Lễ cắt băng khánh thành đình làng Đốc Tín.

Về tặng hoa chúc mừng buối lễ có đồng chí Vương Trọng Đạo, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn; Ông Đặng Văn Triều nguyên Chủ tịch UBND huyện Mỹ Đức cũ; Ông Nguyễn Văn Hải Phó bí thư xã Hồng Sơn và các các cán bộ và toàn thể nhân dân trong thôn Đốc Tín tới dự.

Tham dự buổi lễ có các đồng chí trong cấp uỷ, chính quyền, các đồng chí nguyên lãnh đạo thôn qua các thời kỳ và các đồng chí trưởng các ban ngành và đông đảo cán bộ, nhân dân, con em quê hương đang sinh sống, học tập, công tác xa quê đã về dự.

Đình làng thôn Đốc Tín xã Hương Sơn gắn liền với quá trình hình thành cư dân nơi đây. Theo thần phả cổ vùng Đốc Tín xã vốn là khu sình lầy ven sông, cuối thế kỷ thứ 13 và thứ 14 nhiều cư dân đến lập nghiệp trồng trọt và chài lưới dần hình thành mảnh đất trù phú. Trước thế kỷ 18 làng mang tên Giá Tín, giữa thế kỷ thứ 19 làng mang tên Đốc Tín.

Đình làng Đốc Tín là công trình kiến trúc văn hóa tín ngưỡng, nơi thờ Thành hoàng làng “Đông Hải Đại Vương Đoàn Thượng” – vị thần có công bảo quốc hộ dân, được các triều đại phong kiến ban cấp nhiều sắc phong. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, ngôi đình đã trở thành một di tích in đậm dấu ấn nhiều sự kiện quan trọng gắn liền với lịch sử của địa phương.

Đình làng được dựng vào năm 1770, Chúa Trịnh Sâm và Vua Lê Hiển Tông tuần thú phương Nam thăm động Hương Tích “Nam Thiên Đệ Nhất Động” đi thuyền rồng qua đây và đem lòng yêu say đắm tiếng hát véo von, có khí phách của cô gái hái dâu (Đó là bà Nguyễn Thị Diễm về lập Hoàng Phi). Mặc dù sống trong nhung lụa nhưng bà Hoàng Phi Nguyễn Thị Diễm luôn dành tình cảm hướng về quê nhà Đốc Tín và đã đề nghị Vua Lê Hiển Tông hỗ trợ xây dựng đình, công đức cho làng một ngôi đình làng năm 1778, công trình kiến trúc nghệ thuật được tập hợp các nghệ nhân tài hoa khắp cả nước tuyển mộ về xây dựng, với lối (Tùng, cúc, trúc, mai). Đình được thờ ” Đông Hải Đại Vương Đoàn Thượng” vị tướng thời Lý được tôn làm Thành Hoàng làng.

Vào cuối triều Lê, do ghen ghét đố kỵ trong triều chính, một số gian thần bắt gặp hai Hoàng tử ngồi ăn cùng mâm với Vua, bị ghép tội “Phụ tử đồng bàn” và chém đầu 2 Hoàng tử nhà Lê rồi trục xuất Hoàng phi Nguyễn Thị Diễm về quê sống trong sự đùm bọc của dân làng. Vậy hai Hoàng tử, người anh mới 9 tuổi, người em 6 tuổi được đưa về quê chôn cất, gọi là (Khu lăng ông Hoàng).

Thế đất của làng Đốc Tín được ví con Rồng đất bò từ dưới sông lên, 2 mắt là ao chùa và giếng đình, quanh năm xanh mát. Xung quanh được thiết các gò đồi gồm: “Kim, Mộc, Thủy, Thỏa, Thổ”.

Dưới thời phong kiến, đình là nơi diễn ra các hoạt động của làng như thu thuế, xét xử, khao vọng, tổ chức lễ hội. Tú tài Nghiêm Phúc Đồng (Dân làng gọi là Tú Đồng) là một trí thức tiến bộ đi đầu trong những trí thức đương thời của khu vực Mỹ Đức và quê hương. Tú tài Nghiêm Phúc Đồng đã vận động nhân dân theo lối sống mới, từ cách ăn mặc; mặc quần đùi không đóng khố, cắt tóc ngắn không để tóc dài, không coi thường phụ nữ. Phụ nữ chuyển sang mặc áo đài. Ông người nghĩ đến sự tiến bộ của quê hương, nghĩ đến sự tiến bộ của đất nước. Vậy ông được cử đi làm quan nhưng ông đã từ chối không đi. Ông đã trở về quê hương sống với dân làng và vận động các cụ thực hiện theo nếp sống mới. Bới vậy các quan chức từ Lý trưởng và nhân dân hưởng ứng nghe theo cụ Tú Đồng thực hiện phong trào Duy Tân của cụ Phan Chu Chinh làm cho cuộc sống văn hóa của đất nước của chúng ta thay đổi trong lòng xã hội phong kiến, thoát khỏi sự lệ thuộc.

Tú tài Nghiêm Phúc Đồng liên kết với nhà giáo Nguyễn Trinh Diễm mở lớp học ngay tại đình làng. Lớp học đầu tiên các ông như: Đỗ Văn Dực – Nguyên Cục phó Cục bảo vệ an ninh quân đội; Bà Nguyễn Thị Én công tác ở Bộ Giáo dục; Ông Đặng Kim Bằng làm Trưởng phòng giáo dục huyện Từ Liêm, Nhà thơ Lê Luy, chủ hiệu sách số 5 Đinh Lễ - Hà Nội…

Một số người đã trở thành nhà khoa học nổi tiếng như: Bác học Nguyễn Hữu Minh Chí, Giáo sư đào tạo Tiến sỹ tại Trường địa học Los Angheles (Mỹ), Khi mất mới 39 tuổi còn độc thân, xác được đưa vê quê Đốc Tín chôn cất rồi Phó giáo sư, Tiến sỹ nông học Nguyễn Thị Thu Cúc , Trường Đại học Nông nghiệp Cần Thơ(Giải thưởng quốc tế Coovalepsicaia), bà hay giáng về nông học trên VTV1…

Trải qua lịch sử năm 1881 ngôi đình cổ kính giặc Cờ đen đã đốt phá, được các cụ đẽo gọt dựng lại. Năm 1948, giặc Pháp trả thù đốt phá hoàn toàn trong trận càn do đình làng làm nơi Tòa án binh xét xử những tên Việt Gian phản động và nơi chữa trị cho các thương binh của giáo sư Tôn Thất Tùng. Đình làng cũng nơi địa chỉ đỏ thanh lập cách mạng , thành lập Xứ ủy Lưỡng Hà của mặt trận Việt Minh nơi gắn bó thành lập chi bộ Đảng Đốc Tín năm 1939 , sớm nhất phía nam Hà Đông cũ. Quê hương Đốc Tín từng là nơi che chở nhiều cán bộ cao cấp của Việt Minh thời kỳ tiền khởi nghĩa, đặc biệt là Bác Đỗ Mười nguyên cố Tổng Bí thư BCH TW Đảng CSVN từng hoạt động và chỉ đạo phong trào cách mạng tại đây. Với những đóng góp to lớn trong cuộc kháng chiến chống Pháp năm 2000 do có nhiều thành tích trong cuộc kháng chiến, Đốc Tín được Đảng và Nhà nước phong Tặng Danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Trước nguyện vọng tha thiết của nhân dân, dự án phục dựng đình làng Đốc Tín được phê duyệt đầu tư. Giai đoạn 1 của dự án triển khai từ tháng 6 năm 2025 đến nay đã hoàn thành phần ngoại thất, với tổng kinh phí gần 15 tỷ đồng, bằng nguồn vốn đầu tư công. Ngôi đình có diện tích 300m2, phần Đại bái, hậu cung được xây dựng theo hướng Tây Nam. Tổ làm mộc quê Hà Nam đã làm ngày, làm đêm từ tháng 6 đến khi hoàn thành kịp khánh thành.

Lễ khánh thành diễn ra trong không khí trang nghiêm, phấn khởi để lại ấn tượng tốt đẹp của cán bộ và nhân dân địa phương.

Phát biếu trước buổi lế đồng chí Vương Trọng Đạo, Ủy viên ban thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã đã ghi nhận biểu dương sự nỗ lực của cấp ủy và nhân dân thôn Đốc Tín, mong muốn trong thời gian tới sẽ được tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị, trờ thành nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, góp phần giáo dục truyền thống mai sau.