Sắc màu làng nghề

Làng nghề truyền thống trống Đọi Tam, xã Đọi Sơn có tuổi đời hàng ngàn năm, vẫn luôn giữ được sự phát triển mạnh mẽ, ngoài làm mặt hàng trống truyền thống thì các hộ còn liên tục thay đổi mẫu mã đa dạng các sản phẩm và được thị trường đón nhận rất tích cực.

Ông Lê Ngọc Minh - Trưởng thôn Đọi Tam chia sẻ: Trước đây làng nghề trống Đọi Tam phát triển manh mún, chủ yếu người thợ đi dong tìm việc khắp nơi. Thế nhưng từ khi có lễ kỷ niệm 990 năm và đại lễ 1000 Thăng Long – Hà Nội, người dân và sản phẩm trống Đọi Tam đã được Hà Nội chọn đi diễn để phục vụ đại lễ. Từ đó đến nay, sản phẩm trống Đọi Tam thực sự trở thành thương hiệu được trong, ngoài nước biết đến và sản phẩm đã được sử dụng nhiều hơn so với trước. Ngoài sản phẩm trống truyền thống, người dân Đọi Tam còn vận dụng sáng tạo ra nhiều các sản phẩm chất lượng khác như: Thùng rượu gỗ sồi; chậu tắm gỗ sồi; bồn ngâm chân gỗ sồi; chậu trồng hoa và chậu trồng cây… Hiện nay, làng nghề có khoảng 300 hộ tham gia ngành nghề, tổng số 500 lao động trong đó: 450 lao động thường xuyên; 50 chuyên gia có tay nghề cao và 6 nghệ nhân của làng nghề, thu nhập bình quân 60 triệu đồng/người/năm, từ đó điều kiện kinh tế được nâng cao, người dân có điều kiện tham gia, đóng góp vào quá trình xây dựng Nông thôn mới.

Ngoài làm trống truyền thống thì Làng nghề Đọi Tam xã Đọi Sơn huyện Duy Tiên
còn sản xuất nhiều mặt hàng phong phú, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Về làng nghề dệt lụa Nha Xá, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, chúng tôi thấy vui tai, bởi tiếng lách cách thoi đưa dệt lụa. Theo thống kê, hiện cả làng có trên 100 hộ tham gia, đã đầu tư nhiều máy dệt, với sản lượng 30 - 40 nghìn m/tháng. Sản phẩm lụa Nha Xá được tiêu thụ khắp các thị trường trong nước.

Do người dân Nha Xá có điều kiện đi nhiều nơi và giao lưu buôn bán với các vùng, miền khác nhau nên việc tiếp cận những kỹ thuật mới, công nghệ tiên tiến về áp dụng cho sản xuất của làng nghề rất nhanh. Từ chỗ chỉ dệt được những tấm vải có khổ 30 cm bằng kỹ thuật thủ công thì nay người trong làng đã dệt được những mẫu vải khổ lớn có chiều dài theo ý muốn, với nhiều sản phẩm phong phú, đa dạng được thị trường chấp nhận, đồng thời tạo việc làm cho hàng trăm lao động, với thu nhập khoảng 5 triệu đồng/người/tháng.

Long lanh các sản phẩm của Làng nghề lụa Nha Xá xã Mộc Nam huyện Duy Tiên.

Trên địa bàn tỉnh Hà Nam hiện tại có 58 làng nghề đang hoạt động (trong đó có 32 làng nghề truyền thống,26 làng nghề). Hoạt động của làng nghề, làng nghề truyền thống hiện nay tập trung vào 4 nhóm ngành nghề cụ thể: Chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản: 18 làng nghề. (Trong đó có 10 làng nghề truyền thống và 08 làng nghề); Sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ: 02 làng nghề truyền thống; Sản xuất đồ gỗ, mây tre đan, gốm sứ, thủy tinh, dệt may, sợi, thêu ren, đan lát, cơ khí nhỏ: 37 làng nghề. (Trong đó có 20 làng nghề truyền thống và 17 làng nghề); Sản xuất và kinh doanh sinh vật cảnh: 01 làng nghề. Kết quả doanh thu năm 2018 của 58 làng nghề đạt 1.393,0 tỷ đồng/năm; thu hút tổng số 19.163 lao động (trong đó: Có việc làm thường xuyên 16.828 lao động, còn lại là lao động thời vụ); thu nhập bình quân: 43,2 triệu đồng/người/năm.

Sản phẩm từ bàn tay của người thợ ở làng nghề mộc truyền thống
xã Nhật Tân, huyện Kim Bảng làm nên.

Kết quả tích cực trong phát triển làng nghề

Thời gian qua, công tác quản lý và phát triển ngành nghề nông thôn đã được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát các cấp ủy Đảng. Bên cạnh đó, UBND tỉnh đã có nhiều cơ chế chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống nhằm duy trì, phát triển các nghề truyền thống, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Chương trình khuyến công Quốc gia đã tạo điều kiện hỗ trợ khoa học kỹ thuật cho một số cơ sở làng nghề tạo điều kiện thúc đẩy làng nghề phát triển. Ngoài ra, công tác tập huấn, tuyên truyền về chủ trương, cơ chế chính sách và bảo vệ môi trường cho các làng nghề được quan tâm giúp cho việc bảo tồn, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các làng nghề. Việc nghiên cứu, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất thân thiện với môi trường, hạ giá thành sản phẩm, phong phú về mẫu mã, đạt yêu cầu chất lượng được người tiêu dùng tin tưởng. Cùng với đó, công tác chỉ đạo, tổ chức và hướng dẫn thực hiện ngành nghề nông thôn được quan tâm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động từ tỉnh đến cơ sở. Công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường qua đó kịp thời phát hiện những tồn tại, hạn chế ở cấp cơ sở để hướng dẫn khắc phục.

Làng nghề gốm Quyết Thành thị trấn Quế, huyện Kim Bảng có lịch sử gần 500 năm.

Để các làng nghề phát triển bền vững

Nhằm thúc đẩy và phát triển làng nghề, tỉnh cũng đưa ra một số các giải pháp tích cực cho thời gian tới như: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các cơ chế chính sách khuyến khích phát triển làng nghề gắn với việc bảo vệ môi trường nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn cán bộ và nhân dân. Xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới; tăng cường nguồn vốn hỗ trợ xây dựng hạ tầng làng nghề, bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống, xử lý môi trường làng nghề; hỗ trợ các cơ sở sản xuất làng nghề tiếp cận với máy móc thiết bị tiên tiến, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, hạ giá thành sản phẩm, cung cấp nguyên vật liệu và bao tiêu sản phẩm làng nghề. Triển khai đồng bộ các giải pháp thu hút đầu tư, di chuyển các cơ sở sản xuất trong các làng nghề, khu vực dân cư nông thôn hạn chế về mặt bằng sản xuất, hoạt động sản xuất gây ô nhiễm môi trường cao vào các khu tiểu thủ công nghiệp làng nghề, khu sản xuất tập trung nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường làng nghề; tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các cơ sở sản xuất làng nghề gây ô nhiễm môi trường. Xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu lao động cho các làng nghề, tập huấn nâng cao năng lực cho các chủ cơ sở sản xuất của làng nghề về kiến thức tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh, kỹ năng thương thảo hợp đồng, kỹ năng xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh trung và dài hạn…

Thêm nữa, tỉnh cũng khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh trong các làng nghề tham gia hoạt động xúc tiến thương mại để quảng bá các sản phẩm truyền thống của địa phương, tham gia các hội chợ triển lãm, khai thác thị trường; tăng cường giao lưu học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Xây dựng và phát triển các mô hình du lịch - làng nghề với mục tiêu phát triển bền vững đảm bảo được các yếu tố phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường lồng ghép xây dựng nông thôn mới.

Bài và ảnh Thanh Tuấn