Nghệ nhân Vũ Mạnh Hùng giới thiệu sản phẩm được chế biến từ rắn.

Năm 1992, khi thị trường trong nước bắt đầu tiếp nhận các sản phẩm từ rắn, thị trường nước ngoài mở cửa, thu mua rắn thương phẩm với số lượng lớn, nhận thấy đây cơ hội để phát triển kinh tế gia đình, ông Vũ Mạnh Hùng bắt đầu gây dựng nghề với 20 con rắn hổ mang giống.

Với kinh nghiệm thực tế, cùng nỗ lực tìm tòi, học hỏi, những con rắn giống đầu tiên của gia đình bắt đầu sinh sản. Từ chỗ chăn nuôi rắn với quy mô nhỏ, đến nay, gia đình ông Hùng đã mở trại rắn với diện tích hàng nghìn mét vuông, đủ sức chứa lên đến 4.000 rắn. Bình quân, trong chuồng rắn của gia đình có hơn 1.500 rắn các loại như hổ mang, hổ trâu, rắn giáo…

Tâm sự về nghề, ông Hùng cho biết: "Những năm trước đây, mỗi con rắn từ khi nở ra đến khi xuất chuồng mất khoảng 3 năm, nếu chăm sóc tốt, trọng lượng mỗi con có thể đạt từ 2-3 kg. Thời điểm cao nhất, 1 kg rắn hổ mang bành thương phẩm được bán với giá hơn 1 triệu đồng, còn lại trung bình dao động từ 500-700 nghìn đồng/kg".

Các sản phẩm làm từ rắn được tiêu thụ ở thị trường trong và ngoài nước, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc với 95% tổng sản lượng rắn tiêu thụ mỗi năm. Với thị trường tiêu thụ rộng, chất lượng sản phẩm tốt, những năm 2019 trở về trước, mỗi năm, trại rắn của gia đình ông Hùng xuất ra thị trường hàng chục nghìn trứng và hàng tạ thịt rắn, cho doanh thu khoảng 3 tỷ đồng.

Năm 2020, do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, cũng như các hộ nuôi rắn khác trên địa bàn, gia đình ông Hùng gặp nhiều khó khăn khi không có đầu ra cho sản phẩm. Nguyên nhân do thị trường Trung Quốc đóng biên, cấm mọi hoạt động nhập khẩu sản phẩm động vật có nguồn gốc hoang dã, mặt khác, thị trường trong nước cũng tiêu thụ rất ít thịt rắn do nhà hàng vắng khách, dẫn đến giá rắn thương phẩm rớt giá, lại không có đầu ra.

Trong khi đó, chi phí để nuôi rắn rất cao, mỗi con rắn tiêu thụ khoảng 0,5 kg thức ăn/tháng. Với số lượng đàn rắn 2.000 con, mỗi tháng, ông Hùng phải bỏ ra gần 40 triệu đồng tiền thức ăn cho rắn. Ngoài ra, chi phí nuôi rắn còn bao gồm các khoản phát sinh khác như thuốc men cho rắn, điện sưởi ấm chuồng nuôi… tiêu tốn thêm hàng chục triệu đồng/tháng.

Do nguồn thu từ rắn bấp bênh, hiện chưa có "chìa khoá" để giải quyết những khó khăn trước mắt, song, là một nghệ nhân lâu năm, ông Vũ Mạnh Hùng vẫn kiên trì, gắn bó với nghề nuôi rắn. Để giảm chi phí nuôi rắn, ông Hùng đã thực hiện một số giải pháp như cắt giảm số lượng thức ăn cho rắn theo tuần, tập trung sản xuất những sản phẩm được chế biến từ rắn, mở cửa hàng bán sản phẩm tại thị trường nội địa…

Với gần 30 năm gắn bó với nghề nuôi rắn, năm 2014, ông Vũ Mạnh Hùng được BCH T.Ư Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân làng nghề Việt Nam”; năm 2017, được UBND tỉnh phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân nuôi và chế biến rắn”.

Ngoài ra, Công ty cổ phần dịch vụ và thương mại rắn Vĩnh Sơn do ông Hùng làm Giám đốc còn nhận được nhiều Giấy khen, Giấy chứng nhận của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương.

Bằng kinh nghiệm và những thành tựu đã đạt được từ nghề nuôi rắn, mặc dù hiện nay, đầu ra sản phẩm gặp nhiều khó khăn, song ông Hùng luôn tin tưởng, nuôi rắn vẫn là nghề cho thu nhập ổn định. Ông mong muốn trong tương lai, làng nghề sẽ tiếp tục được giữ gìn, phát triển, tạo thêm việc làm, góp phần nâng cao thu nhập, đem lại hiệu quả kinh tế cho người dân địa phương.

Bài, ảnh: Thảo My