Người có đồ sửa chữa, ngồi quanh chờ đến lượt.

“Cả chợ, mỗi ông này đông khách nhất”

Đây là câu nói của người bán hàng kế bên ông Phán. Vào chợ Gốc (Thái Bình) ngày phiên, hỏi ông Phán, thì cả chợ đều biết. Bởi duy nhất, cả chợ mỗi vợ chồng ông làm nghề này - nghề hàn xoong, nồi, thau, chậu thủng.

Rời nhà từ 5h30 sáng, hai vợ chồng - hai chiếc xe đạp, băng qua một cánh đồng và một vài ngôi làng là tới chợ. Ông bà sắp xếp gian hang lúc 6 giờ. Và từ đó, khách hàng cứ xếp hàng chờ hàn gắn những vật xưa cũ.

Vợ chồng ông Phán quê ở xóm 8, Hữu Tiệm, xã Quang Hưng, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Cái nghề gia truyền của ông bà có thể nói là độc nhất vô nhị ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Huyện Kiến Xương có hai chợ to là chợ Mại và chợ Gốc, thì phiên chợ nào ông bà cũng độc quyền.

Ông Phán cẩn thận với từng chiếc quai ấm.

“Nghề này là nghề gia truyền, đời ông tôi làm, rồi bố tôi làm, giờ đến tôi” ông Phán khẳng định. Ông tự hào về cái nghề lấm lem này. Năm nay, ông đã hơn 30 năm trong nghề.

Nhìn bàn tay thoăn thoắt, đục đục, cắt cắt rồi chêm. Từng miếng vá vào chỗ thủng, ông chia sẻ: “tùy vào diện tích thủng mà cắt miếng vá cho phù hợp, sau đó tán đinh đều, cho vững chắc, kín, không để thoát nước là được”. Không chỉ hàn, ông bà còn khéo léo, chế ra những chiếc quai xinh xắn để tái sử dụng cho những chiếc xoong nồi mất quai, những chiếc chảo mất tay cầm.

Chiếc ấm trước và sau khi được thêm quai..

Ông tâm sự, nghề này ở phố thì nghỉ lâu rồi, nhưng ở quê thì còn, chưa mất được. Ở quê còn dùng rơm rạ, còn nấu rượu, nấu bánh chưng là còn cháy thủng. Bà con ở quê lại hay tiếc của, toàn đồ tốt, mới thủng một chút, chưa nỡ bỏ đi, có người mang cái xoong hàn đến mấy lần. Nhiều lúc bảo, mua cái mới có khi còn rẻ hơn, nhưng họ vẫn thích đồ cũ.

Làm nghề và giữ nghề từ thời còn khó khăn, đến giờ con cháu ông bà đều đã trưởng thành, bà Phán cười: “Thu nhập không nhiều, nhưng sống ổn định, giàu thì không có, nhưng ăn thịt thì bữa nào cũng có”.

Vài đồng hề bao gồm, búa, đục, đinh vít, mảnh nhôm, kìm, kéo của ông bà Phán.

“Có 10 nghìn thôi, tôi sửa cho bà khỏi phải mua cái mới, mua cái mới vào là mất hơn tiền”, tiếng ông Phán bảo với một người đi chợ đến sửa ấm. Cứ như thế, mỗi ngày ông bà kiếm được từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng.

Hàn gắn yêu thương

Hai ông bà mỗi người một công việc. Việc nặng, kĩ thuật cao, ông làm. Việc nhẹ, dễ dàng thì bà làm. Tất bật từ sáng đến trưa, cứ ông hàn xong chiếc nồi, chiếc ấm nào là bà lại rót nước vào kiểm tra lại xem có dò, có thủng không.

Bà Phán đang thử ấm nước sau khi ông Phán làm xem có bị dò không.

30 năm làm cái nghề nhọ nhem, tay chân lúc nào cũng đen xì nhọ nhồi, bụi bặm là 30 năm ông bà đồng hành cùng nhau khắp các phiên chợ. Còn phiên chợ, vợ chồng ông bà còn đi. Bà Phán chia sẻ: “không đi thì nhớ lắm, nhiều hôm mưa gió, nghỉ ở nhà cứ thấy thiếu thiếu”.

Ông làm việc nặng, bà làm việc nhẹ.

Nhiều khách hang vui tính: “Đi với nhau suốt thì chả bao giờ lo bồ bịch gì”. Đi đâu cũng có nhau, ông bà còn không cần mang theo cả điện thoại.

Hàn xoong là một nghề độc đáo, cả huyện Kiến Xương hình như chỉ có vợ chồng ông làm cái nghề này. Nhờ đôi bàn tay của ông bà Phán, mà nhiều nồi, niêu, xoong, chảo của người dân tưởng chừng phải vứt bỏ hay đem bán đồng nát, lại sử dụng tốt. Có những thứ là kỉ niệm, kỉ niệm của người đã mất để lại cho con cháu. Ông bà đang giữ gìn những thứ vô giá trong các gia đình chưa giàu, nhưng hoài cổ và giàu về tình cảm với người xưa.

Người đi chợ từ nhiều xã, bất chợt nhận ra nhau, có khi cả năm chẳng gặp. Họ ngồi chờ ông bà Phán, họ hỏi nhau chuyện thi cử của con cái, họ hỏi thăm ông này bà kia có khỏe không, còn sống hay đã chết. Tuy xa mà gần, họ nối kết với nhau ngay cái chỗ lạch cạch đục gõ, lấm lem những nhọ nhồi bụi bặm, cạnh ông bà Phán.

Cái gì cũng vậy, có lành ắt có vỡ. Lành lắm rồi có lúc cũng vỡ toang, hàn gắn sẽ là việc quanh năm. Cho dù ông bà có già, không làm nghề nữa, người ta vẫn nhớ đến ông bà Phán, hàn xoong, nồi, chảo.

Bài và ảnh: Ngọc Ninh - Hoài Lê