Khơi dậy tiềm năng từ sản phẩm đặc trưng

Vùng Tây Bắc có nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp hàng hóa với các sản phẩm đặc trưng như chè, cà phê, mắc ca, mật ong, miến dong, thịt sấy và nhiều loại cây ăn quả. Tuy nhiên, để những sản phẩm này tạo được chỗ đứng vững chắc trên thị trường, việc nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và xây dựng thương hiệu đang trở thành yêu cầu quan trọng. Tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang được triển khai theo hướng khai thác hiệu quả lợi thế sản xuất nông nghiệp, đồng thời khuyến khích các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ kinh doanh chủ động phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Đến nay, địa phương có 18 sản phẩm được công nhận OCOP, trong đó sản phẩm cà phê Hà Chung đạt tiêu chuẩn 4 sao, các sản phẩm còn lại đạt 3 sao. Trên nền tảng đó, xã đặt mục tiêu phát triển thêm 10 sản phẩm trong năm 2026, hướng tới có 35 sản phẩm OCOP vào năm 2030.

Đáng chú ý, cà phê tiếp tục được xác định là một trong những sản phẩm chủ lực của địa phương. Với diện tích trên 2.100ha, sản lượng cà phê quả tươi bình quân đạt khoảng 12.000 - 14.000 tấn mỗi năm, Mường Ảng có nguồn nguyên liệu tương đối ổn định để phát triển các dòng sản phẩm chế biến sâu, nâng cao giá trị thay vì chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô. Bên cạnh cà phê, các sản phẩm từ mắc ca, cây ăn quả, thịt sấy cũng đang được quan tâm phát triển. Năm 2026, xã hỗ trợ 8 chủ thể hoàn thiện 10 sản phẩm đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng OCOP. Trong đó có các sản phẩm như bưởi da xanh Hải Trang, mắc ca Hùng Giang, vú sữa Hoàng Kim Hoàng Toàn và các dòng cà phê chế biến.

Nông sản địa phương, sản phẩm OCOP của tỉnh Lai Châu đang được quảng bá trên không gian mạng.

Việc mở rộng danh mục sản phẩm không chỉ tạo thêm cơ hội phát triển cho các cơ sở sản xuất mà còn góp phần khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, để sản phẩm OCOP phát triển bền vững, các địa phương cần quan tâm hơn đến việc xây dựng vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực quản trị của các chủ thể. Đây cũng là nền tảng quan trọng để sản phẩm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Mở rộng thị trường nhờ công nghệ số

Nếu như trước đây, phần lớn nông sản vùng cao được tiêu thụ thông qua chợ truyền thống, thương lái và các cửa hàng địa phương thì hiện nay, sự phát triển của thương mại điện tử đang tạo ra nhiều cơ hội tiếp cận khách hàng mới.

Tại Lai Châu, nhiều hợp tác xã, cơ sở sản xuất đã chủ động sử dụng Facebook, Zalo, TikTok và các sàn thương mại điện tử để giới thiệu, quảng bá và kinh doanh sản phẩm. Những phiên bán hàng trực tuyến, video giới thiệu quy trình sản xuất, chế biến và đóng gói đang trở thành phương thức tiếp thị phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại. Điển hình, Cơ sở Ninh Sớp tại phường Đoàn Kết đã tận dụng các nền tảng mạng xã hội để quảng bá các sản phẩm đặc sản như thịt lợn sấy, thịt trâu sấy, xôi tím và măng khô. Thông qua việc giới thiệu hình ảnh, video và tương tác trực tiếp, cơ sở có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng tại nhiều tỉnh, thành phố, từng bước mở rộng thị trường. Tương tự, Hợp tác xã An Ngân tại phường Tân Phong đang khai thác hiệu quả các nền tảng Facebook, Zalo và Shopee để đưa sản phẩm đến gần hơn với khách hàng. Với hai sản phẩm OCOP 3 sao gồm đông trùng hạ thảo tươi và đông trùng hạ thảo thăng hoa, hợp tác xã chú trọng xây dựng nội dung giới thiệu nguồn gốc, quy trình nuôi trồng, chế biến và đóng gói sản phẩm.

Theo chia sẻ của đại diện hợp tác xã, doanh thu từ hoạt động bán hàng trực tuyến cao gấp khoảng 20 lần so với hình thức bán hàng truyền thống. Kết quả này cho thấy tiềm năng đáng kể của thương mại điện tử đối với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng khi được đầu tư phù hợp về chất lượng, hình ảnh và phương thức tiếp thị. Không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ, công nghệ số còn giúp các chủ thể sản xuất trực tiếp tiếp nhận phản hồi của người tiêu dùng, nắm bắt nhu cầu thị trường và điều chỉnh hoạt động kinh doanh. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các khâu trung gian, người sản xuất có thể chủ động hơn trong giới thiệu sản phẩm, xây dựng thương hiệu và kết nối khách hàng.

Gắn phát triển OCOP với xúc tiến thương mại

Cùng với sự chủ động của các cơ sở sản xuất, vai trò hỗ trợ của chính quyền và các ngành chức năng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Tại Lai Châu, ngành công thương đã triển khai nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ số.

Người dân xã Na Sang (tỉnh Điện Biên) ứng dụng máy sao chè bằng điện trong chế biến, góp phần nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm nông nghiệp địa phương.

Các chương trình tập huấn bán hàng trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, kết nối cung cầu và quảng bá sản phẩm đã từng bước giúp các chủ thể tiếp cận phương thức kinh doanh hiện đại. Từ đầu năm 2026 đến thời điểm tháng 10, ngành công thương tỉnh đã kết nối, hỗ trợ trên 27 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia các chương trình xúc tiến thương mại trong nước và tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Bên cạnh đó, các hoạt động giới thiệu sản phẩm OCOP tại hội chợ, sự kiện thương mại điện tử cũng góp phần đưa hàng hóa địa phương đến gần hơn với các đối tác và người tiêu dùng. Đặc biệt, các chương trình tập huấn về thương mại điện tử, kỹ năng bán hàng và thanh toán không dùng tiền mặt đã thu hút 550 học viên là đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất, kinh doanh tại nhiều địa phương trong tỉnh.

Thông qua những hoạt động này, các chủ thể từng bước nâng cao nhận thức về chuyển đổi số, tiếp cận các công cụ bán hàng hiện đại và hình thành phương thức kinh doanh phù hợp hơn với nhu cầu của thị trường. Để phát huy hiệu quả, các địa phương cần tiếp tục hỗ trợ chủ thể sản xuất xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng phù hợp, cải tiến mẫu mã và tăng cường minh bạch thông tin sản phẩm. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo kỹ năng số, xây dựng nội dung quảng bá chuyên nghiệp, phát triển hệ thống phân phối và kết nối tiêu thụ lâu dài .