Hàng trăm cột cô đúc nhôm đồng ở xã Văn Môn (huyện Yên Phong, Bắc Ninh) xả thẳng ra môi trường. Ảnh: Nguyễn Vũ

"Người dân kêu trời vì ô nhiễm"

Phó chủ tịch UBND huyện Yên Phong Nguyễn Duy Phúc vừa có đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh thanh tra Dự án CCN làng nghề Mẫn Xá do Công ty cổ phần Tập đoàn Hanaka làm chủ đầu tư, nhằm xác định giá đất và mục đích triển khai dự án này.

Trước đó, chuyên trang Pháp luật & Xã hội (PL&XH), báo Kinh tế & Đô thị đã có bài viết phản ánh về tình trạng ô nhiễm không khí và rác thải hoành hành tại xã Văn Môn, huyện Yên Phong, Bắc Ninh.

Trao đổi với PV PL&XH, một cán bộ xã Văn Môn cho biết, trên địa bàn xã hiện có 130 doanh nghiệp, chủ yếu tham gia vào hoạt động sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Ngoài ra, xã Văn Môn còn có hơn 500 hộ tham gia nghề mộc và chạm khắc mỹ nghệ, cùng với các hộ làm men, nấu rượu, gò hàn, thợ nề... Riêng thôn Mẫn Xá có tới gần 300 hộ tham gia nghề cô đúc nhôm, đồng và gần 200 hộ tham gia nghề thu mua phế liệu.

Theo vị cán bộ xã này, những nghề này đã đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và cải thiện cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, tình trạng phát triển kinh tế tự phát không tuân theo quy hoạch đã gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là làng nghề Mẫn Xá. Hoạt động kinh doanh phế liệu và sản xuất kim loại trong thôn Mẫn Xá nằm xen kẽ trong khu dân cư gây ô nhiễm. Thêm vào đó, hầu hết các cơ sở tái chế nhôm, đồng trong thôn Mẫn Xá chưa được trang bị hệ thống xử lý chất thải.

Bà Nguyễn Thị Lan (thôn Phù Xá, xã Văn Môn, huyện Yên Phong) cho biết, nhiều năm nay gia đình bà cũng như nhiều hộ dân nơi đây sống trong cảnh khốn đốn vì ô nhiễm môi trường do các lò cô đúc. Ảnh: Nguyễn Vũ

Bà Nguyễn Thị Lan (thôn Phù Xá, xã Văn Môn, huyện Yên Phong) cho biết, nhiều năm nay gia đình bà cũng như nhiều hộ dân nơi đây sống trong cảnh khốn đốn vì ô nhiễm môi trường do các lò cô đúc. Theo bà Lan, gia đình bà phải đóng kín cửa 24/24h và không dám cho con trẻ ra ngoài sân chơi, bởi ô nhiễm không khí nơi đây quá ngột ngạt. Bản thân bà cũng do sinh sống ở môi trường ô nhiễm, dùng nguồn nước bị ô nhiễm khiến bà đang phải điều trị ung thư nhiều năm nay.

Đề nghị thanh tra vì hoạt động trong tình trạng “3 không”

Để xử lý vấn nạn trên, theo báo cáo của UBND huyện Yên Phong, ngày 23/8/2016, UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Quyết định số 478 về việc thành lập CCN làng nghề Mẫn Xá - Văn Môn, huyện Yên Phong, với tổng diện tích 29,6ha và 619 lô đất. Chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng CCN này là Công ty cổ phần Tập đoàn Hanaka.

CCN làng nghề Mẫn Xá được xây dựng nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường tại xã Văn Môn và các vùng lân cận, theo đó các cơ quan Nhà nước đã quyết định di dời các cơ sở sản xuất nhôm ra khỏi khu dân cư và đưa vào CCN làng nghề. Tuy nhiên, sau khi đưa CCN vào hoạt động đã có nhiều bất cập.

Theo báo cáo, đến nay, có gần 275 cơ sở hoạt động trong tình trạng "3 không" (không có giấy phép môi trường, không trạm xử lý nước và không giấy phép phòng cháy chữa cháy)... Và thay vì tuân thủ quy định của pháp luật, các cơ sở tiếp tục hoạt động gây ô nhiễm môi trường.

Rác ngập ngụa trong CCN làng nghề Mẫn Xá, tiềm ẩn nỗi lo về ô nhiễm môi trường. Ảnh: Nguyễn Vũ

Cũng theo báo cáo của UBND huyện Yên Phong, trong các buổi họp với các hộ dân có đất thu hồi và giải phóng mặt bằng để thực hiện Dự án CCN làng nghề Mẫn Xá, đại diện của chủ đầu tư Công ty cổ phần Tập đoàn Hanaka đã cam kết với Nhân dân (hứa miệng) rằng, sau khi hoàn thành dự án, doanh nghiệp sẽ cho thuê với giá từ 4 - 5 triệu đồng/m2/năm. Nhưng thông tin UBND huyện Yên Phong thu thập cho thấy Công ty cổ phần Tập đoàn Hanaka đang cho thuê mặt bằng tại dự án với giá 8 - 9 triệu đồng/m2/năm, có trường hợp vượt quá 10 triệu đồng/m2/năm.

Nghiêm trọng hơn, theo biên bản làm việc của Sở KH&ĐT tỉnh Bắc Ninh ngày 10/2/2023, tiến độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn thiện, chỉ đạt khoảng 80%, chưa hoàn thiện việc thi công phòng cháy chữa cháy, và hệ thống xử lý nước thải. Tuy nhiên, hiện đã có 275/619 lô đất được cho thuê cho các tổ chức và hộ gia đình để xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh, chiếm khoảng 80% diện tích đất công nghiệp (theo báo cáo của Ban quản lý cụm công nghiệp).

Về việc này, trong báo cáo của UBND huyện Yên Phong đã đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh tiến hành thanh tra Dự án CCN làng nghề Mẫn Xá, xã Văn Môn, huyện Yên Phong để xác định giá đất và mục đích triển khai dự án này.

Được biết, Cục Kiểm soát ô nhiễm môi trường (Bộ TN&MT) đang tiến hành kiểm tra tổng thể về chất thải, khí thải và nước thải tại địa bàn huyện Yên Phong, bao gồm làng nghề Mẫn Xá và xã Văn Môn. Theo 1 số nguồn tin, Cục này đã hợp tác với một số sở và ngành của tỉnh Bắc Ninh để thực hiện nhiệm vụ. Cục Kiểm soát ô nhiễm môi trường có chủ trương lựa chọn 3 cơ sở sản xuất tái chế nhôm để lắp đặt thí điểm 3 thiết bị xử lý khí, bụi thải tái chế nhôm tại khu vực làng nghề Mẫn Xá.

Hà Nội: Đẩy nhanh công tác di dời cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm