Khi bàn tay người thợ “chiến thắng” máy móc

Nghệ nhân Đinh Văn Tòng đã đảm nhiệm trọng trách thi công linh vật chính phục vụ sự kiện Đường hoa Nguyễn Huệ TP. HCM suốt 10 năm qua

Với những người làm nghề thủ công mỹ nghệ, cái tên “Đinh Văn Tòng” từ lâu đã trở thành biểu tượng bền bỉ. Năm 2026 đánh dấu cột mốc 10 năm liên tiếp ông cùng đội ngũ cơ khí, mỹ thuật, lắp dựng thuộc Công ty TNHH Sản xuất Mỹ thuật Văn Tòng đảm nhiệm trọng trách thi công linh vật chính (trung tâm) Đường hoa Nguyễn Huệ. Nếu ví đường hoa hằng năm ở TP. HCM như “bản giao hưởng” đầy hương sắc mùa xuân, thì Nghệ nhân Văn Tòng đích thị là người nghệ sĩ già giữ nhịp, biến hóa những khối xốp đơn điệu thành linh vật có thần sắc, cốt cách oai vệ.

Bước vào xưởng dịp này, chúng tôi không khỏi choáng ngợp bởi vô số mô hình ngựa khổng lồ - linh vật đặc trưng năm Bính Ngọ. Khác biệt với sự uyển chuyển từ con giáp năm trước (Ất Tỵ), linh vật năm 2026 đòi hỏi sự mạnh mẽ, từng thớ cơ bắp, thần thái oai nghiêm. Dưới bàn tay ông Tòng và cộng sự, vật liệu thô sơ ban đầu dần thay hình đổi dạng, tạo nên dáng vẻ những chú ngựa sở hữu dáng dấp “mã đáo thành công” - biểu trưng thông điệp, khát vọng vươn xa mà các cấp chính quyền TP. HCM hướng đến.

Bước vào xưởng dịp này, chúng tôi không khỏi ngợp bởi vô số mô hình ngựa khổng lồ

Dù hiện nay công nghệ CNC - dùng máy cắt gọt tự động theo bản vẽ có sẵn, hỗ trợ người thợ tương đối đắc lực, nhưng nghệ nhân Văn Tòng khẳng định, máy móc chỉ phần nào hoàn thiện phần khung, riêng thần thái vẫn phải dựa vào bàn tay con người. Trao đổi cùng PV, nghệ nhân Văn Tòng tâm sự, làm linh vật ngựa khó nhất ở phần cơ bắp, lẫn đôi mắt, phải làm sao giúp người xem nhìn thấy rõ nét dũng mãnh, cái chí khí. Những chi tiết ấy máy móc “chịu chết”, chỉ có đôi bàn tay tỉ mỉ, cần mẫn bởi người thợ lành nghề mới có thể nắn nót, thổi nổi cái hồn vào đó.

Theo nghệ nhân, linh vật Bính Ngọ năm 2026 đòi hỏi sự mạnh mẽ, từng thớ cơ bắp, thần thái oai nghiêm

Giữa không khí hối hả để kịp ngày khai mạc (28 tháng Chạp), giọt mồ hôi cần lao trên tấm lưng người nghệ nhân 75 tuổi không khi nào thôi ướt đẫm. Với nghệ nhân Văn Tòng, hạnh phúc đơn giản là mỗi độ Tết về, nhìn thấy người dân thành phố nô nức chụp ảnh bên công trình mình làm ra. Từng lớp sơn, đường gân quanh mình ngựa đều do thợ lành nghề chăm chút kỹ lưỡng. Mỗi nhát dao gọt xốp đều chứa đựng sự nâng niu, bởi họ hiểu rằng, ngoài giá trị trang trí, linh vật còn đại diện tinh thần lạc quan, bứt phá, niềm hy vọng về năm mới.

Niềm tin giữ lửa nghề cho thế hệ mai sau

Dưới bàn tay ông Tòng cùng cộng sự, vật liệu thô sơ ban đầu dần thay hình đổi dạng, tạo nên dáng vẻ những chú ngựa sở hữu dáng dấp “mã đáo thành công”

Là tiếng nói của các làng nghề, nghệ nhân trên khắp cả nước, chúng tôi từng tiếp xúc, nghe không ít nghệ nhân tâm sự, lo ngại về sự đứt gãy giữa các thế hệ. Đây cũng là nỗi trăn trở mà ông Tòng - người luôn quan niệm: tâm huyết người thợ không nên dừng lại ở những sản phẩm “đến hẹn lại lên” hoặc xem công việc như mưu sinh thuần túy. Tại xưởng Sản xuất Mỹ thuật Văn Tòng, bên cạnh người thợ già tóc đã bạc vẫn có không ít thanh niên trẻ, lòng luôn sẵn “ngọn lửa” nghề. Hiểu rõ điều đó, ông Tòng luôn vừa làm vừa chỉ bảo, tranh thủ mọi lúc truyền đạt lại bí quyết tỷ lệ, phối màu sao cho “nhìn từ xa phải rõ, nhìn gần phải tinh”.

Tại xưởng Sản xuất Mỹ thuật Văn Tòng, ngọn lửa nghề cứ thế truyền đi lặng lẽ, chở theo cả khát vọng nối nghiệp của người trẻ

Dưới mái xưởng nồng mùi sơn lẫn bụi xốp, ngọn lửa nghề cứ thế truyền đi lặng lẽ, để những chú tuấn mã Bính Ngọ không chỉ lan toả xuân đến phố thị, mà còn chở theo cả khát vọng nối nghiệp. Chỉ ít ngày nữa thôi, Đường hoa Nguyễn Huệ 2026 chính thức khai hội. Mang theo sứ mệnh lan tỏa giá trị thủ công truyền thống, chúng tôi - PV VPĐD tại TP. HCM của Tạp chí Làng nghề Việt Nam sẽ tiếp tục dõi theo hành trình “phi nước đại”, kỳ vọng đàn tuấn mã sớm tung vó, thắp lên niềm tin về một năm mới đột phá. Và phía sau hào quang rực rỡ ấy, người ta vẫn luôn nhớ bóng dáng thầm lặng của Nghệ nhân Văn Tòng - người con ưu tú làng nghề, vẫn đang miệt mài lưu giữ hồn cốt mùa xuân qua mỗi linh vật độc đáo.