Nhân dịp tổ chức “Lễ hội vinh danh làng nghề truyền thống huyện Phú Xuyên lần thứ III - 2017”, Thời báo Làng nghề Việt xin giới thiệu 9 làng nghề truyền thống tiêu biểu của huyện Phú Xuyên tới bạn đọc.

Làng nghề đan cỏ tế xã Phú Túc

Làng nghề đan cỏ tế ở xã Phú Túc được hình thành từ thế kỷ 17. Tổ nghề là bà Nguyễn Thảo Lâm. Bà đến Phú Túc an cư, lập nghiệp và đã phát hiện ra loại cỏ có thể đan lát thành các vật dụng dùng trong gia đình. Bà dạy bảo nhân dân trong vùng học làm theo và từ đó, nghề được truyền nghề từ đời này sang đời khác.

Sản phẩm làng nghề cỏ tế xã Phú Túc

Trên địa bàn xã có 8 thôn thỉ cả 8 thôn đều được công nhận là “làng nghề truyền thống”. Trên địa bàn xã có 9 doanh nghiệp; hơn 20 tổ hợp sản xuất và hàng trăm hộ cá thể, với hàng nghìn lao động địa phương và một lực lượng lao động lớn của các vùng phụ cận.

Làng nghề sơn mài truyền thống thôn Bối Khê

Sơn mài truyền thống thôn Bối Khê

Nghề sơn mài truyền thống ở thôn Bối Khê (xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên) hình thành từ thế kỷ 16. Tương truyền, cụ tổ nghề sơn có tên là Trần Lư. Năm 1527 dưới thời Mạc Đăng Dung, cụ được cử đi xứ Trung Quốc. Từ đây, cụ đã học được nghề làm sơn đem về dạy cho dân.

Nét độc đáo của sơn mài Bối Khê là làm hoàn toàn thủ công và dùng sơn ta (sơn Phú Thọ) để làm ra những sản phẩm sơn mài truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Những sản phẩm sơn mài được làm ra phần lớn đều được chuyển thể từ tranh dân gian Đông Hồ và tranh Hàng Trống.

Làng nghề may comple veston xã Vân Từ

Bộ comple khủng lồ do những bàn tay của người con quê hương thôn Từ Thuận (xã Vân Từ) làm ra

Làng nghề may comple veston xã Vân Từ được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) công nhận làng nghề truyền thống năm 2001. Sản phẩm làng nghề may đã làm thỏa mãn yêu cầu của người tiêu dùng và hợp túi tiền của đại đa số người dân lao động.

Hiện nay, lượng khách hàng ở các tỉnh, thành phố đến với làng nghề đặt các hợp đồng may mặc với số lượng lớn, góp phần tăng thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ

Sản phẩm làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ

Làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ (xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên) nằm ven bờ sông Nhuệ và cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 40km về phía Nam. Ngôi làng có sức sống bền bỉ hàng nghìn năm. Qua bàn tay khéo léo của những nghệ nhân, những vật vỏ trai, vỏ ốc,... kết hợp với gỗ tự nhiên đã tạo nên nhiều sản phẩm phong phú, đa đạng.

Trước đây, khảm trai được cho là nghề phụ thế nhưng hiện nay toàn xã Chuyên Mỹ có tới 90% hộ gia đình làm nghề truyền thống này và mang lại nguồn thu lớn.

Làng nghề da giầy xã Phú Yên

Da giầy xã Phú Yên

Nằm trên quốc lộ 1A, cách Hà Nội chừng 40km, làng nghề da giày xã Phú Yên (huyện Phú Xuyên) đã hình thành được gần 100 năm và phát triển rầm rộ trong hơn chục năm trở lại đây. Trung bình mỗi năm, Phú Yên cho ra đời khoảng 5 triệu đôi giày, dép da, tương đương với sản lượng cả năm của một nhà máy.

Hiện nay, làng nghề da giầy Phú Yên hiện hữu trong dáng dấp của một làng nghề hối hả, đã hình thành một phố nghề tấp nập đông vui. Khách hàng trong Nam, ngoài Bắc đều đủ cả. Giầy dép ở Phú Yên đủ loại, với hàng ngàn mẫu mã khác nhau, giá cả tùy vào chất lượng và có thể đáp ứng được tất cả nhu cầu của thượng khách từ doanh nhân đến nông dân.

Làng nghề Tò he Xuân La

Làng nghề Tò he Xuân La (xã Phượng Dực) được Hội Di sản văn hóa Việt Nam công nhận “Làng nghề Tò he duy nhất ở Việt Nam”. Năm 2009, “Câu lạc bộ làng nghề truyền thống Tò he Xuân La” được thành lập. Năm 2011, thôn Xuân La được UBND thành phố Hà Nội công nhận làng nghề truyền thống.

Nghề Tò he Xuân La

Tò he là một sản phẩm văn hóa đặc biệt. Nghề nặn Tò he xuất hiện ở làng cách đây 300 năm. Từ bàn tay khéo léo của người dân Xuân La, một ít bột nếp và pha thêm chút phẩm màu, đó là tất cả đồ nghề để những nghệ nhân chế tác, biến hóa chúng thành những hình thù ngộ nghĩnh, đẹp mắt, phù hợp với thị hiếu của mọi khách hàng. Tò he là một nét văn hóa truyền thống được các thế hệ người Xuân La nối tiếp nhau giữ gìn.

Làng thêu Đại Đồng

Làng thêu Đại Đồng (thị trấn Phú Xuyên) có từ năm 1871. Xưa kia, thợ thêu Đại Đồng dùng chỉ màu tự nhiên nhuộm từ củ nâu, củ nghệ, lá móng, hoa hòe, lá chàm, vỏ sò,... với 5 màu cơ bản là: vàng, đỏ, tím, xanh, lục. Tới đầu thế kỷ XX, có thêm chỉ trắng của Pháp và chỉ màu nhân tạo của Trung Quốc.

Nghề thêu tranh Đại Đồng

Làng thêu Đại Đồng không chỉ giữ phong cách thêu truyền thống, người thợ thêu Đại Đồng còn học cách thêu của người Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc để tạo ra nhiều sản phẩm mới, hấp dẫn, đa dạng, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng trong nước cũng như xuất khẩu. Năm 2001, Đại Đồng được công nhận làng nghề truyền thống.

Làng nghề mộc Đại Nghiệp, Đồng Phố xã Tân Dân

Xã Tân Dân có hai làng nghề mộc Đại Nghiệp và Đồng Phố. Đại Nghiệp có 700 hộ dân thì có tới 70% số hộ mở xưởng mộc; 90% số hộ làm nghề, thu hút trên 1.000 lao động trực tiếp làm nghề. Đồng Phố có 720 hộ thì 65% trong số đó mở xưởng mộc; gần 90% số hộ làm nghề và thu hút một lực lượng lớn lao động vệ tinh ở các vùng lân cận. Sản phẩm tiêu biểu là Sập gụ, tủ chè, tủ thờ, tủ đồng hồ, khay, hộp, bàn ghế,... Thôn Đại Nghiệp (năm 2001), thôn Đồng Phố (2007) được công nhận làng nghề truyền thống.

Nghề mộc làng Đại Nghiệp

Làng nghề bánh kẹo Cổ Hoàng

Làng Cổ Hoàng (xã Hoàng Long) xưa có tên gọi là làng Cổ Đường. Số hộ gia đình tham gia làm nghề bánh kẹo chiếm 48%, thu nhập bình quân từ 3-4 triệu đồng/tháng. Chất lượng sản phẩm được chú trọng, các sản phẩm kẹo của làng nghề hiện nay sử dụng 100% đường kính trắng; nguyên liệu lạc củ được lựa chọn kỹ càng, loại bỏ hết các hạt lép, hạt mốc; thóc làm bỏng và chè lam được chọn từ giống hạt nếp quýt đỏ. Chính bởi vậy, khi thưởng thức ta cảm nhận được vị thơm của lúa nếp, vị bùi ngậy của lạc, vị cay của gừng, thật đậm đà hương vị sản phẩm nông nghiệp làng quê Việt Nam. Năm 2014, Cổ Hoàng được công nhận làng nghề truyền thống.

Bài và ảnh: Thạch Văn - Cửu Long