Lương y Triệu Thị Lan bên quầy thuốc nam.

Trong lúc bà Lan bận giao thuốc cho khách hàng, ông Triệu Phú Đức (chồng bà Lan) mời tôi ngồi uống nước và câu chuyện giữa chúng tôi tạm thời đi theo hướng khác. Ông Đức tâm sự, sau 38 năm tham gia công tác tại xã Ba Vì, trong đó có 24 năm làm phó chủ tịch, trưởng công an xã và làm chủ tịch UBND xã, nếu không có bà Lan đảm đang đỡ ông chăm sóc bố mẹ già, nuôi dạy con cái, lại làm nghề thuốc nam, góp phần thu nhập gia đình thì ông cũng khó mà hoàn thành công việc của xã.

Từ năm 2011 đựợc nghỉ hưu, ông Đức mới có dịp đỡ bà trong hành nghề thuốc nam tri bệnh cứu người. Với danh dự của người đảng viên 40 năm tuổi Đảng, ông luôn thực hiện miệng nói tay làm, hàng ngày vẫn thường xuyên lên nương làm rẫy, gần gũi đảng viên, cán bộ xã, cán bộ trong thôn bản, vận động nhân dân hưởng ứng chỉ đạo của chính quyền địa phương, của Hội Đông y Thành phố Hà Nội và huyện Ba Vì trong việc khai thác, trồng và bảo tồn nhiều cây thuốc nam quý hiếm, đang có nguy cơ tuyệt chủng; tích cực tham gia bảo vệ Rừng quốc gia Ba Vì, góp phần giữ gìn an ninh trật tự thôn bản.

Người nhà sơ chế cây thuốc.

Qua ông tôi được biết người Dao xã Ba Vì có truyền thống làm nghề thuốc nam từ xa xưa, cách đây 700-800 năm trước người Dao nơi đây vốn gốc từ Tây Tạng (Trung Quốc) di cư về vùng rừng núi Ba Vì mang theo nghề thuốc nam này. Các cụ truyền nghề trực tiếp cho ông, cha, con, cháu biết từng loại cây thuốc và cách thức thu hái sử dụng trong khi đi làm rừng làm rẫy. Khi còn nhỏ, ông và bà Lan vợ ông bây giờ cũng theo học các cụ như vậy, lâu dài rút kinh nghiệm thành kỹ năng.

Với vai trò là chi hội trưởng đông y thôn Yên Sơn xã Ba Vì gồm gần 70 hội viên, Lương y Triệu Thị Lan vợ ông luôn tận tụy với công việc, bà là người xốc vác miệng nói tay làm, động viên mọi người giữ gìn y đức, phát huy thương hiệu thuốc nam cổ truyền danh tiếng của gia đình của địa phương hàng trăm năm qua, bên cạnh đó bà còn cùng Hội đông y xã đề xuất Huyện Ba Vì và Hội đông y thành phố Hà Nội mở các lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ, tập huấn kỹ thuật gieo trồng, thu hoạch, chế biến, bảo quản, sử dụng có hiệu quả nhất từng loại cây thuốc.

Hiện tại có nhiều loại cây thuốc người Dao nơi đây phải sang tận Hòa Bình, Tam Đảo và đi các tỉnh Tây Bắc mua giống về trồng, mua nguyên liệu về chế biến sử dụng. Bà Lan kể: Kỷ niệm nhớ nhất của bà là có những trường hợp bệnh nhân mắc bệnh nặng như ông Nguyễn Văn Hòa ở Phúc Thọ và ông An ở Sơn Tây (Hà Nội) bị phù thận nặng bệnh viện trả về song may mắn làm sao bà gặp họ và những thang thuốc nam của bà đã cứu sống họ. Hay như trường hợp ông Hùng ở Thạch Thất, ông Hiền ở Phúc Thọ bị bệnh sơ gan cổ chướng gia đình đã chuẩn bị lo hậu sự, có người mách tìm đến bà lấy thuốc, chưa đầy hai tháng sau cả hai đã thoát chết, đến giờ dù tuổi đã cao sức đã yếu họ vẫn cùng con cháu qua lại thăm ông bà...

Ông Triệu Phú Đức chồng bà Lan cùng người nhà sơ chế cây thuốc.

Xem qua cuốn sổ ghi chép việc mua bán thuốc của Lương y Triệu Thị Lan trong những tháng ngày gần đây tôi thấy ít nhất đã có gần trăm khách hàng với trên 20 tỉnh thành phố trong cả nước mua bán thuốc nam của gia đình bà,tiếng lành đồn xa, khách hàng tìm đến mua thuốc chữa bệnh ngày càng đông, những cố gắng nỗ lực của bà Lan cũng như các hội viên chi hội đông y địa phương do bà phụ trách và dân bản đã góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân Bản Dao Yên Sơn Ba Vì. Với thành tích đã đạt được, nhiều năm qua Lương y Triệu Thị Lan đã được Hội đông Y các cấp động viên khen thưởng, bà đã được nhận bằng vinh danh: "Lương Y Đất Việt, xứng xanh con cháu Lạc Hồng" do thành phố Hà Nội tổ chức.

Như tâm sự của bà Lan và ông Đức, niềm vui lớn nhất của gia đình bà là niềm tin của khách hàng, người bệnh đối với nhà thuốc của bà và đồng nghiệp ngày càng cao, từ ngày thành phố Hà Nội và huyện Ba Vì triển khai thực hiện chương trình phát triển làng nghề nông thôn gắn với hoạt động du lịch thì bản Dao Yên Sơn nơi đây còn là điểm đến hấp dẫn của đông đảo du khách trong nước và quốc tế, quê hương bản Dao Yên Sơn Ba Vì ngày càng phát triển và đổi mới. Mọi người xa gần có nhu cầu tư vấn, khám chữa bệnh hoặc mua bán thuốc cần liên hệ trước với Lương Y Triệu Thị Lan theo số điện thoại: 038 8322 571 để tránh mua phải hàng giả, hàng nhái kém chất lượng.

Bài và ảnh: Phạm Trường Sơn