Thượng tá, Nhạc sĩ Võ Vang.

Thượng tá – Nhạc sĩ Võ Vang sinh năm 1952 ở Thái Bình. Ngay từ bé ông đã có năng khiếu âm nhạc. Từ 4 – 5 tuổi ông đã tự học, đọc được sách và biết về các nốt nhạc để có thể chơi vài bản.

Năm 1970, ông tốt nghiệp lớp 10 và gia nhập quân đội như các thanh niên cùng trang lứa. Hành quân vào tuyến lửa, ông trở thành lính của một Trung đoàn Phòng không. Đơn vị ông lúc này hoạt động ở Lào, nhằm bảo vệ đường Trường Sơn.

Những năm đó, máy bay Mỹ thường xuyên đánh phá ác liệt Trường Sơn, hòng ngăn chặn tuyến đường tiếp tế vũ khí, lương thực, quân đội… cho chiến trường.

Mỗi ngày, hàng trăm lượt máy bay ném bom bắn phá, và đặc biệt pháo đài bay B52 đã thường xuyên rải thảm xuống cung đường. Do có năng khiếu âm nhạc khả năng thính giác của người lính trẻ Võ Vang đã giúp đơn vị rất nhiều. Anh có thể nghe từ xa tiếng máy bay và xác định cho đơn vị biết loại máy bay nào: trinh sát, bắn phá, hay thả chất độc da cam để Trung đoàn phòng không có cách ứng phó. “Đặc biệt tiếng ì ầm B52 rất dễ sợ” – Thượng tá nhạc sĩ nhớ lại.

Nhạc sĩ Võ Vang từng được cử đi học Accordion rồi trở về phục vụ văn nghệ chiến trường.

Có lần, năm 1971, anh cùng một tiểu đội, mang theo các phương tiện tác chiến thông tin, đi bộ từ Lào sang cao điểm Campuchia, cách đơn vị gần 100km. Vừa đi vừa rải dây điện thoại, phải đào rãnh cho dây xuống rồi lấp đất lên, tránh thú rừng cắn hoặc thám báo nghe trộm. Tới Campuchia, tiểu đội trụ lại và thường xuyên nghe ngóng, phát hiện tiếng động cơ B52. Làm như vậy, Võ Vang và đồng đội xác định được B52 từ rất sớm và báo ngay về Trung đoàn Phòng không. ‘Tại sao chúng ta không bật ra đa?” – tôi hỏi. Nhạc sĩ trả lời: “nếu bật ra đa địch biết sẽ phóng tên lửa xuống, rất nguy hiểm”. Nhờ có những thông báo của nhóm chiến sĩ, trận đó Trung đoàn Phòng không đã bắn rơi 3 máy bay B52, được cấp trên khen ngợi.

Do có khả năng âm nhạc, sang năm 1971, anh được cử đi học lớp Accordion cấp tốc, rồi về cùng đoàn Văn nghệ phục vụ tại chiến trường cho các chiến sĩ.

Ở tuổi ngoài 70, thượng tá, nhạc sĩ Võ Vang vẫn tiếp tục cống hiến

Tới năm 1974, ông được cử đi học tại trường sĩ qua Pháo Phòng Không và có thêm nhiều điều kiện để hoạt động âm nhạc. Ông bắt đầu sáng tác, hoà âm, phối khí, dàn dựng các chương trình nghệ thuật quần chúng, v.v… Đây chính là thời gian tài năng của ông được bộc lộ và có điều kiện phát triển. Nhất là sau những năm tháng ở chiến trường, hoà mình vào cuộc sống của người lính, cảm thông với nhân dân, quần chúng lao động và nhận thức được vẻ đẹp tinh tế của văn hoá dân gian, vẻ đẹp của câu hò, quan họ, dân ca… để chuyển nó vào trong âm nhạc của mình.

Năm 2022, nhạc sĩ Võ Vang được Hội Nhạc sĩ phân công viết “Tổ khúc hoà tấu dàn nhạc dân tộc”, nhạc sĩ đã sáng tác thành công và đặt tên là “Hạt gạo hạt vàng”, lấy chất liệu dân ca ba miền làm cảm hứng.

Tổ khúc này được nhạc sĩ Võ Vang xây dựng như một bức tranh âm nhạc nhiều màu sắc, khắc hoạ vòng đời của hạt gạo – biểu tượng lao động cần mẫn, của những nỗi vất vả và thầm lặng nhưng thiêng liêng của người nông dân Việt Nam. Tổ khúc gồm 4 phần:

- Phần 1: Ngày hội xuống đồng (Hội tịnh điền).

- Phần 2: Cấy mạ.

- Phần 3: Đi cày.

- Phần 4: Hò giã gạo.

Khi nghe nhạc của ông, chúng ta cảm giác được cả một miền quê Việt Nam hiện lên mộc mạc mà tràn đầy sức sống, hơi ấm của đất phù sa, mùi rơm mới mùa gặt, tiếng gió mơn man trên những cánh đồng, thửa ruộng vấn vương giọt nắng mai. Đó chính là ký ức của bao đời người nông dân Việt lam lũ, bền bỉ được hiện lên bằng những giai điệu, âm thanh sâu lắng, trữ tình, như tiếng ru từ lòng đất.

Sau những cống hiến âm nhạc, năm 2022 ông được trao tặng giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật. Năm nay đã ngoài 70 tuổi, nhưng nhạc sĩ vẫn tiếp tục cống hiến cho âm nhạc dân tộc những tác phẩm mới mang tính truyền thống và bắt nhịp hơi thở thời đại.

Nhớ một kỉ niệm chiến trường cái Tết đầu tiên, ông kể: “Giao thừa 1971, ở Quảng Trị, nhiều anh em tân binh, nên rất nhớ nhà, nhiều anh còn khóc sụt sịt. Tôi chạy ra bụi nứa, rút dao chặt một thanh nứa rồi khoét thành lỗ Sáo. Tôi vào thổi cho anh em nghe, tất cả cùng cười vui, quên lo lắng. Có thể con đường định mệnh âm nhạc của Tôi đã bắt đầu từ chính những ngày đó”.

Xin chúc nhạc sĩ và những “hạt vàng” sẽ được tiếp tục gieo trên cánh đồng âm nhạc Việt Nam.