Đây là Hội thảo khoa học quốc tế đầu tiên về Gốm cổ Champa Bình Định được tổ chức ở Việt Nam và được tổ chức ngay chính tại quê hương có những lò gốm cổ cùng hệ thống di sản văn hóa Champa nổi tiếng tại Bình Định.

Tham dự và chỉ đạo, điều hành Hội thảo có PGS.TS. Bùi Nhật Quang, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam; PGS.TS. Bùi Minh Trí, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh thành; ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định và một số ban, ngành, khách mời trong nước và quốc tế.

Hội thảo nhằm mục đích tổng kết, đánh giá những thành tựu nghiên cứu về gốm cổ Champa ở Bình Định và những vấn đề liên quan đến lịch sử giao lưu kinh tế, văn hóa của vương quốc Vijaya với Kinh đô Thăng Long và các nước Đông Nam Á và châu Á trong lịch sử.

Toàn cảnh buổi hội thảo.

Nội dung hội thảo, gồm: Nghiên cứu một cách hệ thống lịch sử hình thành, phát triển của các trung tâm sản xuất gốm cổ ở Bình Định và tập trung phân tích, luận giải sâu hơn, thuyết phục hơn, có cơ sở khoa học tin cậy hơn về vấn đề chủ nhân, niên đại của các di chỉ sản xuất gốm cổ ở Bình Định. Nghiên cứu so sánh làm rõ đặc trưng, niên đại loại hình sản phẩm gốm cổ Bình Định và vai trò, giá trị của gốm Bình Định trong đời sống văn hóa, xã hội Champa và Đại Việt trong lịch sử. Nghiên cứu làm rõ vai trò và vị thế của gốm cổ Bình Định trong hệ thống thương mại biển châu Á và trong bối cảnh giao lưu kinh tế - văn hóa với các nước trong khu vực Đông Nam Á. Tiếp tục làm sáng rõ hơn mối quan hệ của Vương quốc Vijaya với Kinh đô Thăng Long - Đại Việt và với các vương quốc ở Đông Nam Á, châu Á trong lịch sử.

Tiết mục văn nghệ tại buổi hội thảo

Bình Định từng được biết đến là vùng đất Kinh đô Vijaya của vương quốc cổ Champa, một vương quốc đã từng có lịch sử phát triển rực rỡ trong lịch sử cổ trung đại Đông Nam Á. Trong khoảng thời gian từ thế kỷ 11-15, Kinh đô Vijaya - Bình Định đã đóng vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa quan trọng nhất của vương quốc Champa.

Bên cạnh hệ thống di sản văn hóa Champa nổi tiếng, Bình Định còn là nơi có 6 khu lò sản xuất gốm, đó là Gò Sành, Trường Cửu, Gò Cây Me, Gò Ké, Gò Hời và Gò Giang. Các khu lò gốm này nằm dọc đôi bờ sông Côn, gắn liền với lịch sử phát triển thịnh suy của vương triều Vijaya.

Trong các trung tâm sản xuất gốm nói trên, đã có 4 trung tâm được tiến hành khai quật, nghiên cứu khảo cổ học. Đó là Gò Sành, Gò Hời, Trường Cửu và Gò Cây Me. Hai di chỉ còn lại chưa khai quật, mới điều tra khảo cổ học. Để tiếp tục làm sáng rõ hơn lịch sử gốm cổ Bình Định, Viện Nghiên cứu Kinh thành hiện đang phối hợp với Bảo tàng tỉnh Bình Định tiến hành khai quật di chỉ Gò Cây Me. Đây cũng là cuộc khai quật đầu tiên tại khu di chỉ gốm vốn được xem là có vai trò rất quan trọng trong hệ thống di chỉ gốm cổ ở Bình Định. Kết quả các cuộc khai quật tại các di chỉ gốm nói trên đều đã tìm thấy nhiều dấu tích lò nung gốm cùng rất nhiều loại hình sản phẩm, phản ánh một lịch sử sản xuất gốm rất phát triển ở Bình Định trong giai đoạn cực thịnh của Vương triều Vijaya, đồng thời góp phần làm sáng rõ hơn diện mạo lịch sử, văn hóa Champa trên mảnh đất Bình Định xưa.

Hội thảo khoa học này có rất nhiều ý nghĩa trong việc nghiên cứu, đánh giá giá trị về di sản văn hóa Champa ở Bình Định, góp phần làm sâu sắc hơn giá trị di sản văn hóa Champa cũng như góp phần vào việc tuyên truyền, quảng bá sâu rộng hơn về giá trị của di sản văn hóa Champa ở Bình Định; phục vụ hiệu quả, thiết thực cho chiến lược quy hoạch, bảo tồn và phát triển văn hóa du lịch của tỉnh Bình Định trong tương lai.

Bài và ảnh: Minh Tâm