Cố nghệ nhân Vũ Đức Thắng (Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội) không chỉ nổi tiếng trong làng gốm sứ Bát Tràng mà cả trong giới nghệ thuật ở Hà Nội. Hơn 40 năm gắn bó với nghề gốm gia truyền, ông luôn tìm tòi, sáng tạo ra cái mới, chắt lọc bí quyết kỹ thuật làm nghề truyền thống hòa trộn với phong cách mỹ thuật, tạo hình hiện đại, mang đến những sản phẩm gốm có “chất riêng” với tính nghệ thuật cao. Tài năng của cố nghệ nhân phải kể đến kỹ năng khắc chìm, đắp nổi trên gốm và kỹ thuật phủ men độc đáo là kỹ thuật chồng màu. Đối với người nghệ nhân, đây là một kỹ thuật khó, đòi hỏi người nghệ nhân phải dùng kinh nghiệm và cảm xúc để thể hiện được ý tưởng đã định trước; đồng thời, đây cũng là công đoạn giúp phát huy được phẩm chất tốt nhất của người nghệ nhân làm gốm. Những kinh nghiệm và cảm xúc đó may mắn đều hội tụ ở cố nghệ nhân Vũ Đức Thắng. Ông luôn có những ý tưởng trang trí mới, mô tả phong cảnh đất nước, sự tích lịch sử dân tộc theo kỹ thuật khắc chìm. Như một cái duyên, đối với cố nghệ nhân, những hoa văn trang trí ấy dường như làm mềm hóa và làm những cốt đất trở nên có “hồn”.

Những họa tiết gốm không chỉ là sự độc đáo, kỳ ảo từ chất liệu đất mà đó còn mang sự tài tình của cố nghệ nhân khi phun men làm sao để khi qua lửa, mỗi tác phẩm tái hiện nghệ thuật trên chất men nâu, đen hay men trầm. Những men đó phải thể hiện được đặc trưng trên gốm mang tên “Hồn đất Việt” của nghệ nhân Vũ Đức Thắng. Vì vậy, mỗi tác phẩm của cố nghệ nhân đều được sự yêu thích của khách hàng trong và ngoài nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ…

Với những cống hiến cho việc lưu truyền nét truyền thống văn hóa dân tộc, cố nghệ nhân Vũ Đức Thắng được UBND TP. Hà Nội phong tặng Nghệ nhân cấp thành phố năm 2003. Năm 2010, ông được phong tặng Nghệ nhân cấp quốc gia - Nghệ nhân Ưu tú - danh hiệu lần đầu tiên trong ngành thủ mỹ công nghệ. Những danh hiệu và sự công nhân như một sự khích lệ, cổ vũ người con làng gốm cổ Bát Tràng với niềm đam mê luôn cháy bỏng và quyết tâm mang thương hiệu gốm sứ Bát Tràng vươn xa tới nhiều thị trường trên thế giới.

Đầu năm 2016, ông đã được UBND TP. Hà Nội cấp giấy phép thành lập Bảo tàng Gốm tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, mang tên “Hồn gốm Việt”. Đây được xem là bảo tàng gốm tư nhân có quy mô lớn và đang được xây dựng trong khuôn viên của gia đình cố nghệ nhân ở Bát Tràng. Chia sẻ về tâm nguyện mở bảo tàng Hồn gốm Việt của cố nghệ nhân, bà Phùng Thị Thịnh cho biết, đối với ông, mỗi sản phẩm gốm sứ là minh chứng cho đam mê, lòng nhiệt huyết với nghề, làm nên tên tuổi của gốm Vũ Đức Thắng ngày nay. Ông mong muốn thành lập bảo tàng gốm không vì mục đích thương mại mà đơn giản chỉ để thỏa nguyện ước vọng lưu giữ và lan tỏa những giá trị truyền thống của gốm Việt đến với nhiều người của mình. Đó là bổn phận và trách nhiệm của người thợ - người họa sỹ gốm tìm về nguồn cội. Mặc dù tâm nguyện đó mãi mãi vẫn chưa thành với ông, nhưng vợ, con của cố nghệ nhân vẫn đang cố gắng để hoàn thành tâm nguyện đẹp đẽ mà chồng, cha mình còn trăn trở.

Bài và ảnh: Thu Trang