Nghề làm mũ cối xuất hiện ở xã Nghĩa Hiệp xuất hiện từ cuối những năm 90 thế kỷ trước. Để “chuyên môn hóa” trong quá trình sản xuất mũ cối, trong xã đã có những hộ chuyên sản xuất cốt mũ và những hộ chuyên hoàn thiện mũ cối.

Theo các hộ dân làm nghề cho biết, làm mũ cối cần sự tỉ mỉ và cẩn thận, từ khâu làm cốt mũ đến khâu hoàn thiện. Quy trình để tạo thành chiếc mũ gồm rất nhiều công đoạn, với mỗi một công đoạn lại đòi hỏi người thợ một kỹ năng khác nhau. Công đoạn đầu tiên và cũng là thu mua và phân loại bìa các-tông. Những tấm bìa các-tông sau khi thu gom, làm sạch ngâm trong nước, sau đó đem nghiền nhỏ cùng nhựa thông. Tiếp theo cho hỗn hợp trên vào “xeo”, “đánh lạnh”, “đánh nóng”. Công đoạn “đánh nóng” vô cùng quan trọng, chiếc cốt mũ làm ra có đủ tiêu chuẩn, có bị rạn nứt hay không hoàn toàn phụ thuộc vào tay nghề “cầm lửa” của những người thợ. Nếu để nhiệt độ quá thấp, cốt mũ sẽ mềm, bị bẹp còn nhiệt độ quá cao thì sẽ bị rạn nứt lòng mũ và công đoạn này thì chỉ có người thợ lành nghề mới làm được.

Nghề làm mũ cối tạo công ăn việc làm và đem lại thu nhập cho người dân địa phương

Sau khi hoàn thành cốt mũ, người thợ tiếp tục sơn, xoa giấy giáp, quét keo, dán vải và bọc chỏm mũ. Người thợ phải dán vải sao cho mũ phẳng, đối xứng, chỏm mũ phải giữ cố định, có như vậy thì khi gặp nước chiếc mũ sẽ không bị thấm, dột. Cuối cùng là công đoạn lồng quai mũ, bọc giấy...

Hiện toàn xã có khoảng 20 hộ làm mũ cối, tập trung ở 2 thôn là Thanh Xá và Yên Lão. Chiếc mũ hoàn thiện có giá bán từ 30.000 đến 100.000 đồng tùy chất lượng và chủ yếu được xuất đi nhiều tỉnh như Hà Nội, Lạng Sơn, Quảng Ninh..

Chị Nguyễn Thị Việt (thôn Thanh Xá) cho biết: “Nghề làm mũ cối hiệu quả hơn nhiều so với trồng lúa, tạo mức thu nhập ổn định hơn và đặc biệt là không phải đi làm ăn xa. Nhiều người trong làng đi làm xa giờ cũng đã trở về làm nghề”.

Theo Anh Nguyễn Văn Cự (thôn Yên Lão, Nghĩa Hiệp) làm nghề được gần 10 năm vui vẻ tâm sự: “ Nhờ nghề làm mũ cối mà gia đình tôi thoát được cảnh nghèo túng, có của ăn của để, con cái được học hành đầy đủ. Làm nghề này, vừa tạo được công ăn việc làm cho bà con nông dân lại vừa góp phần nhỏ bé vào việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Người dân quê tôi ví nghề làm mũ cối là nghề “biến phế liệu thành tiền”.

Theo ông Phạm Hồng Tâm, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hiệp cho biết: làm mũ cối tuy không phải là nghề truyền thống của xã, nghề này chỉ mới du nhập vào địa phương khoảng 10 năm trở lại đây nhưng nó lại đem lại thu nhập cao cho nhiều bà con nông dân trong xã. Nghề làm mũ cối hàng năm đóng góp từ 5- 7% tổng giá trị tiểu thủ công nghiệp của toàn xã. Ngoài ra, việc phát triển nghề này lại không làm ảnh hưởng tới môi trường nên trong thời gian vừa qua, xã đã tạo mọi điều kiện cho các hộ làm nghề vay vốn, thuê đất mở nhà xưởng với giá thấp để mở rộng quy mô sản xuất. Hi vọng, với những chính sách ưu tiên trên, nghề làm mũ cối ngày càng được nhân rộng trong toàn xã.

Khánh Ngân (TH)