Nghệ nhân Phạm Văn Tuyên sinh năm 1974 tại thôn Nãi Sơn, xã Tú Sơn, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Hơn 20 năm hành đạo ở trong Chùa, phục chế di tích các nơi, các cụm di sản bị mai một dần theo thời gian, chứng kiến đồ gốm có tuổi thọ hàng ngàn năm và mang theo nét văn hóa, kinh tế xã hội của thời điểm đó. Vì thế nghệ nhân Phạm Văn Tuyên nghiên cứu sâu các dòng gốm Lý, Trần, Lê, Mạc, nhận thấy nghề tiểu thủ công nghiệp gốm sứ đã được ông, cha ta kết tinh sáng tạo, sản xuất từ đồ gia dụng bình dân đến độ ngự dụng Hoàng cung, sản phẩm có kỹ thuật và có tính thẩm mỹ cao đem lại nguồn thu nhập lớn cho nền kinh tế nước nhà. Kỹ năng nghề gốm cao hơn hẳn so với các nghề tiểu thủ công nghiệp khác nó đã đạt tiêu chí xuất khẩu như ngày nay. Bảo tàng nhiều nước trên thế giới hiện đang trưng bày nhiều sảnphẩm gốm Việt.

Hải Phòng, miền đất duyên hải Bắc Bộ là nơi định đô của Dương Kinh nhà Mạc, dưới triều Mạc phát triển mạnh mẽ về các lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, tiêu biểu được nhắc nhiều trong sách sử là sản phẩm "chân đèn thời Mạc, lư hương thời Mạc" bằng gốm, đó chính là niềm tự hào về di sản của dân tộc, sự đột phá của gốm Mạc so với trước là "đắp nổi" toàn bộ trên đồ gốm, không dừng lại ở nét vẽ như các dòng gốm khác.

Nghệ nhân Phạm Văn Tuyên sinh ra tại Kiến Thụy- Dương Kinh Nhà Mạc, từ khi trưởng thành đã yêu nghề truyền thống. Gốm sứ thời Mạc đã đánh thức nghệ nhân Phạm Văn Tuyên phải phục dựng và phát triển. Vì vậy quê hương là nơi sản xuất dòng gốm đắp nổi, cơ sở gốm Phù Điêu trong thời gian qua đã sản xuất 2.000 sản phẩm làm bằng tay, mẫu mã khác nhau, thể loại đa dạng, tất cả đều khắc họa về thiên nhiên, con người Việt Nam trên đồ gốm.

Nghệ nhân Ưu tú Phạm Văn Tuyên

Quá trình vận hành, chế tác các tác phẩm, sản phẩm gốm Phù Điêu nghệ thuật, đã được 5 kênh truyền hình Quốc gia VTV1, VTV2, VTV3, VTV4, TTXVN và Truyền hình THP làm chương trình, truyền thông về dòng gốm mới lạ được phát triển tại Hải Phòng. Hơn nữa, gốm Phù Điêu đã tham gia sự kiện triển lãm nhiều lần tại Hà Nội do Bộ Công Thương, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức, tác phẩm đã được tặng bằng khen cấp Bộ.

Năm 2020, nghệ nhân Phạm Văn Tuyên vinh dự đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú”. Công chúng cả nước đã phần nào biết đến gốm Phù Điêu Hải Phòng và mua về dùng, biếu tặng. Thách thức đối với dòng gốm Phù Điêu giờ đây chính là phải sánh với nghệ thuật gốm sứ Trung Hoa, nghệ thuật gốm sứ châu Âu. Nghệ nhân Ưu tú Phạm Văn Tuyên hiện đang hết sức nỗ lực nghiên cứu, sáng tạo, chinh phục độ khó mới, tạo tác sản phẩm gốm thủ công cho qua lửa để tồn tại với vẻ đẹp mới, bất ngờ trong sáng tạo mang bản sắc Hải Phòng.

Đến với xưởng gốm Phù điêu Hải Phòng của Nghệ nhân Ưu tú Phạm Văn Tuyên, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những sản phẩm độc đáo của xưởng: Bộ Cửu Long tranh châu- thể hiện chín con rồng tựa dòng Cửu Long chín khúc chảy ra 9 cửa bể, với châu ngọc đô thành lộng lẫy cao quí; Đôi chân đèn kiểu thời Mạc- chất liệu thể hiện gốm thời Mạc, quí phái sáng xanh long lanh ấn tượng; Tượng Bồ Tát Quan Âm- tượng gốm kích thước lớn, trang nghiêm tố hảo; Bộ tượng Đạt Ma tứ quí- với bốn tư thế ấn tượng cùng Tùng, Cúc, Trúc, Mai thể hiện bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông; Đôi bình hoa sen- gốm phong thủy chênh bong men huyết long độc đáo. Ngoài ra còn rất nhiều các sản phẩm gốm phù điêu khác đang trong giai đoạn chế tác và hoàn thiện.

Theo ông Nguyễn An Hưng, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Hải Phòng: Nét độc đáo trong gốm Phù Điêu thể hiện ở chỗ, mỗi sản phẩm bình gốm chỉ sản xuất độc bản, vì thế nó mang phong cách đặc trưng riêng của bàn tay nghệ nhân làm ra, từ khâu chế tác, khắc khuôn âm bản, nặn khắc tinh xảo, công phu, tất cả được làm thủ công qua bàn tay tài hoa của nghệ nhân. Tác phẩm gốm phù điêu được dày công chế tác trong nhiều năm, các tác phẩm mang dáng vẻ dung dị, mộc mạc nhưng lại vô cùng tinh tế, khoáng đạt. Các họa tiết được thể hiện trên các bình gốm rất phong phú, ngập tràn hương hoa âm sắc của thiên nhiên, của trời đất, qua đó gửi gắm tâm hồn và hoài bão nghệ thuật đối với chất liệu gốm phù điêu. Những sản phẩm của Xưởng Gốm phù điêu Hải Phòng do Nghệ nhân Ưu tú Phạm Văn Tuyên chế tác đã đạt tới độ hoàn mỹ về chất liệu và nghệ thuật cần được quảng bá và giới thiệu rộng rãi tới cộng đồng.

Ths, KTS Nguyễn Minh Trí
Hiệp hội Làng nghề Hải Phòng