự gắn kết cộng đồng trong sản xuất.