Longform
11:53 | 28/07/2023
Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?

11:53 | 28/07/2023

LNV - Những năm qua, làng nghề Sơn Đồng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế khu vực nông thôn, tạo công ăn việc làm cho hơn 500 hộ dân trong khu vực. Nhưng hiện nay làng nghề Sơn Đồng đang đối diện với nhiều bất cập, khó khăn về thiếu mặt bằng sản xuất, không có quỹ đất phát triển làng nghề…đòi hỏi những giải pháp căn cơ, kịp thời và hiệu quả hơn.

Phát triển làng nghề

Sơn Đồng gắn với du lịch

...nhưng nguy cơ bị mai một?

Những năm qua, làng nghề Sơn Đồng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế khu vực nông thôn, tạo công ăn việc làm cho hơn 500 hộ dân trong khu vực. Nhưng hiện nay làng nghề Sơn Đồng đang đối diện với nhiều bất cập, khó khăn về thiếu mặt bằng sản xuất, chưa có quỹ đất phát triển làng nghề…đòi hỏi những giải pháp căn cơ, kịp thời và hiệu quả hơn.

Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?
Làng nghề tạc tượng Sơn Đồng (xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, Hà Nội) nổi tiếng với nghề đục, khắc tượng, làm đồ thờ truyền thống cùng với đó là kỹ thuật sơn son, thếp vàng tinh xảo được các khách hàng trong và ngoài nước đánh giá rất cao.

Là nghề tạc tượng phật và làm đồ thờ bằng gỗ nổi tiếng trong và ngoài nước, có lịch sử tồn tại và phát triển hơn 1.000 năm. Bằng tình yêu, tài hoa và niềm đam mê nghề mảnh liệt những người thợ lành nghề đã chế tạo ra những tác phẩm tượng phật đa dạng, độc đáo.

Xã Sơn Đồng (huyện Hoài Đức) có trên 2000 hộ dân, trong đó hơn 90% hộ giữ nghề, tham gia sản xuất đồ gỗ, tạc tượng phật và kinh doanh các sản phẩm từ gỗ. Từ những hộ nhỏ lẻ, nhiều hộ sản xuất đã thành lập công ty chuyên buôn bán, phân phối và hình thành mạng lưới kinh doanh ổn định, nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo, phát triển kinh tế vượt trội. Đời sống người dân phát triển nhanh, bộ mặt nông thôn thay đổi, hầu hết các hộ dân tại đây đều xây được nhà cao tầng, biệt thự, mua sắm ô tô và các phương tiện tiện nghi cao cấp.

Ông Nguyễn Viết Lợi – Nghệ nhân có tiếng làm nghề trong làng cho biết: Từ nghề sơn, tạc tượng phật mà nhiều hộ dân nơi đây có của ăn, của để, cuộc sống sung túc hơn…Tuy nhiên việc sản xuất lâu dài trong khu dân cư, thiếu mặt bằng sản xuất, người dân không thể đầu tư nhiều thiết bị máy móc để phát triển nghề. Vì thế chính quyền địa phương và các hộ dân mong muốn làng nghề Sơn Đồng có được mặt bằng sản xuất tập trung. Nhưng các dự án đều chậm triển khai, có dự án không phê duyệt được.

Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?
Kỹ thuật sơn son thếp vàng tượng cũng kỳ công như nghệ thuật làm vóc sơn mài.

Theo ông Nguyễn Viết Hùng - Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng: Kết quả thực hiện Nghị quyết 04 ngày 8 tháng 4 năm 2022 của HĐND TP về biện pháp đẩy nhanh tiến độ đầu tư, tập trung xử lý các dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai trên địa bàn thành phố Hà Nội. Về điểm công nghiệp phát triển làng nghề kết hợp du lịch làng nghề tại xã Sơn Đồng, theo quyết định số 351 QĐ/UB/19/01/2018 và theo kết quả rà soát các đồ án, dự án tổng hợp tại 140/BC- UBND ngày 15/10/2020, của UBND TP báo cáo Thủ tướng thì Dự án thuộc danh mục không phù hợp quy hoạch (QH) chung của Thủ đô. Theo QH phân khu S2 dự án nằm trong ô quy hoạch đất ở mới, cây xanh công cộng, trường học, giao thông nên không phù hợp quy hoạch.

Đồng thời, theo Nghị định 68/2007/NĐ - CP ngày 25/5/2017, 66/2020/NĐ - CP ngày 11/6/2020 không còn khái niệm điểm công nghiệp, dự án cụm CN không phải thực hiện quyết định chủ trương đầu tư. Theo quyết định số 1292/QĐ - UBND ngày 14/3/2018 của UBND TP về việc phê duyệt quy hoạch phát triển cụm công nghiệp thành phố đến năm 2020 có xét đến năm 2023, thẩm định, trình UBND Thành phố phê duyệt, điểm công nghiệp không phù hợp với quy hoạch phân khu đô thị S2 được duyệt, phải tìm địa điểm khác trên địa bàn huyện (ngoài khu vực phát triển đô thị).

Tuy nhiên, nhiều hộ dân nơi đây vẫn mong bám được nghề tại đất nghề. Ông Nguyễn Xuân Đoàn - Bí thư chi bộ làng nghề, chủ cơ sở Đoàn Trang chia sẻ: Sinh ra và lớn lên tại đất nghề Sơn Đồng, Hoài Đức bản thân người làm nghề rất mong muốn được giữ nghề tại quê hương. Đặc biệt Thành phố đang có chủ trương xây dựng Sơn Đồng thành địa điểm làng nghề gắn với du lịch, mặc dù nhiều phương án di dời cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư nhưng người dân chưa mặn mà. Người làm nghề, bám nghề với mong muốn tương lai sẽ có mặt bằng sản xuất để phát triển.

Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?
Những bức tượng phật tại xưởng chế tác tượng tại làng Sơn Đồng.

Nhận định về sự phát triển nghề tại xã Sơn Đồng, Hoài Đức, ông Nguyễn Như Hải chuyên viên văn phòng UBND Sơn Đồng, cũng là nghệ nhân của người làm nghề cho biết: Bản thân người làm nghề rất mong muốn khao khát có được mặt bằng sản xuất phát triển. Ông Hải bộc bạch: “Nếu không có quỹ đất phát triển rồi không biết làng nghề Sơn Đồng sẽ đi đâu về đâu?’’.

Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?
Về quy trình chế tác, ngoài công thức chung kế thừa của cha ông thì mỗi nghệ nhân ở Sơn Đồng cũng có những thủ pháp, những bí truyền với cách phân, quân tỷ lệ không hoàn toàn giống nhau.

Trong những năm qua, làng nghề Sơn Đồng đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế của địa phương. Bình quân thu nhập từ nghề tại đây với sức lao động nhàn rỗi từ 250.000 – 300.000 nghìn/ngày công, làng nghề đã tạo thêm nhiều việc làm cho các lao động dôi dư trong quá trình đô thị hóa.

Nhưng công tác phát triển làng nghề có tính chất bền vững, hiệu quả đối mặt với nhiều khó khăn, bất cập. Mặt bằng sản xuất chật hẹp do chủ yếu cơi nới tại gia đình, vừa sản xuất vừa sinh hoạt cho cả nhà vì thế nhiều cơ sở không có điều kiện đầu tư trang bị máy móc mở rộng sản xuất. Đường đi chật hẹp, phần lớn người dân phải di chuyển bằng xe máy, xe thồ, các phương tiện giao thông tránh nhau rất khó… công tác vận chuyển, giao thương hàng hóa gặp một số trở ngại.

Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?

Mặt bằng sản xuất chật hẹp do chủ yếu cơi nới tại gia đình, vì thế nhiều cơ sở không có điều kiện đầu tư trang bị máy móc mở rộng sản xuất.

Ngày 23/7/2022, Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội tổ chức Hội thảo “Một số giải pháp bảo tồn, phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Mục tiêu tìm giải pháp bảo tồn và phát triển làng nghề.

Ông Nguyễn Văn Chí, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội cho rằng, nhận thức được tầm quan trọng của công tác bảo tồn, phát triển nghề, làng nghề, thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 67/KH-UBND ngày 03/3/2022 về việc Bảo tồn, phát triển làng nghề, ngành nghề nông thôn trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2022 - 2025. Theo kế hoạch này, Hà Nội sẽ tổ chức xét công nhận 50 danh hiệu “làng nghề, nghề truyền thống và làng nghề truyền thống”; hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu tập thể cho 100 làng nghề; hỗ trợ đánh giá tác động môi trường làng nghề cho 100 làng nghề; hỗ trợ 50 dự án phát triển ngành nghề nông thôn.

Qua đó, Hà Nội mong muốn Chính phủ có chính sách ưu đãi, hỗ trợ vốn đầu tư, có cơ chế giảm lãi suất cho vay trung hạn, dài hạn cho làng nghề phù hợp cam kết hội nhập kinh tế quốc tế; có cơ chế, chính sách về đất đai xây dựng cụm công nghiệp, khu sản xuất tập trung, cải tiến thủ tục giao đất, thuê đất lâu dài... Hà Nội phát triển làng nghề gắn với du lịch, trong đó du lịch làng nghề được đặc biệt quan tâm, phát triển theo hướng du lịch bền vững, du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội, du lịch xanh; tạo thuận lợi về thủ tục cho doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư phát triển sản phẩm du lịch, sản phẩm OCOP Hà Nội; phê duyệt nhiệm vụ thực hiện dự án bảo tồn, phát huy giá trị các làng nghề truyền thống.

Phát triển làng nghề Sơn Đồng gắn với du lịch …nhưng nguy cơ bị mai một?

Nghề quý trong tay người thợ Sơn Đồng còn lan tỏa đi khắp vùng miền, góp phần phục dựng và bảo tồn rất nhiều công trình văn hóa tâm linh.

Từ nghề để thoát nghèo, làm giàu và đổi đời thì chắc rằng ai cũng mong muốn nhưng để xây dựng và phát triển được nghề đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp, ngành. Mặc dù đứng trước những khó khăn và thử thách nhưng những người làm nghề tại xã Sơn Đồng vẫn hi vọng về một ngày mai rạng rỡ, một ngày hạnh phúc nhất khi tất cả những người làm nghề có được mặt bằng để phát triển.

Sau này chắc rằng sẽ có những ngày những người làm nghề nhắc lại về quá khứ, một quá khứ tươi nguyên về mảnh đất làm nghề: về những khó khăn, về hướng giải quyết. Nhưng điều đó chỉ còn là quá khứ và sẽ có những ngày hân hoan hơn khi xã Sơn Đồng, Hoài Đức đã có hướng phát triển nghề một cách bền vững, hiệu quả.

Làng Sơn Đồng (xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, Hà Nội) là nơi có nghề tạc tượng và đồ thợ phụng Phật giáo lớn nhất cả nước. Nơi đây từng được xác lập kỷ lục Việt Nam về số lượng, chất lượng tượng gỗ được tạc khắc, cũng như số lượng người làm tượng. Không chỉ là một làng nghề đơn thuần, Làng nghề Sơn Đồng đã trở thành một biểu tượng, là nơi tham quan du lịch hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước và là nét đẹp về văn hóa của Thủ đô.

Năm 2007, sách Kỷ lục Việt Nam đã ghi danh Sơn Đồng là “Làng nghề tạc tượng và đồ thờ phụng Phật giáo lớn nhất Việt Nam”.

Hiện nay, sản phẩm của làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng không chỉ phục vụ đời sống văn hoá tâm linh, tín ngưỡng trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài như Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga,...

Thực hiện: Thanh Hậu

Ảnh: Minh Vân

( Bài viết có sự phối hợp với Chi cục phát triển nông thôn Hà Nội)

Thanh Hậu

Tin khác

Khai mạc Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026

Khai mạc Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026

LNV - Tối 13/11, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 khai mạc tại Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội. Sự kiện quy tụ 200 nghệ nhân, nhà thiết kế đến từ 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, mở ra cơ hội hợp tác về truyền nghề, thiết kế và phát triển thị trường cho sản phẩm thủ công.
Thành phố Bắc Ninh: Thành lập Hội đồng thẩm định, xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề và nghệ nhân

Thành phố Bắc Ninh: Thành lập Hội đồng thẩm định, xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề và nghệ nhân

Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh, đồng chí Phạm Hoàng Sơn vừa ký Quyết định số 2917/QĐ-UBND về việc thành lập Hội đồng thẩm định, xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống, nghệ nhân, thợ giỏi và tổ chức, cá nhân có công đưa nghề mới về các địa phương trên địa bàn thành phố Bắc Ninh.
Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng - “bóng vàng son”: Kết nối làng nghề với phố nghề, lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại

Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng - “bóng vàng son”: Kết nối làng nghề với phố nghề, lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại

LNV - Trong không gian văn hóa giàu dấu ấn lịch sử của khu phố cổ Hà Nội, chương trình trưng bày “Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng – Bóng Vàng Son” không chỉ giới thiệu những tác phẩm điêu khắc gỗ, sơn son thếp vàng đặc sắc mà còn mở ra cơ hội kết nối làng nghề với phố nghề, đưa tinh hoa thủ công mỹ nghệ đến gần hơn với công chúng. Đây là hướng đi thiết thực trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản, thúc đẩy sáng tạo và phát triển du lịch văn hóa, làng nghề trong bối cảnh hiện nay.
Bình Liêu – Đánh thức tiềm năng làng nghề từ bản sắc văn hóa vùng biên

Bình Liêu – Đánh thức tiềm năng làng nghề từ bản sắc văn hóa vùng biên

LNV - Bình Liêu (Quảng Ninh) không chỉ sở hữu cảnh sắc núi rừng hùng vĩ, đẹp tựa như tranh mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa, nghề truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Đây là nguồn lực để phát triển kinh tế nông thôn, được minh chứng qua câu chuyện miến dong của Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu với hướng đi kết hợp bản sắc truyền thống - khoa học công nghệ - thị trường.
32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật

32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật

LNV - Đến thôn Khả Lĩnh, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai hỏi thăm nhà ông bà Đông- Nga nuôi ong thì từ người già đến trẻ nhỏ ai cũng biết. Trong số 3 hộ nuôi ong lấy mật tại địa phương, gia đình ông Nguyễn Văn Đông và bà Nguyễn Lê Hằng Nga là hộ có quy mô lớn nhất với 200 đàn ong mật, mang lại nguồn thu nhập vài trăm triệu mỗi năm và góp phần làm giàu cho gia đình, làm đẹp cho mảnh đất quê hương.
Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững

Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững

LNV - Hơn một thế kỷ gắn bó với cây trầu, người dân Vĩnh Thuận Đông đang củng cố liên kết sản xuất và phát triển du lịch nông nghiệp để nâng giá trị làng nghề
Hải Phòng: Mỹ Đồng nghề đúc truyền thống  vươn ra thị trường quốc tế

Hải Phòng: Mỹ Đồng nghề đúc truyền thống vươn ra thị trường quốc tế

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Giải bài toán ô nhiễm để làng nghề phát triển bền vững

Giải bài toán ô nhiễm để làng nghề phát triển bền vững

LNV - Phát triển làng nghề xanh là yêu cầu cấp thiết nhằm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn nghề truyền thống và bảo vệ môi trường. Các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh công nghệ sạch, hoàn thiện hạ tầng xử lý chất thải và xây dựng chính sách phù hợp từng ngành nghề, hướng tới phát triển bền vững
“Tinh hoa hội tụ” -Tôn vinh bàn tay nghệ nhân và lan tỏa di sản nghề thủ công truyền thống tại phố cổ Hà Nội

“Tinh hoa hội tụ” -Tôn vinh bàn tay nghệ nhân và lan tỏa di sản nghề thủ công truyền thống tại phố cổ Hà Nội

LNV - Chào mừng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội tổ chức chương trình trưng bày, giới thiệu và trải nghiệm văn hóa “Tinh hoa hội tụ” tại Trung tâm thông tin văn hóa Hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, từ ngày 03/11/2026 đến ngày 03/01/2027.
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

LNV - Cách trung tâm Hà Nội gần 20km về phía Nam, làng nghề sơn mài Hạ Thái (nay thuộc xã Hồng Vân, Thành phố Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mang vẻ đẹp óng ánh, bền màu và giàu giá trị nghệ thuật. Không chỉ lưu giữ kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây còn mở ra những trải nghiệm mới, đưa du khách đến gần hơn với chất liệu sơn ta và nghệ thuật sơn mài truyền thống.
Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

LNV- Từ hồi trống báo hiệu ngày tựu trường đến những nhịp trống rộn ràng trong đêm hội Trung thu, âm thanh ấy đã len vào ký ức và trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa Việt. Thế nhưng, phía sau mỗi nhịp trống ấy là những ngày tháng lao động bền bỉ của người thợ Đọi Tam. Hơn nghìn năm qua, từ đôi tay người thợ, những chiếc trống vẫn nối dài hành trình, mang âm hưởng của làng nghề đến khắp mọi miền.
Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

LNV - Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Từ Vân (xã Chương Dương, Thành phố Hà Nội) đã có hơn 80 năm gắn bó với nghề may cờ. Từ những lá cờ phục vụ Tổng khởi nghĩa năm 1945 đến hàng triệu lá cờ hiện diện trong các dịp lễ lớn, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, gửi gắm niềm tự hào dân tộc qua từng đường kim, mũi chỉ.
Hà Nội tiếp sức làng nghề "chen chân" vào thị trường toàn cầu

Hà Nội tiếp sức làng nghề "chen chân" vào thị trường toàn cầu

LNV - Với 20 gian hàng tại Mega Show 2026 và hỗ trợ toàn bộ chi phí trưng bày, Hà Nội đã giúp các cơ sở sản xuất kết nối đối tác, tìm đơn hàng và mở rộng xuất khẩu.
VỀ MIỀN DI TÍCH, ĐÓN LỘC PHÙ SA CÙNG LỄ HỘI RƯƠI VĨNH THUẬN 2026

VỀ MIỀN DI TÍCH, ĐÓN LỘC PHÙ SA CÙNG LỄ HỘI RƯƠI VĨNH THUẬN 2026

LNV - Hai ngày 31/10 và 01/11/2026, xã Vĩnh Thuận, thành phố Hải Phòng mời Nhân dân và du khách về Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Miếu Lác dự Lễ hội Rươi năm 2026. Với chủ đề "Về miền di tích, đón lộc phù sa", lễ hội tôn vinh nghề rươi truyền thống của vùng đất ven sông Luộc, sông Thái Bình, gắn với ngôi miếu cổ hơn 700 năm tuổi.
Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

LNV - Giữa khuôn viên đình Định Công Thượng (Hà Nội), nơi thờ Tổ nghề kim hoàn, xưởng đậu bạc vẫn ngày ngày hoạt động. Nếu bàn thờ Tổ lưu giữ ký ức về cội nguồn, thì đôi tay người thợ đang tiếp nối nghề xưa bằng những sản phẩm được làm ra hôm nay.
Xem thêm