Ứng dụng mạ khay, máy cấy trong sản xuất lúa tại thành phố Hà Nội.

Cơ giới hóa đồng ruộng – bước chuyển từ thủ công sang hiện đại

Thực hiện chỉ đạo của thành phố, năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội phối hợp với các địa phương triển khai mô hình “mạ khay, cấy máy” ở nhiều huyện như Ứng Hòa, Phú Xuyên, Mỹ Đức, Sóc Sơn. Đến nay, mô hình đã được mở rộng ra 400 ha đất canh tác lúa, trong đó 135 ha vụ xuân và 265 ha vụ mùa, với hơn 2.200 hộ nông dân tham gia.

Thay vì làm mạ trên nền đất và cấy thủ công như trước, phương pháp mới sử dụng khay nhựa để gieo mạ, kết hợp máy cấy lúa chuyên dụng. Cách làm này giúp tiết kiệm giống, đảm bảo cây mạ phát triển đồng đều, rễ khỏe, hạn chế sâu bệnh. Khi mạ đạt tiêu chuẩn, máy cấy thực hiện nhanh chóng, chính xác, tạo hàng lối đều tăm tắp trên ruộng – điều mà phương pháp cấy tay khó có thể đạt được.

Một máy cấy hiện nay có thể thay thế từ 70 đến 80 lao động/ngày, giúp nông dân giảm đáng kể thời gian và công sức trong vụ mùa cao điểm. Nhiều hộ nông dân chia sẻ, chỉ trong một buổi sáng, một máy đã có thể hoàn thành diện tích 2–3 mẫu, trong khi trước đây cần cả chục người làm suốt ngày mới xong.

Hiệu quả kinh tế vượt trội

Theo tổng kết của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, vụ xuân năm 2025 năng suất lúa đạt 63 – 67 tạ/ha, tăng trung bình 3–7 tạ/ha so với cấy thủ công. Vụ mùa cũng đạt 56 – 58 tạ/ha, cao hơn 5–7 tạ/ha so với cùng trà giống. Không chỉ năng suất tăng, chất lượng hạt lúa đồng đều, dễ chăm sóc và thuận tiện trong khâu thu hoạch cơ giới.

Về chi phí sản xuất, mô hình mạ khay – cấy máy chỉ tiêu tốn khoảng 9,2 triệu đồng/ha, trong khi phương pháp cũ là 12,7 triệu đồng/ha, tiết kiệm trung bình 3,4 triệu đồng/ha. Trên toàn bộ 400 ha, tổng giá trị kinh tế tăng thêm ước đạt 3,5 – 4 tỷ đồng so với canh tác truyền thống. Đáng chú ý, hộ dân tham gia mô hình còn được hỗ trợ 50% giống lúa và phân bón, giúp giảm bớt chi phí đầu vào, khuyến khích người dân mạnh dạn chuyển đổi phương pháp.

Nhiều nông dân ở Phú Xuyên, Ứng Hòa chia sẻ: “Từ ngày áp dụng mạ khay, cấy máy, việc đồng áng đỡ vất vả hơn hẳn. Giống dùng ít hơn mà năng suất lại cao hơn. Cấy bằng máy, cây lúa mọc đều, đẻ nhánh khỏe, thu hoạch bằng máy cũng nhanh hơn”.

Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ Nguyễn Thị Thuỳ Hương cho biết: Năm 2025, xã Chuyên Mỹ đã phối hợp triển khai mô hình ứng dụng mạ khay, cấy máy với tổng diện tích 365ha với trên 500 hộ tham gia, tập trung tại 2 HTXNN Phú Nghĩa và Phú Chuyên. Kết quả cho thấy ứng dụng mạ khay cấy máy giúp giảm công lao động từ 50% - 60%, rút ngắn thời gian cấy, giảm chi phí sản xuất, năng suất lúa tăng từ 5 - 13% so với phương pháp cấy truyền thống.

Các doanh nghiệp giới thiệu giống lúa chất lượng cao

Tác động xã hội và môi trường

Ngoài lợi ích kinh tế, mô hình còn mang lại hiệu quả xã hội rõ rệt. Trước thực trạng lao động nông thôn ngày càng thiếu do người trẻ rời quê đi làm xa, mạ khay – cấy máy giúp giải phóng sức lao động, đảm bảo tiến độ gieo cấy đúng thời vụ. Đồng thời, việc gieo mạ tập trung, sử dụng khay nhựa có thể tái sử dụng nhiều lần giúp giảm lượng nilon, bùn thải, góp phần bảo vệ môi trường sản xuất.

Mô hình này còn tạo tiền đề hình thành các vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung, thuận lợi cho việc áp dụng đồng bộ các khâu cơ giới hóa như làm đất, phun thuốc, thu hoạch, sấy và bảo quản. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng để Hà Nội hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, gắn với chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ.

Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội Nguyễn Thị Kim Quế, thời gian tới, Trung tâm tiếp tục nhân rộng mô hình mạ khay cấy máy tại các vùng sản xuất lúa tập trung. Giai đoạn 2026-2030, Trung tâm sẽ xây dựng 2.500-4.000ha mô hình ứng dụng mạ khay, cấy máy trong sản xuất lúa tập trung; đẩy mạnh kết nối, liên kết với các doanh nghiệp dịch vụ cơ giới, hình thành chuỗi giá trị đồng bộ từ gieo cấy, thu hoạch đến tiêu thụ.

Cùng với đó, Hà Nội sẽ tiếp tục tập huấn kỹ thuật cho cán bộ và nông dân, phát triển các điểm dịch vụ cấy máy, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia vào chuỗi sản xuất lúa chất lượng cao.

Trang thông tin có sự phối hợp của Trung tâm Khuyền nông Hà Nội