Nông thôn mới đổi thay, đời sống người dân nâng cao

Ngày 28/4, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Quyết định số 19/2026/QĐ-TTg quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại và tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 (sau đây gọi tắt là Quyết định số 19/2026/QĐ-TTg)

Quyết định này áp dụng đối với: xã; tỉnh, thành phố (sau đây gọi là cấp tỉnh) trong phạm vi cả nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điều kiện công nhận

Quyết định số 19/2026/QĐ-TTg quy định xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới khi đáp ứng các điều kiện sau đây:

- Đáp ứng đầy đủ mức đạt chuẩn theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 ban hành kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Trường hợp đặc thù xã thuộc phạm vi quy hoạch khu chức năng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tổ chức thực hiện và áp dụng các yêu cầu đối với nội dung tiêu chí về quy hoạch, hạ tầng kinh tế-xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, đảm bảo phù hợp với thực tiễn.

- Sự hài lòng của người dân trên địa bàn xã về kết quả xây dựng nông thôn mới của xã đáp ứng yêu cầu theo hướng dẫn của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Về tiêu chuẩn công nhận đạt nông thôn mới hiện đại, Quyết định quy định xã đáp ứng các điều kiện sau đây:

- Đáp ứng đầy đủ mức đạt theo yêu cầu của Quy định khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg.

- Sự hài lòng của người dân trên địa bàn xã về kết quả xây dựng nông thôn mới hiện đại của xã đáp ứng yêu cầu theo hướng dẫn của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Cấp tỉnh được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới khi đáp ứng các điều kiện sau đây:

- Đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo yêu cầu của Quy định cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg.

- Sự hài lòng của người dân trên địa bàn các xã thuộc cấp tỉnh về kết quả xây dựng nông thôn mới của cấp tỉnh đáp ứng yêu cầu theo hướng dẫn của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Cách thức sử dụng kết quả đánh giá, năm công nhận

Quyết định số 19/2026/QĐ-TTg cũng quy định rõ cách thức sử dụng kết quả đánh giá, năm công nhận.

Trường hợp việc xét, công nhận được tổ chức đồng thời với việc đánh giá đạt chuẩn các tiêu chí nông thôn mới, đạt các tiêu chí nông thôn mới hiện đại (đối với xã), đạt các điều kiện (đối với cấp tỉnh) thì sử dụng kết quả của năm đánh giá.

Trường hợp việc xét, công nhận được tổ chức trước thời điểm đánh giá đạt chuẩn các tiêu chí nông thôn mới, đạt các tiêu chí nông thôn mới hiện đại (đối với xã), đạt các điều kiện (đối với cấp tỉnh) thì sử dụng kết quả của năm trước liền kề năm đánh giá hoặc kết quả của năm đánh giá theo quy định và hướng dẫn (nếu có) của các bộ, cơ quan trung ương liên quan.

Trong trường hợp thời điểm quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại và cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới vào tháng 1 đến hết tháng 9 hằng năm thì năm công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại và cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là năm trước liền kề năm xét, công nhận.

Trong trường hợp thời điểm quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại và cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới vào tháng 10 đến hết tháng 12 hằng năm thì năm công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại và cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là năm xét, công nhận.

Điều kiện thu hồi quyết định công nhận

Quyết định quy định xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới bị thu hồi quyết định công nhận khi không đáp ứng mức đạt chuẩn từ 4 tiêu chí trở lên hoặc từ 40% số nội dung tiêu chí trở lên theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ban hành ngày 29/12/2025.

Xã đã được công nhận đạt nông thôn mới hiện đại bị thu hồi quyết định công nhận khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Không đáp ứng mức đạt chuẩn quy định tại Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg;

- Không đáp ứng mức đạt từ 2 tiêu chí trở lên hoặc từ 40% số nội dung tiêu chí trở lên thuộc các tiêu chí xã nông thôn mới hiện đại đã được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành theo yêu cầu của Quy định khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg.

Cấp tỉnh đã được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới bị thu hồi quyết định công nhận khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Có từ 40% số xã trở lên trên địa bàn bị thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

- Không đáp ứng mức đạt từ 5 điều kiện trở lên theo yêu cầu của Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg.

- Có từ 10% số xã trở lên trên địa bàn bị thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn nông thôn mới và không đáp ứng mức đạt từ 3 đến 4 điều kiện theo yêu cầu của Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tính đến hết tháng 6/2025 (trước thời điểm thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp), trên phạm vi cả nước đã có 6.084/7.669 xã (chiếm 79,3%) đạt chuẩn nông thôn mới; có 2.567 xã (chiếm 42,2%) đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 743 xã (chiếm 12,2%) đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.

Đồng thời, đã có 329/646 đơn vị cấp huyện (chiếm 51%) thuộc 60 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ/đạt chuẩn nông thôn mới, trong số các huyện đạt chuẩn nông thôn mới, đã có 48/240 huyện (chiếm 20%) đã đạt chuẩn nông thôn mới được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Cùng với đó, có 24 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó, có 19 tỉnh, thành phố có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và 100% đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ nông thôn mới. Có đơn vị cấp 13 tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Đối với giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh mới triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, đặt ra yêu cầu phải xây dựng và ban hành quy định mới về việc xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận nông thôn mới, khi các quyết định của giai đoạn 2021-2025 hết thời gian thực hiện và nội dung không còn phù hợp.