Trong dịp nghỉ Lễ 30/4 và 1/5, tại nhà rông làng Ơp (Phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) Ủy ban nhân dân phường Pleiku tổ chức phục dựng Lễ cúng mừng nhà Rông mới của dân tộc Jrai. Sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Nhà rông là không gian linh thiêng gắn liền với đời sống tinh thần của người dân làng Ơp (Phường Pleiku, tỉnh Gia Lai).

Theo phong tục của người Jrai, nhà rông không chỉ là nơi sinh hoạt cộng đồng, hội họp hay tổ chức lễ hội, mà còn là không gian linh thiêng gắn liền với đời sống tinh thần của buôn làng. Vì vậy, lễ cúng mừng nhà Rông mới được xem là một trong những nghi lễ quan trọng và giàu bản sắc của đồng bào Jrai. Sau khi di dời, sửa chữa hoặc dựng mới nhà rông, người dân đều tổ chức cúng Yàng để tạ ơn thần linh đã phù hộ trong thời gian qua, đồng thời cầu mong buôn làng bình an, no đủ, phát triển.

Đội nghệ nhân trong làng trình diễn nhạc cụ truyền thống phục vụ Nhân dân và du khách.

Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, những giá trị văn hóa truyền thống vẫn luôn được người dân gìn giữ, trân trọng và phát huy qua các nghi lễ, lễ hội.

Già làng Siu Núi (ở giữa) cùng các bậc cao niên đứng trước cây nêu, thực hiện nghi thức khấn.

Lễ vật cúng nhà Rông mới lần này gồm một con heo, ba con gà và ba ghè rượu. Dân làng chọn những phần thịt ngon nhất, những bộ phận cần thiết dùng để cúng như đầu, thịt vai, tim gan gà để sống. Mở đầu của nghi lễ mừng nhà rông mới là phải dựng cây nêu trước nhà rông. Trong không khí linh thiêng, già làng Siu Núi cùng các bậc cao niên đứng trước cây nêu, thực hiện nghi thức khấn mời các Yang về chứng giám:

“Ơi, Yang nước, Yang gió, Yang lửa, Hôm nay dân làng Ơp cúng mừng nhà Rông mới, Cảm ơn Yang nước, Yang gió, Yang lửa giúp đỡ dân làng làm nhà Rông mới tốt đẹp, Dân làng đã đến đông đủ rồi, Yang nước, Yang gió, Yang lửa cho dân làng mưa gió thuận hòa để dân làng làm lúa, săn bắn được tốt, để cho dân làng Ơp được no ấm.”

Già làng cùng các bậc cao niên thực hiện nghi thức cúng nhà Rông.

Sau khi khấn xong, già làng dùng nước thiêng vẩy khắp nhà Rông tượng trưng cho sự may mắn và bình yên dành cho buôn làng. Điều này khẳng định, nhà Rông là nơi trú ngụ của thần linh, là nơi hội tụ khí thiêng đất trời để bảo vệ cho buôn làng.

Già làng dùng nước thiêng vẩy khắp nhà Rông tượng trưng cho sự may mắn và bình yên.

Tất cả các nghi thức được phục dựng một cách chân thực, góp phần tái hiện sinh động đời sống tâm linh của đồng bào Jrai, đồng thời giúp người dân và du khách hiểu thêm về những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Già làng đứng trước hiên nhà Rông, kêu gọi người dân cùng tham dự lễ hội.

Theo già làng Siu Núi trước ngày tổ chức Lễ cúng khoảng 1 tuần, già làng và những người có uy tín trong làng sẽ hội họp tại nhà Rông, cùng bàn bạc về các công việc để tổ chức Lễ cúng; sau đó đánh chiêng kêu gọi dân làng tập trung, báo cho dân làng biết về tổ chức Lễ cúng.

“Lễ cúng mừng nhà Rông mới là lễ của cả cộng đồng làng nên không khí rất tưng bừng, náo nhiệt, mỗi người mỗi việc cùng nhau chuẩn bị. Các chị em phụ nữ sẽ đi hái rau rừng, xuống suối bắt cá, chuẩn bị những ché rượu thơm lừng. Còn các anh trai tráng khỏe mạnh thì lên rừng săn thú về làm lễ.” – Già làng Siu Núi chia sẻ.

Phụ nữ làng Ơp tất bật chuẩn bị ẩm thực.

Kết thúc phần Lễ, đồng bào dân tộc Jrai sẽ cùng nhảy múa uống rượu cần, vui chiêng cùng vòng xoang trên nhà Rông sau đó di chuyển xuống cây nêu sân lễ hội chung niềm vui cùng nhau mừng nhà Rông mới.

Anh Đào Văn Nghị - Làng Ơp chia sẻ: “Bản thân tôi là người sống trong làng Ơp này hơn 30 năm rồi. Qua những mùa lễ hội, lễ phục dựng trong làng tôi đều tham gia. Tôi mong sao các cơ quan lãnh đạo quan tâm phát huy truyền thống văn hoá của đồng bào trong làng để có thể phát triển du lịch.”

Người dân và du khách hoà mình vào nhịp chiêng.

Nhiều du khách thích thú khi được hòa mình vào vòng xoang bên bếp lửa, trực tiếp trải nghiệm nét đẹp văn hóa cộng đồng của người Tây Nguyên. Không chỉ được thưởng thức các tiết mục nghệ thuật dân gian, người dân và du khách còn tham quan không gian nhà rông, vườn tượng và tìm hiểu kiến trúc truyền thống của người Jrai.

Chị Nguyễn Thị Xuân – Du khách đến từ Quảng Ngãi cho hay: “Đây là lần đầu tiên tôi được tham quan và trải nghiệm nghi Lễ mừng nhà Rông mới của đồng bào Jrai, tôi thật sự rất ấn tượng với sự hiếu khách của bà con và không khí lễ hội đậm bản sắc văn hóa như vậy.”

Người dân và du khách thưởng thức ẩm thực, hoà mình vào không gian lễ hội.

Ông Nguyễn Ngọc Thông - Phó Chủ tịch UBND phường Pleiku cho biết: "Việc phục dựng lễ hội có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo tồn những giá trị văn hóa đang dần mai một; đồng thời quảng bá hình ảnh làng Ơp, từng bước hình thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trong thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục quan tâm, đồng hành, tạo điều kiện để các nghệ nhân làng Ơp tham gia các sự kiện văn hóa, du lịch trong và ngoài tỉnh; qua đó được giao lưu, học hỏi, từng bước phát huy thế mạnh văn hóa dân tộc."

Tại Lễ phục dựng nhiều nông sản địa phương và sản phẩm OCOP được trưng bày, giới thiệu đến người dân và du khách.

Việc phục dựng Lễ cúng mừng nhà Rông mới có ý nghĩa thiết thực trong công tác bảo tồn, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Jrai. Đồng thời, đây cũng là hoạt động nằm trong Đề án xây dựng làng văn hóa du lịch cộng đồng tại Plei Ơp, góp phần từng bước đưa làng Ơp trở thành điểm đến văn hóa - du lịch hấp dẫn của địa phương./.