Nghệ nhân giữ nghề ở xã Minh Khai

LNV - Với khung cảnh thiên nhiên thơ mộng, những ngọn núi hùng vĩ, những cánh rừng bạt ngàn và dòng suối trong xanh ngày đêm chảy róc rách, xã Minh Khai huyện Thạch An (tỉnh Cao Bằng) là điểm hấp dẫn du khách thập phương. Đến nơi đây, du khách không bị cuốn hút bởi sự mộc mạc, chất phác, mến khách của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng trong xã, mà còn được tìm hiểu về nghề đan lát truyền thống của địa phương.


Nghệ nhân Nông Thị Nhi, xóm Nà Đoỏng, xã Minh Khai (Thạch An) truyền dạy kỹ năng đan chiếu cót cho con cháu.

Được biết, từ xa xưa, đồng bào dân tộc Tày, Nùng ở xã Minh Khai đã gắn bó với nghề đan lát. Cái nghề này cứ truyền từ đời này sang đời khác, được gìn giữ, bảo tồn, phát huy, rồi đúc kết và hình thành nên một nghệ thuật đan lát tài tình với nhiều nghệ nhân tài hoa và các sản phẩm tinh xảo mang đặc trưng riêng.

Theo các cụ cao tuổi trong xã, ở Minh Khai người dân nào cũng biết đan lát với nguyên liệu là cây tre, nứa, giang. Các cụ già thì đan những vật dụng có kỹ thuật phức tạp như: Cót, giỏ đựng đồ... còn người trẻ thì đan những đồ dùng đơn giản như: Nong, nia, rổ, rá… dần sẽ tiếp cận được các kỹ thuật phức tạp hơn. Cứ như vậy, nghệ thuật đan lát của người Tày, Nùng. Những người dân địa phương đã tạo ra rất nhiều sản phẩm từ đan lát, tất cả những sản phẩm này đều sử dụng cây nứa, giang, mây. Trước kia, đan chủ yếu bằng cây nứa, giang; ngày nay cây tre được đem vào sử dụng để tạo ra các sản phẩm đan lát. Kỹ thuật chẻ nan đảm bảo độ dày, mỏng thật đều, thật phẳng sau đan mới đẹp, phải biết chọn từng cái cật, dẻo cùng dẻo, cứng cùng cứng. Nguyên liệu phải bảo quản cẩn thận ở chỗ cao ráo, tránh mục mọt. Để tạo màu sắc, hoa văn cho sản phẩm đan, người dân có thể giữ nguyên màu vỏ xanh đậm của nan cật để phối hợp với nan thường trong quá trình đan; có thể nhuộm nan bằng màu hoặc có thể để nan lên gác bếp, hun khói trong khoảng thời gian khác nhau cũng tạo ra những bó nan có màu vàng, đậm nhạt khác nhau. Chính vì vậy, năm 2021, xã Minh Khai là địa phương duy nhất của tỉnh có 4 nghệ nhân được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân làng nghề truyền thống đan lát, gồm: Trần Thị Huyền, xóm Nà Kẻ; Nông Thị Luyên, xóm Nặm Tàn; Nông Thị Nhi và Đinh Thị Kim, xóm Nà Đoỏng.


Nghệ nhân đan lát xã Minh Khai (Thạch An) với sản phẩm chiếu cót và các vật dụng truyền thống.Nghệ nhân đan lát xã Minh Khai (Thạch An) với sản phẩm chiếu cót và các vật dụng truyền thống.

Nghệ nhân Nông Thị Nhi, xóm Nà Đoỏng, đã có thâm niên hơn 70 năm làm nghề đan lát chia sẻ: Tùy thuộc vào mỗi loại sản phẩm và hoa văn khác nhau sẽ sử dụng các kỹ thuật đan lát khác nhau. Trong đó, có một số kỹ thuật như: kỹ thuật xâu xiên; kỹ thuật đan lóng vuông, đan lóng thuyền hay đan lóng mốt, đan lóng đôi, đan lóng ba, đan mắt cáo, đan hoa thị… Kỹ thuật xâu xiên sẽ đặt ba chiếc nan chồng và chéo lên nhau ở chính giữa các nan, tạo thành sau góc đều nhau. Sau đó, đan tiếp theo cách cạnh sao cho nan đan sau song song với nan đan trước theo ba chiều cắt nhau, tạo thành các lóng hình lục giác đều. Đây là một kỹ thuật phức tạp và khó đan, rất ít người làm được. Nan để đan thường vót mỏng, to bản, đảm bảo độ dẻo và cứng vừa phải. Kiểu đan này thường dùng để tạo các sản phẩm như mâm mây, đáy hay nắp đậy các loại gùi.


Sản phẩm nón từ cây giang với kỹ thuật đan mắt cáo.


Kỹ thuật đan nan lóng vuông là kiểu đan lóng hình vuông có tâm điểm ở giữa của đáy sản phẩm. Kỹ thuật này được áp dụng để đan mẹt, nong, nia, sàng,... Kỹ thuật đan lóng thuyền hay lóng nia là kiểu đan theo nguyên tắc cắt hai nan đè năm nan được áp dụng để tạo ra các tấm phơi, tấm liếp hoặc tạo nên các hoa văn hình quả trám trên thân các loại gùi nhỏ. Kỹ thuật đan lóng đôi được áp dụng để đan các sản phẩm yêu cầu mỏng và mềm như: tấm phơi, tấm liếp, tấm trải, gùi hoặc tạo các hoa văn hình xương cá chạy quanh các loại gùi. Kỹ thuật đan lóng ba phổ biến và bắt buộc để đan phần tiếp giáp giữa thân và đáy gùi, đặc biệt là gùi nhỏ, đồng thời cũng là kỹ thuật tạo các hoa văn xương cá nằm ngang. Các bộ phận nhỏ của các sản phẩm đan lát như: quai, tai, cạp, dây đeo... đòi hỏi dai và mềm đều được đan bằng mây hoặc giang.


Nghệ nhân Nông Thị Nhi với sản phẩm đan bàn cờ tướng độc đáo.


Qua những bàn tay khéo léo và kỹ thuật điêu luyện, các sản phẩm đan lát ở Minh Khai được người dân trong và ngoài tỉnh biết đến. Trong đó, chiếu cót Minh Khai, sản phẩm được khách hàng ưu chuộng nhất. Theo nghệ nhân Trần Thị Huyền, xóm Nà Kẻ, nguyên liệu chính làm chiếu cót là thân cây giang. Những khúc giang được chẻ thành nan mỏng, phơi cho ngả màu đẹp. Khi đan, nan phải dấp nước rồi mới đan thành chiếu cót. Muốn có một chiếc chiếu đẹp còn phải tuỳ thuộc nhiều yếu tố như: Kỹ thuật đan, căn chỉnh chiều dài, rộng cho vuông vắn; tạo hoa văn đẹp mắt (hình bàn cờ, ô ngựa, hoa cà chua...). Chiếu cót càng dùng lâu càng bóng đẹp, tuổi sử dụng trung bình là 20 năm, còn nếu bảo quản tốt có thể tới 40 - 50 năm.

Được biết, các nghệ nhân đan lát ở Minh Khai hiện không chỉ làm ra những sản phẩm để phục vụ cuộc sống sinh hoạt (nong, nia, rổ, rá…) mà còn nghiên cứu, tìm tòi sáng tạo nên nhiều sản phẩm trở thành thủ công mỹ nghệ tạo sức hút lớn với nhiều khách hàng, như: Bàn cờ, giỏ đựng trang sức, túi xách… Nhờ kỹ thuật đan lát vượt trội, mọi sản phẩm đan lát ở Minh Khai được khách hàng đánh giá cao và tìm mua. Song, để gìn giữ, bảo tồn và phát huy nghề truyền thống, cũng như tạo thương hiệu, mang lại giá trị kinh tế, thì các cấp, ngành cần có chính sách cụ thể, hướng dẫn địa phương lập đề án, tổ chức lại sản xuất; cùng với đó phải chủ động nguyên liệu và tăng năng suất, tiếp tục hỗ trợ xây dựng thương hiệu và tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Bài, ảnh: Nông Thị Lý

Tin liên quan

Tin mới hơn

Ngư dân Lập Lễ duy trì và phát triển nghề cá truyền thống - Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo

Ngư dân Lập Lễ duy trì và phát triển nghề cá truyền thống - Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo

LNV- Xã Lập Lễ, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng là một xã có nghề cá truyền thống nổi tiếng lâu đời, từ chỗ đã từng đứng trên bờ vực phá sản. Bằng sự nỗ lực của chính quyền và những ngư dân yêu nghề, năm 2005 xã đã dành danh hiệu lá cờ đầu về mô hình đánh cá xa bờ của 28 tỉnh có nghề khai thác thủy sản xa bờ trên toàn quốc. Hiện nay Lập Lễ vẫn tiếp tục duy trì các đội tàu đánh bắt xa bờ và phát triển hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá, để phấn đấu trở thành xã trọng điểm nghề cá của Thành phố và các tỉnh phía Bắc. Bằng khát vọng làm giàu và được sự quan tâm của Nhà nước đã tạo cho ngư dân Lập Lễ vươn khơi sản xuất, đồng thời đội tàu của xã cũng là một trong những lực lượng hùng hậu ở tuyến đầu góp phần bảo vệ chủ quyền vùng biển đảo phía Bắc của Tổ quốc.
CHÀNG GENZ QUÊ  BẮC GIANG LÀM GIÀU NHỜ GÌN GIỮ VÀ PHÁT TRIỂN NGHỀ LÀM DIỀU SÁO

CHÀNG GENZ QUÊ BẮC GIANG LÀM GIÀU NHỜ GÌN GIỮ VÀ PHÁT TRIỂN NGHỀ LÀM DIỀU SÁO

LNV - Với đam mê đặc biệt về bộ môn làm diều sáo. Chàng trai sinh năm 2000 Nguyễn Thế Ba đã biến niềm đam mê của mình thành cơ hội kinh doanh làm giàu và gặt hái được nhiều thành quá đáng ngưỡng mộ.
Đến làng nghề Sơn Đồng hàng trăm tuổi xem nghệ nhân làm tượng gỗ

Đến làng nghề Sơn Đồng hàng trăm tuổi xem nghệ nhân làm tượng gỗ

LNV - Làng nghề ở Sơn Đồng là làng nghề đục, khắc tượng và làm đồ thờ truyền thống, có lịch sử hình thành và tồn tại hàng trăm năm nay. Kỹ thuật sơn son thếp vàng tinh xảo tại đây được đánh giá cao. Với đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, tượng gỗ của làng Sơn Đồng mang nét tinh xảo mà ít nơi nào có được.
Làng nghề nón lá Thuận Hạnh chú trọng xây dựng thương hiệu và kết nối du lịch

Làng nghề nón lá Thuận Hạnh chú trọng xây dựng thương hiệu và kết nối du lịch

LVN – Trải qua hơn 1 thế kỷ thăng trầm, làng nghề nón lá Thuận Hạnh vẫn có hơn 300 hộ sản xuất với nhiều sản phẩm đa dạng, đạt chất lượng OCOP 3 sao và mang lại thu nhập tốt cho người dân.
Hành trình của chiếc chiếu hoa

Hành trình của chiếc chiếu hoa

LNV - Bình Định là miền đất thượng võ, giàu truyền thống văn hóa và cũng là địa phương có nhiều làng nghề với những sản phẩm thủ công nức tiếng gần xa. Nổi bật nhất là những chiếc chiếu cói Hoài Nhơn óng mượt, dẻo dai, màu sắc tươi thắm. Cầm chiếc chiếu trên tay mới hiểu vì sao sản phẩm này được ưa chuộng rộng rãi, chinh phục khách hàng trong nước và cả khách hàng quốc tế.
Người lưu giữ nghề làm bún Cổ Đô

Người lưu giữ nghề làm bún Cổ Đô

LNV - Có lịch sử gần 40 năm phát triển nhưng nghề làm bún truyền thống ở Cổ Đô (xã Cổ Đô, huyện Ba Vì, Hà Nội) không còn nhiều người làm như trước, anh Trần Hải là một trong số ít những người còn giữ được hương vị bún xưa.

Tin khác

Bình Định: Làng nghề trồng hoa Gia An Nam nỗ lực để công nhận làng nghề

Bình Định: Làng nghề trồng hoa Gia An Nam nỗ lực để công nhận làng nghề

LNV - Làng nghề trồng hoa Gia An Nam, xã Hoài Châu Bắc hình thành, gắn với đời sống người dân địa phương từ năm 2003. UBND thị xã Hoài Nhơn đã lập hồ sơ trình UBND tỉnh Bình Định, Hội đồng xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh xem xét, quyết định công nhận làng nghề.
Bình Định: Trang phục truyền thống đồng bào Hrê, Ba Na hòa quyện với thiên nhiên

Bình Định: Trang phục truyền thống đồng bào Hrê, Ba Na hòa quyện với thiên nhiên

LNV - Trang phục truyền thống của người Hrê, Ba Na là sự kết tinh văn hoá trong môi trường tự nhiên, xã hội riêng biệt, mang nét đẹp của sự hồn nhiên, thanh khiết như đất, như nước, như núi rừng.
Tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” nghề thủ công mỹ nghệ

Tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” nghề thủ công mỹ nghệ

LNV - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 43/2024/NĐ-CP ngày 19/4/2024 quy định chi tiết về xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ.
Nghệ nhân thổi hồn vào mảnh ván gỗ những con tàu đã bị lãng quên trở thành tác phẩm nghệ thuật độc bản

Nghệ nhân thổi hồn vào mảnh ván gỗ những con tàu đã bị lãng quên trở thành tác phẩm nghệ thuật độc bản

LNV - Nhiều chiếc thuyền cá sau khi khai thác xong đưa vào bờ, bị vùi lấp dưới bùn cát trên dọc tuyến bờ biển từ nam ra bắc từ vài chục đến gần trăm năm tưởng đã bị lãng quên, nhưng qua bàn tay của nghệ nhân Hà Quốc Hưng (50 tuổi) và nghệ nhân Trần Văn Hoá (59 tuổi) ở Hải phòng đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo.
Mộc mạc nghề làm nồi đất ở làng Trù Sơn

Mộc mạc nghề làm nồi đất ở làng Trù Sơn

LNV - Không sở hữu nghệ thuật tinh xảo, sản phẩm cầu kỳ, có màu sắc rực rỡ nhưng nghề gốm ở làng Trù Sơn (huyện Đô Lương, Nghệ An) vẫn phát triển qua hàng trăm năm, mang trong mình nét đẹp mộc mạc và giản dị của miền quê nơi đây.
Tôn vinh giá trị văn hoá trong các làng nghề truyền thống

Tôn vinh giá trị văn hoá trong các làng nghề truyền thống

LNV - Tỉnh Ninh Bình hiện có hàng trăm làng nghề, trong đó có gần 60 làng nghề được công nhận danh hiệu cấp tỉnh. Tại đây, sản phẩm của các làng nghề được xem là một trong những nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, không chỉ phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm nét văn hóa đặc trưng, đồng thời còn là nguồn sinh kế cho người dân địa phương
Nghề cói Kim Sơn trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Nghề cói Kim Sơn trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

LNV – Mới đây, nghề thủ công truyền thống nghề cói Kim Sơn (huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tại Quyết định số 1150/QĐ-BVHTTDL.
Bình Định: Bảo tồn và phát triển làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

Bình Định: Bảo tồn và phát triển làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

LNV - Làng nghề truyền thống dệt chiếu cói Chương Hòa, xã Hoài Châu Bắc và Làng nghề dệt chiếu cói Công Thạnh, phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn đang thực hiện công tác bảo tồn và phát triển hai làng nghề này.
Lụa Vạn Phúc - Giữ lửa qua từng thế hệ

Lụa Vạn Phúc - Giữ lửa qua từng thế hệ

LNV - Là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng ở Hà Nội, làng lụa Vạn Phúc có lịch sử lâu đời, tồn tại hơn 1.000 năm. Trải qua nhiều thế hệ, lụa Vạn Phúc vẫn giữ được nét đẹp truyền thống và đang đi đầu trong ngành dệt Việt Nam.
Nghề đan lát của người Tày ở Cao Bằng

Nghề đan lát của người Tày ở Cao Bằng

LNV - Lâu nay, nghề đan lát của đồng bào Tày vẫn được bà con gìn giữ. Những sản phẩm từ nghề thủ công này không chỉ phục vụ cho cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày, mà còn là nét đẹp văn hóa. Từ những cây tre, cây giang trên rừng, qua đôi bàn tay khéo léo đã trở thành những vật dụng đẹp mắt với những hoa văn tinh xảo.
Ghé thăm làng nghề chằm nón lá Đức Hòa

Ghé thăm làng nghề chằm nón lá Đức Hòa

LNV - Nghề chằm nón lá xuất hiện từ lâu đời và gắn liền với đời sống văn hóa của Nhân dân xã An Ninh Tây (Đức Hòa, Long An). Đây cũng là nghề truyền thống tạo việc làm cho người dân những lúc nông nhàn dỗi.
Làng nghề truyền thống bún tươi Vân Cù

Làng nghề truyền thống bún tươi Vân Cù

LNV - Xứ Huế từ lâu được biết đến với danh xưng "Thiên đường ẩm thực" với hàng ngàn món ăn đa dạng, phong phú. Trong đó, các món về bún được người dân nơi đây rất yêu thích. Tại Huế, bún cũng là một loại đặc sản, nổi danh nhất là bún của làng nghề truyền thống Vân Cù.
Tinh hoa nghề truyền thống ở Cao Bằng

Tinh hoa nghề truyền thống ở Cao Bằng

LNV - Mỗi ngôi làng, mỗi dân tộc, dù là người Nùng hay người Tày, người Mông hay người Dao… đều lưu giữ những nghề truyền thống được truyền lại từ ngàn xưa như nghề làm bún ngũ sắc, làm hương, làm đường phên, giấy bản, ngói âm dương hay nghề rèn dao, dệt thổ cẩm…
Khám phá nghề đan thúng chai ở Phú Mỹ

Khám phá nghề đan thúng chai ở Phú Mỹ

LNV - Nghề đan thúng chai Phú Mỹ được hình thành hàng thế kỷ qua ở thôn Phú Mỹ (xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên) từ nghiệp đi biển của người dân nơi đây. Đây là nghề không chỉ tạo công ăn việc làm mà còn gắn bó, tạo nên một nếp sống của người dân Phú Mỹ.
Nguyễn Duy Cường – người “thổi hồn” vào gỗ

Nguyễn Duy Cường – người “thổi hồn” vào gỗ

LNV - Với dáng người khỏe mạnh, nhanh nhẹn và tháo vát – đúng phong thái của một người thợ thủ công làng nghề. Anh Nguyễn Duy Cường được sinh ra và lớn lên tại làng nghề điêu khắc gỗ Dư Dụ (xã Thanh Thùy – Thanh Oai – Hà Nội). Niềm đam mê nghệ thuật điêu khắc gỗ gần như ăn vào “máu thịt”. Anh là một người có tay nghề giỏi trong làng, anh gắn bó với nghề gần 30 năm nay. Anh đã lặng lẽ biến những khúc gỗ vô tri vô giác thành những tác phẩm nghệ thuật sống động có giá trị nghệ thuật cao.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Hơn 300 gian hàng được trưng bày tại Hội chợ Công Thương khu vực Nam Trung Bộ - Phú Yên năm 2024

Hơn 300 gian hàng được trưng bày tại Hội chợ Công Thương khu vực Nam Trung Bộ - Phú Yên năm 2024

LNV - Cục Xúc tiến thương mại - Bộ Công Thương phối hợp với Sở Công Thương Phú Yên sẽ tổ chức Hội chợ Công Thương khu vực Nam Trung Bộ - Phú Yên năm 2024 trong 7 ngày (từ ngày 26/6 đến ngày 2/7), tại Quảng trường 1 tháng 4, thành phố Tuy Hòa.
Trà đàm "Lan tỏa trà Việt đến với người Việt"

Trà đàm "Lan tỏa trà Việt đến với người Việt"

Nhân kỷ niệm Ngày Chè thế giới 21/05/2024, tối ngày 21/5, Cộng đồng Yêu trà Việt phối hợp cùng Hiệp Hội Chè Việt Nam và Phiên chợ quê - Tinh hoa trà Việt, tổ chức sự kiện chào mừng Ngày Chè thế giới, cùng buổi tọa đàm “Lan tỏa Trà Việt đến Người Việt” tại phố sách Hà Nội 19/12.
Ngư dân Lập Lễ duy trì và phát triển nghề cá truyền thống - Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo

Ngư dân Lập Lễ duy trì và phát triển nghề cá truyền thống - Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo

LNV- Xã Lập Lễ, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng là một xã có nghề cá truyền thống nổi tiếng lâu đời, từ chỗ đã từng đứng trên bờ vực phá sản. Bằng sự nỗ lực của chính quyền và những ngư dân yêu nghề, năm 2005 xã đã dành danh hiệu lá cờ đầu về mô hì
Thêm 126 sản phẩm, bộ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc năm 2024

Thêm 126 sản phẩm, bộ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc năm 2024

LNV - Bộ Công Thương đã quyết định công nhận 126 sản phẩm, bộ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc năm 2024.
Hà Tĩnh: Nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp đem lại thu nhập cao cho người dân

Hà Tĩnh: Nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp đem lại thu nhập cao cho người dân

LNV - Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả tại xã Tân Lâm Hương (Thạch Hà, Hà Tĩnh) đã đem lại thu nhập khá cho người dân, góp phần xây dựng nông thôn mới.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
vf
ban-qlda-dau-tu-xay-dung-huyen-quan-son
the-92-coffee
cong-ty-tnhh-xay-dung-va-thuong-mai-duy-thang
cong-ty-tnhh-xay-dung-manh-truong-son
cong-ty-co-phan-tan-phong
dang-uy-ubnd-mttq-huyen-yen-thanh-nghe-an
cong-ty-tnhh-mtv-tan-anh
chao-mung-70-nam-chien-thang-dbp-49-nam-ngay-giai-phong-mien-nam-138-nam-ngay-qtld
Giao diện di động