Hệ thống các máy móc sản xuất sản phẩm từ dừa tại Công ty TNHH sản xuất thương mại quốc tế Beco.

Số hóa toàn diện và phân loại rõ ràng các dạng đề án trọng điểm

Điểm mới đáng chú ý nhất trong Thông tư vừa ban hành là sự xuất hiện của Hệ thống thông tin quản lý khuyến công. Toàn bộ quy trình từ đăng ký, thẩm định, xét chọn, giao kế hoạch cho đến triển khai thực hiện, báo cáo thống kê đều được số hóa đồng bộ. Việc yêu cầu các tổ chức, cá nhân cập nhật dữ liệu điện tử lên Hệ thống không chỉ giúp tối giản hóa thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt dữ liệu theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, Thông tư phân loại rõ ràng ba dạng đề án để tập trung nguồn lực ngân sách một cách có hiệu quả, tránh dàn trải.

Đầu tiên là đề án điểm, tập trung vào các ngành nghề có tiềm năng, lợi thế cạnh tranh của quốc gia hoặc địa phương, có từ hai nội dung và hai đối tượng thụ hưởng trở lên, kéo dài từ 2 đến 3 năm nhằm tạo ra sức bật mang tính chiều sâu.

Thứ hai là đề án nhóm, áp dụng khi có từ hai đối tượng thụ hưởng trở lên cùng thực hiện một nội dung hoạt động như đào tạo nghề, ứng dụng máy móc thiết bị, xây dựng nhãn hiệu.

Cuối cùng là đề án theo đối tượng cụ thể, hỗ trợ một đối tượng thụ hưởng xác định trên một địa bàn cụ thể. Tiêu chí xét chọn cũng mang tính nhân văn sâu sắc khi quy định nếu các cơ sở cùng đáp ứng điều kiện hỗ trợ, vốn khuyến công sẽ ưu tiên lựa chọn cơ sở do phụ nữ làm chủ, cơ sở sử dụng nhiều lao động nữ, lao động yếu thế và người dân tộc thiểu số.

Siết chặt điều kiện sử dụng kinh phí và tiêu chuẩn máy móc hỗ trợ

Quy trình tạm ứng và quyết toán kinh phí cũng được siết chặt nhằm đảm bảo an toàn ngân sách nhưng vẫn tăng tính chủ động cho doanh nghiệp. Cụ thể, đối với đề án thực hiện trong một năm, đơn vị sẽ được tạm ứng 50% kinh phí hỗ trợ sau khi ký hợp đồng, phần còn lại được thanh toán dựa trên khối lượng nghiệm thu thực tế. Đối với đề án nhiều năm và đề án điểm, kinh phí được giao và tạm ứng theo từng năm ngân sách.

Đối với máy móc thiết bị được hỗ trợ ứng dụng vào sản xuất, Thông tư quy định nghiêm ngặt phải là máy móc mới 100%, nguyên nhãn mác của nhà sản xuất; còn đối với dây chuyền công nghệ thì phải đảm bảo tính vận hành đồng bộ để nâng cao năng suất và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Để vận hành trơn tru bộ máy này, Thông tư phân định tường minh trách nhiệm của từng bên, trong đó Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công giữ vai trò chủ trì, điều phối vĩ mô, duy trì Hệ thống thông tin và tổ chức đấu thầu các nhiệm vụ lớn. Sở Công Thương các địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp trong khâu thẩm định cấp cơ sở, lập hội đồng đánh giá có ít nhất 5 thành viên đối với đề án sản xuất sạch hơn, kiểm tra và xác nhận khối lượng công việc thực tế. Các đơn vị thực hiện và thụ hưởng chịu trách nhiệm pháp lý về tính chính xác, trung thực của hồ sơ và có nghĩa vụ lưu trữ chứng từ kế toán phục vụ công tác hậu kiểm.

Quy định chuyển tiếp rõ ràng, không làm gián đoạn dòng vốn

Thông tư mới ban hành trong năm 2026 này sẽ thay thế toàn bộ các văn bản cũ không còn phù hợp như Thông tư 46/2012/TTBCT, Thông tư 36/2013/TT-BCT và các văn bản sửa đổi liên quan. Để không làm gián đoạn dòng vốn hỗ trợ, Bộ Công Thương đưa ra quy định chuyển tiếp rõ ràng rằng đối với các hồ sơ đề án đăng ký kế hoạch khuyến công quốc gia cho năm 2027 đã được tiếp nhận trước ngày Thông tư này có hiệu lực nhưng chưa phê duyệt, thì tiếp tục áp dụng quy trình thẩm định theo các Thông tư cũ.

Với những đổi mới mang tính căn cơ từ khâu quản lý số đến việc ưu tiên ngân sách cho chuyển đổi xanh, Thông tư mới kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng vững chắc, giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn Việt Nam tự tin bứt phá và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.