Giống lúa Séng Cù được trồng nhiều tại các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Điện Biên, Lai Châu, nơi có nhiệt độ trung bình từ 20°C đến 25°C. Cây lúa Séng Cù cho hạt thóc mẩy, dài, có màu vàng nhạt, lớp vỏ mỏng khi xay cho ra hạt gạo chắc, thon dài và ít bị gãy vỡ. Gạo Séng Cù có hàm lượng tinh bột, protein, vitamin và khoáng chất cao gấp 3 lần các loại gạo thông thường. Do phương thức xay xát truyền thống của đồng bào vùng Tây Bắc, hạt gạo Séng Cù không trắng như gạo thông thường mà còn bụi cám, khi đã nấu chín, hạt cơm nở to, đều và tơi, khi ăn thỉnh thoảng có vài gờn gợn như gạo lứt, càng nhai càng ngọt, càng thơm. Điều đặc biệt là dù có để nguội cơm thì ăn vẫn thơm và dẻo. Cách nấu chuẩn là khi vo gạo không nên xát mạnh tay mà chỉ khuấy nhẹ, rồi gạn nước để loại bỏ vỏ trấu còn xót lại; Sau đó cứ mỗi bát gạo đổ một bát nước và thêm nửa bát nước nữa. Trong quá trình nấu cơm, chỉ được mở nắp nồi khi cơm sôi được 15 phút. Dù nấu cơm bằng nồi gang hay nồi cơm điện cũng cần nấu bằng nước sôi, như vậy hạt cơm sẽ dẻo hơn, các chất dinh dưỡng ít bị mất hơn. Nếu nấu trên bếp lửa, khi cơm sôi phải cho nhỏ lửa, đậy vung để giữ nhiệt và tránh tiếp xúc với không khí. Nếu tuân thủ đúng quy trình nấu cơm này thì lượng B1 được giữ lại sẽ nhiều hơn đến 30% so với cách nấu bằng nước lạnh. Muốn cơm bắt mắt hơn, khi nấu nên cho thêm ít muối, bơ hoặc dầu để hạt cơm bóng, hạn chế bị dính, cháy ở đáy nồi. Còn nếu nấu bằng nồi cơm điện, sau khi cơm chín, có thể rút điện và để yên không mở nắp trong vòng 10 đến 15 phút, như vậy cơm sẽ khô bề mặt, chín đều và hạt cơm không dính vào thân nồi.

Tại Lào Cai, gạo Séng Cù gắn liền với các địa danh Mường Khương, Bát Xát. Dưới chân núi, giống lúa Séng Cù được canh tác trong điều kiện thời tiết mát mẻ, ngày nắng ít, đêm sương nhiều, nguồn tưới chính là từ nước khe suối và sương đêm. Những năm gần đây, nhờ áp dụng nhiều chính sách phát triển giống gạo đặc sản này, cùng với phương thức canh tác tập trung, cánh đồng một giống, sử dụng phân bón vi sinh, việc trồng lúa Séng Cù đã đem hiệu quả kinh tế cao, giúp người dân có thêm thu nhập. Bên cạnh đó, phương thức sản xuất tập trung và hệ thống xay xát, sấy hiện đại đã được áp dụng, giúp cho việc bảo quản gạo được lâu hơn, từ đó tạo điều kiện để mở rộng thị trường cho loại gạo đặc sản này.

Ngày 25-12-2020, Cục trưởng Cục Sở hữu Trí tuệ ban hành Quyết định số 4909/ QĐ-SHTT về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00098 cho sản phẩm gạo Séng Cù “Mường Khương - Bát Xát” và Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào cai là đơn vị quản lý chỉ dẫn địa lý này. Đây chính là một trong những điều kiện tiên quyết để gạo Séng Cù – “vua gạo” của vùng Tây Bắc không chỉ có mặt ở khắp mọi miền Tổ quốc mà hứa hẹn sẽ vươn ra thị trường quốc tế trong tương lai không xa.

Giang Đoàn