Ở quê tôi, sau mùa Hè hàng năm, các cây măng tre phát triển thành những cây “tre non”. Từ các mắt của thân cây tre non này nứt ra những “nhánh” măng vòi (xứ Quảng quê tôi gọi là măng dòi). Măng vòi khi trưởng thành sẽ tạo ra các nhánh gai tre. Riêng tôi, cho đến bây giờ, mỗi khi nghe ai nhắc đến chuyện lấy măng vòi về muối chua, lòng lại trào lên một cảm giác bâng khuâng khó tả.

Rổ măng vòi

Tôi còn nhớ như in, vào mùa mưa bão, sau khi đi học về, anh em chúng tôi mang theo khâu liêm hoặc cây sào nhỏ có buộc dây thòng lọng thật chắc để đi hái măng vòi mang về, lột bẹ và xắt xéo ra (chỉ xắt phần mềm). Sau đó, mẹ tôi luộc và ngâm với nước chua trong thẩu thủy tinh. Vài ngày sau, vớt măng ra rửa qua nước sạch và nấu canh chua với cá, rạm đồng và thêm trái khế xắt mỏng cùng mấy loại rau gia vị trong vườn nữa là đã có một nồi canh chua tuyệt vời với hương vị rất đặc trưng.

Nguyên liệu nấu món thịt vịt om măng vòi.

Thi thoảng, mẹ cũng làm dưa măng vòi đã cắt nhỏ cùng với ớt quả chín đỏ, thêm muối, gia vị vừa đủ cho vào hũ nhỏ chờ cho ngấm rồi mang ra ăn. Mùi thơm dậy của măng chua, màu đỏ quyến rũ của ớt rất kích thích vị giác. Dưa măng vòi có thể ăn kèm với xôi, cơm hay cho vào nồi canh chua tạo nên món ăn lạ lẫm nhưng rất thơm ngon, nhớ đời ở xứ Quảng.

Và từ mớ măng vòi muối chua nầy, mẹ dầm với mắm cá cơm đã ngấu rồi đậy chặt miệng hũ sành bằng lá chuối khô. Đem hũ mắm đặt vào gần bếp lửa chừng vài, ba ngày là ăn được. Mắm cá cơm bỏ măng vòi vừa có vị mặn đậm đà của mắm cá, vừa có vị ngọt “nhân nhẫn” của măng vòi ăn rất “hao cơm”. Đặc biệt, tiết mưa lụt, mẹ tôi nấu măng vòi om vịt là món ăn mà bất cứ người dân nào quê miền Trung xứ Quảng quê tôi chỉ cần nghe nói tới cũng đủ nước bọt “râm rang” trong miệng.

Măng vòi còn dùng để nấu món vịt om ăn nóng với cơm khá ngon. Ăn miếng măng vòi om thịt vịt thật đặc sắc, với hương vị vừa béo, vừa chua chua, vừa thơm, vừa dẻo…

Ăn món măng vòi om thịt vịt, nhớ lại tuổi thơ tôi đã qua bao mùa lũ lụt nơi miền Trung xứ Quảng nghèo khó, lớn lên bằng những hạt lúa, củ khoai trên nương trên rẫy; con tép bạt, con cá trên mương cạn, dưới đồng sâu hay mấy cõng măng vòi bẻ ở bụi tre sau hè nhà…

Trước “thời giãn cách”, dẫu tôi có đi nhiều nơi, được thưởng thức các món ăn đặc sản của mỗi vùng miền, khá lạ và ngon, song hương vị của các món từ những “vòi măng” do mẹ tôi nấu với cá đồng, thịt vịt hay dầm mắm cái…, vẫn “nhớ lắm” trong lòng tôi suốt cả cuộc đời.

Bài, ảnh: Tiên Sa