Nguyễn Phúc Toản là người con của vùng quê Kinh Bắc, nơi có con sông Cầu lơ thơ êm dịu và những làn quan họ mượt mà, sâu lắng...

Ông sinh năm 1948, quê khu Dương Lôi, phường Tân Hồng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Là con trưởng trong một gia đình nông dân nghèo. Từ nhỏ khi bắt đầu đi học nghề thủ công mĩ nghệ, đã ham mê đọc sách, thích tìm hiểu văn hóa, yêu văn học nghệ thuật.

Với khả năng thẩm mỹ tinh tế, sở hữu đôi bàn tay khéo léo,chăm chỉ ,với ý chí quyết tâm vượt mọi khó khăn, từ một thợ sơn mài ông đã trở thành Giám đốc Xí nghiệp Mỹ nghệ Sơn mài Từ Sơn (Bắc Ninh). Sản phẩm của ông cũng như của toàn bộ Xí nghiệp Sơn mài Từ Sơn một thời đã tung cánh bay khắp đến nhiều miền đất Việt, vượt ra cả những quốc gia Âu Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản, góp phần mang hình ảnh tươi đẹp về đất nước và con người Việt Nam đến với nước bạn.

Nghệ nhân nhà thơ Phúc Toản

Ông vinh dự được phong Nghệ nhân Bàn Tay Vàng cấp Quốc Gia, là Hội viên CLB Sáng tạo Khoa học và CN Việt Nam.

Mặc dù rất yêu văn học, nhưng vì cuộc sống cơm áo gạo tiền, mãi đến khi nghỉ hưu ông mới dành thời gian nhiều cho “nàng thơ”. Thơ ông đằm thắm mượt mà như phù sa quê mẹ, dạt dào như tiếng sáo triền đê, bay bổng say mê như cánh cò chiều dịu nắng. Tác phẩm thơ ông phần lớn theo thể lục bát, thể thơ mang sắc điệu đẹp lộng lẫy và gần gũi như "hơi thở hàng ngày của dân tộc ta" .

Ông làm thơ không quá cầu kỳ, gò ép về câu chữ, không gượng gạo, đánh bóng một cách giả tạo ngôn từ. Điều lạ và cũng là thành công của thơ Phúc Toản là không kén người đọc, dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thấm vào lòng công chúng, nhưng cũng không vì thế mà dễ dãi, mà sổ lồng vô nguyên tắc.

Ngoài ra, thơ Phúc Toản góp mặt ở gần 100 tuyển tập văn thơ trong và ngoài tỉnh. Ông còn có hơn 2.000 bài thơ trên các báo, tạp chí trung ương và địa phương và hàng trăm tác phẩm đã được phát trên sóng phát thanh - truyền hình TW cùng các tỉnh. Nhà thơ-Nghệ nhân Phúc Toản còn sở hữu gần 20 tác phẩm được phổ nhạc, dàn dựng và biểu diễn được công chúng đón nhận...

Trong quá trình say mê sáng tạo nghệ thuật nhà thơ Phúc Toản đã được trao 15 giải thưởng văn học - nghệ thuật của trung ương và địa phương.

Với bạn bè thơ văn, Phúc Toản chỉn chu và hết lòng vì mọi người. Ông đã hỗ trợ biên tập và viết lời tựa cho hàng trăm tác phẩm văn chương cho bạn bè, đồng nghiệp.

Ông có lối sống giản dị, chân tình, ai cần gì ông sẵn sàng giúp đỡ trong khả năng của mình. Ông cũng chịu khó đi giao lưu, học hỏi và chân tình góp ý cho các hội viên các câu lạc bộ thơ văn trong vùng,

Đề tài trong thơ văn Phúc Toản khá phong phú. Thơ ông bật lên từ những rung động tràn trề tự trái tim mình, những cảm xúc sâu lắng có nguồn gốc từ chính cuộc sống, từ chính những mối quan hệ cộng đồng...Ông chăm chú quan sát rồi rút ra cái bản thể đẹp về con người, về niềm tin vào con người, về cuộc sống...Trong "sự nghiệp" thơ Phúc Toản có một mảng lớn mang vẻ đẹp tuyệt vời - đó là mảng viết về mẹ, về vùng quê Kinh Bắc.

Chúng ta cùng nghe một đoạn trong bài thơ viết về mẹ của Phúc Toản, năm nay cụ gần trăm tuổi vẫn minh mẫn bên con cháu. Bài thơ cho ta thấy sự lam lũ, chịu thương, chịu khó, tằn tiện, hết lòng vì chồng con, không phải của riêng cụ mà như mọi bà mẹ Việt Nam nói chung . Ai đọc cũng thấy có hình ảnh mẹ mình trong đó.

Lòng mẹ

Đang thời bếp điện, bếp ga
Mẹ tôi đi quét lá đa nhóm lò
Người ta xài thịt, xài giò
Mẹ phơi tôm tép để kho ăn dần
Người đua sắm sửa áo quần
Mẹ đem vá lại chiếc khăn thuở nào…

Phải chăng đời lắm gian lao
Chắt chiu mẹ chẳng chút nào sa hoa
Lòng sông chở nặng phù sa
Bồi đôi bờ đất mượt mà lúa ngô
Giữa dòng xoáy, sóng lô xô
Mẹ xao xác gió ru bờ dịu êm…
(trong tập Dòng sông thao thức)

Nghệ nhân, nhà thơ Nguyễn Phúc Toản là Hội viên Văn nghệ Dân gian- Hội VHNT tỉnh Bắc Ninh. Nguyên ủy viên BCH Hội VHNT tỉnh khóa I- khóa II; Ủy viên BCH rồi Phó phân Hội trưởng Phân hội VHNT thị xã Từ Sơn khóa I, II, III; Ủy viên BCH CLB thơ Việt Nam khóa II, khóa III; Phó chủ tịch CLB thơ Việt Nam tỉnh BN khóa I, II, III; Hội viên sáng lập Hội Kiều học Việt Nam... Có thể điểm qua một số tác tác phẩm chính của Nhà Thơ -Nghệ Nhân đã xuất bản:

Hoàng hôn xanh (thơ), NXB Hội nhà văn 2003; Thơ tình quan họ (thơ) , NXB HNV 2004; Truyền thuyết một vùng quê (văn) NXB VH DT, 2009; Thánh mẫu triều Lý (Truyện thơ), NXB VHDT 2009; Dòng sông thao thức NXB VH 2011; Hương sau mùa (Thơ & lời bình) NXB VH 2013; Người thơ xứ Bắc (Chân dung VH) NXB VH 2015; Lục bát thi tình (thơ) NXB HNV 2020.

Bài, ảnh: Thu Sang