Xóa đói, giảm nghèo là một trong những chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, nhằm bảo đảm an sinh xã hội, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Tại các xã miền núi như Đức Lương, công tác này càng có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là địa bàn có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, điều kiện sản xuất và tiếp cận dịch vụ xã hội còn nhiều hạn chế. Trong bức tranh chung ấy, công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2025 tại xã Đức Lương đã phản ánh rõ nét cả những kết quả đạt được lẫn những trăn trở trong hành trình giảm nghèo bền vững.

Với địa bàn rộng, dân cư phân tán, đời sống người dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp, xã Đức Lương luôn xác định giảm nghèo không thể làm theo phong trào, mà phải dựa trên điều tra, rà soát kỹ lưỡng, sát với thực tế từng hộ dân. Chính vì vậy, ngay từ khi triển khai kế hoạch rà soát năm 2025, chính quyền xã đã chú trọng đến tính công khai, minh bạch và sự tham gia của cộng đồng. Các bước rà soát được thực hiện theo đúng quy trình, từ tuyên truyền, tập huấn đến điều tra, họp dân và niêm yết danh sách.

Một điểm đáng chú ý là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị ở cơ sở. Ban Chỉ đạo rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo được thành lập và phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên. Đội ngũ rà soát viên là những người gắn bó lâu năm với xóm, thôn, hiểu rõ từng hoàn cảnh gia đình, từ đó giúp việc đánh giá mức sống của các hộ dân trở nên chính xác, khách quan hơn. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp kết quả rà soát phản ánh đúng thực trạng, tránh tình trạng bỏ sót hoặc đánh giá chưa sát.

Khu vực sản xuất nông nghiệp tại xã Đức Lương, góp phần phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.

Kết quả rà soát cho thấy, số hộ nghèo và hộ cận nghèo của xã Đức Lương có sự biến động theo hướng tích cực. Nhiều hộ đã vươn lên thoát nghèo nhờ nỗ lực lao động, sản xuất, đồng thời được hưởng lợi từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước như hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, hay tham gia các dự án phát triển sinh kế. Điều này cho thấy, khi chính sách được triển khai đúng đối tượng, người dân có thêm động lực và điều kiện để cải thiện cuộc sống.

Tuy nhiên, công tác rà soát cũng chỉ ra rằng, nghèo đói không chỉ xuất phát từ thiếu đất, thiếu vốn hay thiếu việc làm, mà còn gắn liền với những rủi ro khó lường trong cuộc sống. Những hộ phát sinh nghèo mới chủ yếu do gặp biến cố như hỏa hoạn, bệnh tật kéo dài, mất khả năng lao động. Bên cạnh đó, nhiều hộ cận nghèo tuy có thu nhập nhưng không ổn định, dễ tái nghèo khi gặp khó khăn. Đây là thách thức lớn đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững, đòi hỏi các giải pháp mang tính phòng ngừa và hỗ trợ lâu dài.

Thực tế ở Đức Lương cho thấy, giảm nghèo bền vững không thể chỉ dựa vào hỗ trợ vật chất, mà cần kết hợp đồng bộ giữa phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cho người dân và bảo đảm an sinh xã hội. Công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo chính là “tấm gương” phản chiếu những vấn đề còn tồn tại trong đời sống người dân, từ đó giúp chính quyền địa phương điều chỉnh chính sách cho phù hợp. Việc nắm chắc số liệu, hiểu rõ nguyên nhân nghèo là điều kiện tiên quyết để xây dựng các chương trình hỗ trợ hiệu quả.

Nhà Văn hóa xóm Tiền Phong - xã Đức Lương.

Dù còn gặp khó khăn về nhân lực, phương thức tổng hợp số liệu và đặc thù địa bàn sau sáp nhập, song công tác rà soát hộ nghèo năm 2025 tại xã Đức Lương đã thể hiện quyết tâm cao của chính quyền và sự đồng thuận của người dân. Những kiến nghị như áp dụng phần mềm chuyên ngành trong rà soát, tăng cường tập huấn cho cán bộ cơ sở cho thấy địa phương không chỉ dừng lại ở việc “làm đúng quy trình”, mà còn hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác giảm nghèo trong thời gian tới.

Từ thực tiễn xã Đức Lương có thể thấy, xóa đói, giảm nghèo là một quá trình lâu dài, cần sự kiên trì, đồng bộ và linh hoạt. Công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo không chỉ giúp “đếm” số hộ nghèo, mà quan trọng hơn là giúp “hiểu” người nghèo – hiểu họ cần gì, thiếu gì và có thể vươn lên bằng cách nào. Khi công tác rà soát được thực hiện nghiêm túc, khách quan và nhân văn, đó chính là bước khởi đầu vững chắc cho hành trình giảm nghèo bền vững, hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân địa phương./.