Nhiều năm qua, ớt Ariêu được nhiều người trong và ngoài tỉnh biết đến bởi hương vị rất riêng biệt của núi rừng Trường Sơn. Đặc sản ớt Ariêu được đồng bào canh tác, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và được công nhận là sản phẩm tiêu biểu của tỉnh Quảng Nam đã và đang tiêu thụ mạnh tại thị trường trong và ngoài nước. Nhờ đó, cư dân có thêm thu nhập, đời sống của người dân từng bước nâng cao, tạo ra bộ mặt nông thôn mới phát triển ở vùng cao Quảng Nam.

Các bậc cao niên sành ăn ớt người Cơ Tu cho hay, chỉ có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu vùng A Sờ (giáp huyện Nam Giang) ớt mới cho mùi thơm đặc trưng và trái nhỏ. Nếu cho ớt này sinh trưởng ở vùng phù sa thì sẽ mất đi hương vị đặc trưng vốn có của nó. So với những loài ớt truyền thống khác, ớt Ariêu có những ưu thế vượt trội với hương vị rất đặc biệt, độ cay nồng vừa phải rất quyến rũ, kích thích vị giác người ăn.

Người dân thu hoạch ớt Ariêu.

Còn nhớ năm 2014, sản phẩm ớt Ariêu muối của gia đình anh Alăng Trung (xã Ma Cooih) đoạt giải C về bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu Quảng Nam, được UBND tỉnh cấp chứng nhận. Đây là động lực để gia đình anh Trung và các hộ dân khác ở thôn A Sờ nói riêng, xã Ma Cooih nói chung tập trung chăm sóc, vun trồng cây ớt Ariêu.

Ông Trần Quốc Trí, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Nông lâm nghiệp Mà Cooih cho hay, trước đây ớt Ariêu mọc hoang trên đồi núi, trái rộ sau những trận mưa nguồn, chỉ sinh sản phát tán thông qua những loài chim ăn hạt (chủ yếu là chim chào mào). Qua những lần đi rẫy, bà con hái về ăn, thấy mùi ớt thơm, ngon, bà con hái trái về bán theo kiểu nhỏ, lẻ. Thấy ớt có thu nhập, chúng tôi đã mạnh dạn đề xuất với Phòng Kinh tế hạ tầng huyện thành lập tổ hợp tác sản xuất ớt và được hỗ trợ vốn, phân bón cho gieo ươm giống. Ớt Ariêu tươi và muối chua được coi là đặc sản của địa phương này.

Ớt Ariêu quả nhỏ nhưng thơm nồng với hương vị đặc trưng.

Gia đình anh Alăng Krang (trú thôn A Sờ xã Mà Cooih) đã thoát nghèo nhờ ớt Ariêu Đông Giang. Trước đây, thu nhập của gia đình Alăng Krang phụ thuộc vào mấy sào sắn, bắp. Cuộc sống bấp bênh bởi thu nhập hằng tháng chưa đến 500 nghìn đồng. Nhưng từ khi trồng ớt, gia đình anh thu nhập mỗi tháng từ 3 đến 4 triệu đồng, gia đình anh sắm được ti vi, tủ lạnh...

Gia đình anh Nguyễn Công Mẫn, trú thôn A Bông, xã Mà Cooih, (huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam) trước đây trồng nhiều loại cây như bắp, đậu, sắn đều không mấy hiệu quả. Mới đây, anh được huyện Đông Giang hỗ trợ chuyển qua trồng ớt Ariêu có hiệu quả. Hiện tại, 1kg ớt Ariêu có giá từ 200.000-250.000 đồng. Sau một năm trồng ớt, gia đình anh Mẫn lãi hơn 30 triệu đồng.

Ớt Ariêu có mặt khắp nơi.

Chị ALăng Thị Cờrớt (trú thôn A Bông xã Mà Cooih thấy các gia đình trong tổ hợp tác có thu nhập từ cây ớt, nên gia đình chị mua giống tự ươm và trồng thử nghiệm 200 cây ớt. Chị cho biết ớt Ariêu Đông Giang khó trồng hơn ở đồng bằng, ớt hay bị bệnh nên gia đình chị xử lý theo phương pháp thủ công, rửa lá, không lạm dụng thuốc trừ sâu, chỉ bỏ phân chuồng và phân NPK nên rất an toàn. Đâylà loại ớt sạch vì không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình chăm bón. Bước đầu trồng ớt Ariêu đã cho gia đình chị thu nhập từ 2 triệu đồng đến 2,5 triệu đồng/tháng.

Sản phẩm ớt Ariêu muối chua tại Hội chợ Quảng Nam.

“HTX nông lâm nghiệp Mà Cooih có 40 lao động, trong đó có nhiều hộ tham gia trồng ớt Ariêu. Ớt Ariêu sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP với diện tích khoảng 10ha trên địa bàn 7 thôn ở xã Ma Cooih. Mỗi năm, HTX cung cấp ra thị trường khoảng 12 nghìn hũ ớt muối với giá 70.000 đồng/ hũ . Mặc dù giá bán cao hơn nhiều so với những giống ớt khác nhưng vẫn bán chạy vì ớt Ariêu được trồng sạch theo tiêu chuẩn VietGAP và hương vị thơm ngon nên khách hàng ưa chuộng….”- Ông Trí cho biết thêm.

Ông Phan Hữu Thành, Phó chánh Văn phòng điều phối xây dựng nông thôn mới huyện Đông Giang cho hay, mô hình ớt Ariêu Đông Giang ở xã Mà cooih đã đem lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với trồng cây ngô, sắn,…, do đó huyện Đông Giang đang khuyến khích người dân mở rộng diện tích, làng nghề và phấn đấu những năm đến tăng lên 20ha để góp phần nâng cao thu nhập cho bà con dân tộc miền núi. Ớt Ariêu Đông Giang đã được đăng ký thương hiệu, nhãn hiệu độc quyền và sản phẩm ớt Ariêu muối đã đạt “OCOP 3 sao” của huyện Đông Giang năm 2020.

Bài, ảnh: Tiên Sa