Nam Định: Nghề đan lát ở làng Vạn Đồn
“Những năm chiến tranh, rồi hòa bình lập lại cho tới tận những năm 90, làng tôi làm được những sản phẩm thủ công rất vất vả. Tàu, xe đi lại khó khăn, chúng tôi phải vào tận Thanh Hóa, lên Sơn La, Lai Châu… mua nứa, tre, luồng, cắt thành từng gióng mang về nhà làm hàng. Có những dạo cả làng xôn xao tin dân đi bè nứa đậu ở sông Đào (chân cầu Đò Quan) thì vội vã đổ xô lên, hì hục vớt nứa, cưa luôn tại chỗ rồi gánh bộ mang về”, chị Thoa kể. Chọn những cây nứa, luồng già, đanh, dóng thẳng tắp, thợ nghề pha nan, xong thì bó lại và dùng chân để xát. Đó là cách sơ chế nguyên liệu trước đây. Bây giờ, để đan các sản phẩm xuất khẩu, các hộ gia đình ở Vạn Đồn đều dùng máy móc. Cơ sở sản xuất mây tre đan Vạn Lộc của gia đình chị Thoa hiện có hàng chục loại máy hiện đại trị giá hơn 1 tỷ đồng phục vụ cho quá trình sản xuất bao gồm: máy bổ luồng, máy phiên thanh, máy cưa, cắt, máy lột bụng, máy uốn, máy chẻ…

Chị Phạm Thị Thoa, tổ dân phố Vạn Đồn, thị trấn Mỹ Lộc giới thiệu các sản phẩm mây tre đan của gia đình. (Ảnh: Báo Nam Định)
Tuy nhiên có những công đoạn máy móc không thể thay thế bàn tay con người như việc đan. Học nghề từ khi còn chưa cầm vững cái bút, theo chị Thoa, nghề đan lát đòi hỏi khá nhiều kỹ năng như sự tỷ mẩn, óc quan sát và cả đôi bàn tay khéo léo. Dưới bàn tay tài hoa của những thợ nghề Vạn Đồn, mỗi một sản phẩm đan đã được “thổi hồn” thành những vật dụng xinh xắn, độc đáo mang đậm dấu ấn riêng của làng nghề hàng trăm năm tuổi. Đặc biệt, các thợ nghề nơi đây rất khéo léo và tài tình trong việc phối hợp các loại vật liệu, từ đó tạo cảm giác mềm mại, tự nhiên trong từng sản phẩm. Trên cùng một cái nia, nong, thợ nghề sử dụng mây để cuốn cạp, “điểm nhấn” là những kiểu đan mới với hoa văn trang trí khác lạ, ấn tượng. Những năm gần đây, người làng Vạn Đồn còn rất năng động khi tìm ra hướng đi mới cho nghề truyền thống. Họ không chỉ sản xuất hàng phục vụ nhu cầu sinh hoạt nội địa mà còn làm hàng xuất khẩu. “Tiên phong” cho hướng đi này chính là cơ sở đan của chị Thoa. Năm 2003, khi một số thương gia Đài Loan đến làng, vào tận các xưởng sản xuất đặt hàng, chị Thoa đã mạnh dạn đề nghị làm nhà cung cấp. Các lô hàng trước khi xuất xưởng được khách kiểm tra kỹ càng về chất lượng, mẫu mã sản phẩm. “Hơn chục năm trước, trong làng cũng có hàng chục cơ sở nhận làm hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, quá trình hợp tác do không đáp ứng được các yêu cầu khắt khe về chất lượng sản phẩm nên khách hàng hủy hợp đồng. Hiện ở Vạn Đồn còn duy nhất cơ sở của nhà tôi làm hàng xuất khẩu”, chị Thoa cho biết thêm. Hiện nay, mỗi tháng chị xuất từ 3.000-4.000 sản phẩm sang các thị trường Đài Loan, Nhật Bản, châu Âu…
Để có chỗ đứng trong những thị trường này, theo chị Thoa là cả quá trình “lấy niềm tin bằng chất lượng” của nhiều thợ nghề trong làng. “Khách hàng nước ngoài của tôi đòi hỏi sản phẩm phải 100% tự nhiên, do đó, 1 cái đinh tôi cũng không đóng được vào sản phẩm. Khi giao hàng, sản phẩm phải đạt độ hoàn hảo lên đến 100%, không được có bất cứ lỗi nhỏ nào. Phát hiện chi tiết lỗi trên 1 sản phẩm bất kỳ, khách sẵn sàng trả lại cả lô”, chị Thoa cho biết thêm. Một trong những ưu thế của cơ sở sản xuất mây tre đan Vạn Lộc so với những cơ sở khác là chị Thoa tìm ra cách ngâm nguyên liệu mới. Theo đó, trước đây những thợ nghề trong làng thường sơ chế nguyên liệu bằng cách ngâm vào muối. Cách ngâm này sẽ không giúp nguyên liệu hạn chế được mối mọt. Sau nhiều lần thử nghiệm chị Thoa đã nghĩ ra cách luộc nguyên liệu trực tiếp trong nước vôi, khắc phục được mối mọt. Luộc nguyên liệu trong nước vôi còn giúp cho nguyên liệu dẻo, không bị vỡ khi đan, sản phẩm làm ra đẹp mắt, bền, đáp ứng được nhu cầu xuất khẩu.
Trải qua hàng trăm năm phát triển; nghề đan với những ưu điểm không mất quá nhiều công sức, không quá khó, phù hợp với nhiều độ tuổi lao động, tranh thủ được những lúc nông nhàn nên vẫn phát triển ở Vạn Đồn. Hàng tháng, thợ nghề có thu nhập từ 3-5 triệu đồng. Số tiền này giúp họ trang trải thêm cho cuộc sống, lo cho con cái học hành, mua sắm thêm tiện nghi cho gia đình. Đối với các cơ sở sản xuất, trừ chi phí, mỗi năm các hộ gia đình thu về từ 100-300 triệu đồng. Trong làng một số hộ có thu nhập cao, quy mô sản xuất lớn như hộ gia đình anh chị Nhu Lại, Quế Liềm, Biên Thanh, Kiên Thìn, Đông Hệ...
Trăn trở với nghề truyền thống, chị Thoa tâm sự, nghề đang có dấu hiệu bị mai một do giá trị kinh tế chưa cao, một số sản phẩm mây tre đan không còn được thị trường đón nhận, sử dụng. Để gìn giữ và phát huy các sản phẩm từ nghề đan lát truyền thống của người dân ở Vạn Đồn, thiết nghĩ cần sự hỗ trợ tích cực của cơ quan quản lý, chính quyền các cấp. Điều đó không chỉ giúp gìn giữ những giá trị truyền thống, “giữ lửa” cho nghề mà còn góp phần mở ra hướng phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân./.
Bài và ảnh: Hoa Xuân
Tin liên quan
Tin mới hơn
Thành công Đại hội Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng mở ra kỳ vọng lớn lao
10:57 | 08/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Nước Mắm Việt Nam: Từ một phần di sản biển đến chiến lược phát triển bền vững
10:55 | 08/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Đà Nẵng tạo dấu ấn với hội thảo quốc tế về nước mắm truyền thống
10:34 | 05/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu hợp chuẩn quốc tế với sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam
18:42 | 03/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề hương xạ ở Sơn Nam: Nơi gìn giữ tinh hoa hương Việt
10:06 | 03/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề mỳ Chũ Thủ Dương vào vụ Tết
10:05 | 03/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Từ lễ hội đến lan tỏa giá trị khẳng định vị thế vùng đất nghề
10:05 | 03/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Giữ lửa nghề qua từng sợi bánh
10:04 | 03/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Hướng đi mới trong giáo dục trải nghiệm khi nghệ nhân, nghệ sĩ tham gia giảng dạy
09:54 | 02/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Người giữ hồn âm nhạc Khmer giữa nhịp sống hiện đại
09:53 | 02/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Nghề lấy yến sào ở Nha Trang
09:53 | 02/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Đưa khảm trai – sơn mài Chuyên Mỹ lên bản đồ thế giới
10:00 | 01/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Hà Nội ban hành chính sách hỗ trợ mới cho nghệ nhân và cơ sở ngành nghề nông thôn
09:59 | 01/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Hành trình gìn giữ làng nghề di sản Chăm
09:56 | 01/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề Thủ đô - Hướng tới hệ sinh thái xanh và sáng tạo
09:55 | 01/12/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Vẻ đẹp làng Việt qua những khung hình đoạt giải Ảnh Di sản 2025
21:40 | 29/11/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Phú Xuyên tổ chức cuộc thi trong khuôn khổ Lễ hội vinh danh làng nghề 2025
21:35 | 29/11/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề Đắk Lắk chung tay vượt qua mùa nước lớn
21:34 | 29/11/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Người đàn ông nửa đời thuần rắn với đôi tay đặc biệt
16:46 | 28/11/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề xứ Thanh khởi sắc từ phát triển tiểu thủ công nghiệp
14:09 | 28/11/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Các làng nghề ở Hợp Tiến vào vụ quất cảnh tết
14:08 | 28/11/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Hải Phòng: Khát vọng phát triển làng nghề trong kỷ nguyên mới
10:57 Tin tức
Thành công Đại hội Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng mở ra kỳ vọng lớn lao
10:57 Làng nghề, nghệ nhân
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa tăng cường tuyên truyền phổ biến pháp luật
10:56 Kinh tế
Phát động cuộc thi sáng tác ca khúc “Việt Nam - Cuba: Vang mãi bài ca Hữu nghị”
10:56 Văn hóa - Xã hội
Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh Thanh Hóa hướng tới sự hài lòng của người bệnh
10:55 Văn hóa - Xã hội
