Nằm ở cửa ngõ vùng Tây Bắc của Tổ quốc, Hoà Bình là một tỉnh miền núi có nền "Văn hoá Hoà Bình" nổi tiếng, cái nôi văn hoá của Người Việt cổ. Điều kiện thiên nhiên, lịch sử văn hoá và con người Hoà Bình đã tạo nên tiềm năng du lịch phong phú, hấp dẫn, gây được những ấn tượng sâu sắc với bạn bè trong nước và quốc tế. Hiện nay, Hoà Bình có quần thể 177 di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh cùng với sự độc đáo của bản sắc văn hoá thể hiện qua phong tục, tập quán, lối sống của các dân tộc Mường, Thái, Mông, Dao, Tày... còn giữ khá nguyên vẹn với trên 30 lễ hội cộng đồng dân tộc như: hội Cồng Chiêng, Lễ hội Khai Hạ, Lễ hội Chùa Tiên, Lễ hội Đền Bờ. Đối với chủ trương đầu tư xây dựng công trình “Dự án bảo tồn và tôn tạo di tích lịch sử văn hoá Đền Thác Bờ, xã Vầy Nưa, huyện Đà Bắc”, UBND tỉnh Hoà Bình giao Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh triển khai. Đến nay Hồ sơ dự thầu Gói thầu xây lắp công trình đã được thông qua. Công ty Đầu tư năng lượng và Thương mại Hoàng Sơn đã tham gia đấu thầu dự án này.

Bia Lê Lợi nằm trong quần thể đền Chúa Thác Bờ thuộc xã Vầy Nưa huyện Đà Bắc, Hoà Bình.

Những năm qua, tỉnh Hoà Bình nói chung và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh nói riêng đã thực hiện nhiều chủ trương, chính sách nhằm quản lý và khai thác tài nguyên, phát triển các loại hình du lịch, góp phần quan trọng chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân. Trên địa bàn tỉnh đã hình thành các điểm, khu du lịch đa dạng đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của du khách trong và ngoài nước. Nhiều điểm, khu du lịch đang hoạt động khá hiệu quả như: Khu du lịch hồ Hòa Bình; khu nghỉ dưỡng cao cấp Serena Kim Bôi; khu du lịch An Lạc, xã Vĩnh Đồng; điểm du lịch Mai Châu Ecolodge (Nà Phòn), Mai Châu Villas; sân golf Phượng Hoàng (huyện Lương Sơn); điểm du lịch sinh thái Vịt Cổ xanh, thác thăng thiên, Cửu thác Tú Sơn...; Bảo tàng không gian văn hóa Mường, Bảo tàng di sản văn hóa dân tộc Mường (thành phố Hòa Bình); Làng văn hóa Việt - Mường (huyện Lương Sơn), Trung tâm bảo tồn di sản tiến sĩ Việt Nam (huyện Cao Phong)…

Đặc biệt, số lượng khách và doanh thu từ hoạt động du lịch phát triển khá khả quan. Năm 2016, tỉnh đón hơn 2,2 triệu lượt khách, vượt 13,7% kế hoạch, trong đó, khách quốc tế đạt 22,7 vạn lượt, trong nước hơn 2 triệu lượt, đạt doanh thu 576 tỷ đồng, thu nhập từ hoạt động du lịch hơn 1.000 tỷ đồng. Quý I/2017, tỉnh đón 850.000 lượt khách, đạt 37,6% kế hoạch năm, trong đó, khách quốc tế 7 vạn lượt người, trong nước 78 vạn lượt người, doanh thu đạt 350 tỷ đồng.

Về phát triển du lịch tỉnh Hòa Bình đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.Vừa qua, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU. Nghị quyết đề ra mục tiêu tổng quát: Đến năm 2020, du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh. Có kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch đồng bộ; sản phẩm du lịch phong phú, đa dạng, chất lượng, thân thiện với môi trường, đậm bản sắc văn hóa các dân tộc, có thương hiệu và sức cạnh tranh cao. Nghị quyết cũng xác định những nhiệm vụ cụ thể như: Tập trung phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng chất lượng cao. Xây dựng điểm du lịch Mai Châu đạt các tiêu chí là điểm du lịch quốc gia vào năm 2020; khu du lịch hồ Hòa Bình đạt các tiêu chí của khu du lịch quốc gia vào năm 2025. Phấn đấu phát triển du lịch trở thành điểm đến hấp dẫn trong khu vực Tây Bắc, khu vực trung du, miền núi phía Bắc, thu hút ngày càng nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế.

Để hướng tới đích phát triển du lịch văn hóa trong thời kỳ hội nhập, tỉnh Hòa Bình cần tập trung đầu tư nâng cấp, tu bổ, tôn tạo có trọng tâm các di tích lịch sử, văn hoá lễ hội truyền thống, phong tục tập quán của địa phương. Phát triển các nghề thủ công truyền thống, chú trọng thổi hồn vào các làng nghề để hoạt động của các làng nghề đem lại hiệu quả về mặt kinh tế, cung cấp những sản phẩm lưu niệm độc đáo cho khách du lịch.

Dương Huân