Qua đánh giá của các ngành chức năng cho thấy, làng nghề truyền thống phát triển tương đối đa dạng và phong phú, nhóm ngành nghề chế biến gỗ, chế biến lương thực, thực phẩm đang hoạt động có hiệu quả cao, giải quyết việc làm cho lao động với mức thu nhập từ 4 - 8 triệu đồng/người/tháng. Riêng nhóm ngành nghề dệt, nhuộm trong thời gian qua gặp nhiều khó khăn, do ô nhiễm môi trường chưa được xử lý triệt để dẫn tới quá trình phát triển làng nghề chậm. Các nhóm ngành nghề cơ khí, hàng thủ công mỹ nghệ, sản xuất tre nứa hoạt động kém hiệu quả, đang có xu hướng thu hẹp dần.

Một số ngành nghề truyền thống phát triển tốt và đang mở rộng được thị trường tiêu thụ sản phẩm như: bánh đa nem làng Chều, rượu Vọc, cá kho Nhân Hậu… đã có mặt trên thị trường toàn quốc, song trong quá trình phát triển, các làng nghề này cũng chịu sự tác động mạnh của thị trường. Một bộ phận người dân trong các làng nghề vì lợi nhuận trước mắt nên chưa quan tâm đến chất lượng sản phẩm, tổ chức sản xuất không đúng quy trình, mất an toàn vệ sinh thực phẩm, làm ảnh hưởng đến giá trị truyền thống của làng nghề.

Làng nghề lụa Nha Xá, xã Mộc Nam.

Ông Nguyễn Thái Nam, Chủ tịch UBND xã Vũ Bản, huyện Bình Lục cho biết: Trước tình trạng rượu giả, rượu không bảo đảm chất lượng tràn lan trên thị trường, nhưng nhiều năm qua, rượu làng Vọc, xã Vũ Bản vẫn duy trì và phát triển tốt. Nhiều hộ dân đã phát huy được thế mạnh làm nghề truyền thống, sản xuất rượu cung cấp cho thị trường ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Tuy nhiên, điểm yếu của nghề nấu rượu là nhiều hộ gia đình vẫn có thói quen sử dụng đồ thủ công, dụng cụ nấu chưa bảo đảm vệ sinh. Sản phẩm rượu ở làng Vọc sản xuất ra còn tiêu thụ lẫn lộn với các loại rượu trôi nổi trên thị trường, làm mất giá trị của sản phẩm rượu Vọc.

Cũng như làng nghề rượu Vọc, trong thời gian qua, các cấp chính quyền đã hỗ trợ nhiều làng nghề phát triển. Cụ thể, trong giai đoạn 2011 - 2017, ngân sách tỉnh đã hỗ trợ cho hoạt động khuyến công hơn 16 tỷ đồng và hỗ trợ cho làng nghề, cơ sở làng nghề tiểu thủ công nghiệp thông qua 6 đề án với tổng số tiền hơn 1 tỷ 690 triệu đồng. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã triển khai thực hiện Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Hà Nam đến năm 2020’’ và đã hỗ trợ đào tạo nghề cho hơn 11.631 lao động nông thôn. Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai 2 dự án: Xây dựng và quản lý nhãn hiệu tập thể bánh đa nem làng Chều, xã Nguyên Lý (Lý Nhân) và trống Đọi Tam, xã Đọi Tam (Duy Tiên). Đồng thời, Sở cũng đề nghị Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp văn bằng bảo hộ: Rượu Vọc, gốm Quyết Thành, thêu ren Thanh Hà, lụa Nha Xá, cá kho Nhân Hậu, gà móng Tiên Phong. Cùng với đó, UBND tỉnh tôn vinh hơn 150 nghệ nhân thợ giỏi ở các làng nghề, nhằm biểu dương những người có bề dày kinh nghiệm, có tâm, trí, có khả năng sáng tạo, góp phần quan trọng thúc đẩy các làng nghề phát triển.

Để phát triển các làng nghề truyền thống, UBND tỉnh chỉ đạo tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển làng nghề gắn với việc bảo vệ môi trường; bổ sung cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới; hỗ trợ các cơ sở sản xuất ở các làng nghề tiếp cận với công nghệ tiên tiến, xúc tiến đầu tư, bao tiêu sản phẩm, xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu lao động cho các làng nghề.

Bài và ảnh Trần Hữu