Già làng Đinh Văn Trí (73 tuổi, Chi hội trưởng Người Cao tuổi thôn Phú Túc) cho hay, ngày trước ở làng này, nhà nào cũng có vài ché rượu cần để trong nhà để sử dụng trong những dịp cúng bái, hiếuhỉ. Ngày lễ hội cơm mới, người Cơ Tu chúng tôi lại quây quần tại nhà Gươl cùng uống rượu cần và hát lý, nói lý. Cách đây ba năm, thôn có 8 hộ tham gia sản xuất rượu cần nhưng chỉ sau 1-2 năm thì họ không trụ nổi với nghề do thiếu kiên nhẫn và thiếu vốn. Tuy nhiên, để giữ nghề, lão nông Lê Văn Nghĩa, đã kiên trì, quyết tâm “bám trụ” để giữ nghề làm rượu cần truyền thống thôn Phú Túc đến nay. Nếu đã một lần nếm thử loại rượu “đặc sản” này, ắt hẳn sẽ cảm nhận được hương vị thơm nồng của men rượu hòa quyện với cái tâm, tình của người nấu cùng với bàn tay khéo léo đã tạo nên loại rượu thơm lừng quyến rũ mà bất cứ ai cũng không cưỡng lại được.

Lão nông Lê Văn Nghĩa giới thiệu “rượu cần Phú Túc” tại Hội chợ Nông nghiệp huyện Hòa Vang năm 2020.

“Có thể nói rằng rượu cần là nét văn hóa không thể thiếu được của người Cơ Tu. Để có rượu cần hảo hạng, người Cơ Tu phải dùng loại nếp huyết có màu đỏ thẫm đồ lên ủ với men rượu đặc chủng được làm bằng bột gạo trộn với các loại rễ và lá rừng hong trên giàn bếp nên hương vị tuyệt vời. Ngoài ra, nét đặc trưng của rượu cần Phú Túc được mang hương vị rất riêng là nhờ sử dụng một số lá cây bản địa và sử dụng nguồn nước suối trong lành, tinh khiết; thoang thoảng hương thơm từ suối đầu nguồn có tên sông Hương chảy về qua địa bàn, do suối này chảy qua khu rừng gỗ hương bao la nên dòng nước tinh khiết mang theo thoang thoảng hương thơm nên nấu rượu rất thơm ngon…”- Già làng Lê Văn Rời (92 tuổi, trú thôn Phú Túc) tâm sự.

Lão nông Lê Văn Nghĩa cho hay, để làm được rượu ngon, ngoài bí quyết gia truyền, người làm rượu cần phải có những kiến thức căn bản như chọn nếp rẫy, ngon; Không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nguồn nước tinh khiết, không phèn. Men làm rượu phải được lấy nơi có uy tín và thương hiệu. Cụ thể: Nếp được ngâm tối thiểu 12 giờ đồng hồ, rồi sau đó phải vuốt gạo cho trong và sạch để khỏi bị chua. Tiếp theo, hong chung cả nếp và trấu đã được rửa sạch. Sự kết hợp này sẽ giúp gạo và trấu chín đều mới ngon. Cuối cùng, đem nguyên liệu này ra trải nguội và trộn men, rồi ủ từ 12-24 giờ ngoài trời, sau đó bỏ vô ché ủ tiếp ít nhất 1-18 tháng thì mới uống được...Giá bán hiện nay, tùy theo thể tích, mỗi ché (từ 4-6 lít) có giá từ 300.000 đồng trở lên.

Ông Nghĩa nhẩm tính, năm 2020, hộ ông sản xuất khoảng 1.200 ché các loại, trừ mọi chi phí ông lãi được hơn 50 triệu đồng. Thu nhập đó không hề nhỏ đối với người dân miền núi. Hiện nay, gia đình ông Nghĩa đang tất bật sản xuất những mẻ rượu cần mới. Ông dự kiến sẽ sản xuất 1.500 ché để kịp phục vụ người dân khu vực và khách du lịch vào dịp Lễ, Tết… năm 2021.

Ngoài ra, lão nông Lê Văn Nghĩa đã từng là nông dân sản xuất kinh doanh giỏi các cấp bởi vì ông rất gương mẫu, tiên phong ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đưa cây, con giống mới vào sản xuất. Với diện tích 0,5 ha vườn, ông trồng bưởi, tiêu, đu đủ, dứa, tre lấy măng; Nuôi 10 con heo thịt, canh tác 10 ha rừng…, trung bình mỗi năm ông thu nhhập từ sản xuất, chăn nuôi gần 100 triệu đồng. Với uy tín, nhiệt tình, tận tụy với dân làng, từ năm 2017 đến nay, ông được tín nhiệm giữ chức Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng ban thôn Phú Túc.

Theo bà Nguyễn Thị Lý,chủ tịch UBND xã Hòa Phú cho hay, sản phẩm Rượu cần Phú Túc sẽ được chính quyền địa phương xây dựng thành sản phẩm OCOP đặc trưng của đồng bào Cơ Tu, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và bảo tồn những nét đẹp mang giá trị truyền thống của người dân nơi đây. Điều đáng phấn khởi nữa là “Làng rượu cần Phú Túc” nằm trên QL14G là tuyến đường du lịch nối liền với các khu du lịch sinh thái nổi tiếng như Ngầm Đôi, Núi Thần Tài, Suối Hoa, Hòa Phú Thành, Lái Thiêu… nên sản phẩm rượu cần sản xuất ra dễ dàng tiêu thụ.

Ông Nguyễn Ngọc Hải, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Phú cho biết chính quyền, các cấp các ngành rất quan tâm, hỗ trợ và khuyến khích người dân phục dựng lại nghề nấu rượu cần bởi vì đây vừa là một nét văn hóa dân tộc cần được lưu giữ và cũng là nguồn để phát triển kinh tế cho địa phương nhằm nhân rộng mô hình. Giờ đây, sản phẩm “Rượu cần Phú Túc” đã được các ngành chức năng cấp Giấy chứng nhận hợp quy, bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và đã được Hội đồng Viện Chất lượng Việt Nam công nhận phù hợp tiêu chuẩn và tặng danh hiệu “Cúp Vàng thương hiệu chất lượng cao năm 2017”

Bài, ảnh: Tiên Sa