Tam Hải có vị trí địa lý đặc biệt. Ba mặt giáp biển, một mặt giáp sông Trường Giang. Xung quanh là sóng nước mênh mông. Những xóm làng nép mình dưới tán dừa. Người dân sống chủ yếu bằng nghề chài lưới. Nhịp sống giản dị, gắn chặt với biển từ bao đời. Xã đảo Tam Hải rộng hơn 1.500 ha, hơn một nửa là mặt nước, dân số trên 8.000 người, chủ yếu sống bằng nghề thủy sản.

Thuyền thúng đi biển về.

Khu vực này được đánh giá có giá trị địa chất tầm cỡ thế giới, tạo lợi thế phát triển du lịch sinh thái bền vững. Năm 2020, nơi đây còn được National Geographic vinh danh trong top 5 bãi biển đẹp nhất phía Nam Việt Nam. Dù đã được đưa vào khai thác du lịch từ sớm, Tam Hải vẫn chưa tạo được sức hút lớn. Nguyên nhân chính là giao thông còn hạn chế. Muốn ra đảo, du khách phải đi phà, thuyền hoặc đò. Từ bến Tam Quang, chỉ mất vài phút qua phà là đến nơi. Tuy nhiên, sự “cách trở” này cũng vô tình giữ lại nét nguyên sơ hiếm có. So với Cù Lao Chàm, Tam Hải ít được biết đến hơn. Nhưng chính điều đó lại tạo nên sức hấp dẫn riêng. Không ồn ào, không đông đúc. Không có những khu nghỉ dưỡng lớn. Tam Hải giữ chân du khách bằng sự tĩnh lặng và chân chất.

Đặt chân lên đảo, ấn tượng đầu tiên là những hàng dừa cao vút. Dừa mọc khắp nơi. Dọc các con đường nhỏ, len lỏi vào từng xóm làng. Tán dừa phủ bóng mát, tạo cảm giác dễ chịu ngay cả giữa trưa nắng. Không khí trong lành, thoáng đãng. Men theo những lối đi quanh co, du khách dễ dàng bắt gặp hình ảnh đời sống thường ngày. Người dân “sơn” thúng rái hay đan lưới, vá lưới dưới bóng dừa. Những chiếc thuyền thúng xếp dọc bờ cát. Tiếng nói cười rộn ràng. Nhịp sống chậm rãi nhưng không kém phần sinh động. Một du khách từ Lâm Đồng chia sẻ, anh khá bất ngờ khi lần đầu đến đây. Khung cảnh “xứ dừa” trải dài khiến anh liên tưởng đến một vùng đất hoàn toàn khác. Những hàng dừa cao vút tạo nên dấu ấn riêng, khác biệt so với nhiều điểm du lịch miền Trung.

Vẫn còn những chuyến đò ngang từ đất liền ra xã đảo.

Với người dân Tam Hải, dừa không chỉ là cây xanh tạo cảnh quan. Dừa còn là “lá chắn” tự nhiên trước gió bão. Tán dừa giúp giảm sức gió, hạn chế cát bay. Mỗi gia đình đều trồng vài cây. Mỗi thôn có hàng nghìn cây, tạo thành những “rừng dừa” bao bọc cả xã đảo. Dừa cũng mang lại nguồn thu nhập. Người dân tận dụng mọi phần của cây. Nước dừa để giải khát. Cùi dừa chế biến thực phẩm. Vỏ dừa dùng để đan lát thủ công. Dầu dừa nguyên chất trở thành sản phẩm đặc trưng. Du khách có thể dễ dàng mua về làm quà. Cuộc sống ở Tam Hải gắn liền với biển. Người dân ra khơi từ sớm. Chiều về, bến cá nhộn nhịp. Hải sản tươi sống được mang lên bờ. Không qua nhiều khâu bảo quản. Không cầu kỳ trong chế biến. Nhưng chính sự giản dị lại giữ trọn vị tươi ngon. Dọc bờ biển, nhiều quán nhỏ phục vụ hải sản. Ghẹ, mực, cá… đều vừa đánh bắt. Chế biến đơn giản: hấp, nướng, luộc. Vị ngọt tự nhiên lan tỏa. Thực khách dễ dàng cảm nhận sự tươi mới trong từng món ăn. Không chỉ có ẩm thực, Tam Hải còn sở hữu nhiều điểm tham quan hấp dẫn. Nổi bật nhất là ghềnh đá Bàn Than. Nằm sát chân núi, kéo dài khoảng 500 mét.

Ngư dân sửa thúng trên bãi biển

Những lớp đá xếp chồng lên nhau, tạo hình kỳ lạ. Tên gọi “Bàn Than” xuất phát từ đặc điểm của đá. “Bàn” nghĩa là mặt phẳng. “Than” chỉ màu đen. Khi thủy triều rút, toàn bộ ghềnh đá hiện ra. Màu đen, xám nổi bật giữa nền biển xanh. Bề mặt đá có nhiều đường vân trắng. Có nơi xuất hiện những hạt đá màu vàng, trắng. Tạo nên hoa văn tự nhiên độc đáo. Một số khu vực có kết cấu giống sỏi kết. Nhìn như được “dát vàng, đính ngọc”. Cảnh quan mang dáng dấp của một công viên địa chất thu nhỏ. Giữa ghềnh đá, nổi bật là cụm đá “Ông Đụn - Bà Che”. Đây từng là điểm check-in quen thuộc. Tuy nhiên, hiện nay tảng “Bà Che” đã sập. Cổng đá tự nhiên không còn.

Dù vậy, khu vực này vẫn giữ được sức hút nhờ địa hình độc đáo. Ngoài Bàn Than, du khách có thể ghé Hòn Dứa, Hòn Mang. Những điểm đến còn giữ nguyên vẻ hoang sơ. Ít dấu chân người. Cảnh sắc gần như nguyên bản. Phù hợp với những ai thích khám phá. Buổi trưa ở Tam Hải khá đặc biệt. Nắng gắt nhưng không quá oi bức. Gió biển thổi liên tục. Dừa xào xạc. Không khí dịu lại. Nhìn ra xa, biển xanh trải dài đến tận chân trời. Những cánh buồm lác đác ngoài khơi. Tạo nên bức tranh sinh động. Trên bờ, những chiếc thuyền thúng úp ngửa. Một số vừa cập bến sau chuyến biển. Không khí lao động hiện rõ. Bình dị nhưng đầy sức sống. Chiều xuống là thời điểm đẹp nhất trong ngày. Mặt trời dần lặn xuống biển. Ánh sáng chuyển sang sắc tím. Phủ lên mặt nước, lên rặng dừa, lên cả những mái nhà. Không gian trở nên tĩnh lặng, sâu lắng. Vì là xã đảo, Tam Hải hiếm hoi có thể ngắm trọn cảnh hoàng hôn trên biển từ đất liền. Đây là trải nghiệm đáng giá. Nhiều du khách chọn ở lại đến chiều chỉ để chờ khoảnh khắc này.

Tam Hải không hào nhoáng. Không nhiều dịch vụ cao cấp. Nhưng lại có thứ mà nhiều nơi đã mất: sự nguyên sơ. Một nhịp sống chậm. Một không gian yên bình. Một cộng đồng gắn kết. Chính sự mộc mạc ấy tạo nên sức hút riêng. Ai từng đến thường muốn quay lại. Không phải để tìm điều mới lạ. Mà để tìm lại cảm giác bình yên giữa biển trời.

Tam Hải giống như một “viên ngọc ẩn”. Chưa được mài giũa nhiều. Nhưng càng giữ được vẻ tự nhiên. Với định hướng phát triển hợp lý, nơi đây có thể trở thành điểm đến đáng chú ý trong tương lai. Hiện tại, điều quý giá nhất của Tam Hải vẫn là những gì vốn có. Biển xanh. Cát trắng. Rặng dừa. Ghềnh đá. Và con người chân chất. Một chuyến đi ngắn. Nhưng đủ để cảm nhận rõ nét về một vùng đảo nhỏ. Nơi mà mỗi chi tiết đều giản dị. Nhưng khi ghép lại, tạo thành một bức tranh đáng nhớ