Năm 2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định xếp hạng Rộc Tưng – Gò Đá là Di tích Quốc gia đặc biệt. Danh hiệu này không chỉ ghi nhận giá trị lịch sử, khảo cổ, văn hóa của khu di tích, mà còn khẳng định vị thế của Gia Lai trên bản đồ di sản Việt Nam.

Rộc Tưng – Gò Đá không chỉ là tài sản quý của tỉnh Gia Lai mà còn là di sản chung của nhân loại

Qua các đợt khai quật hợp tác giữa Viện Khảo cổ học Việt Nam và Viện Khảo cổ liên bang Nga, hàng trăm hiện vật đồ đá, rìu tay, mũi nhọn, công cụ ghè hai mặt cùng những mảnh thiên thạch quý được tìm thấy. Đây là minh chứng khoa học thuyết phục về sự tồn tại của cộng đồng cư dân sơ kỳ Đá cũ, với kỹ nghệ chế tác công cụ đạt trình độ cao, thích ứng linh hoạt với môi trường Tây Nguyên. Những chiếc rìu tay An Khê được giới khảo cổ quốc tế xem là biểu tượng tiêu biểu của kỹ nghệ sơ kỳ, đạt tới đỉnh cao trong kỹ thuật ghè hai mặt là bước tiến lớn trong lịch sử chế tác công cụ đá.

Nhận thức rõ tầm vóc của di sản, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng chỉ đạo triển khai Chương trình nghiên cứu tổng thể, toàn diện đối với di tích khảo cổ Rộc Tưng - Gò Đá.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, mục tiêu bảo tồn nguyên vẹn giá trị di tích, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về lịch sử hình thành, tiến hóa của loài người ở khu vực này. Đây không chỉ là nhiệm vụ khoa học mà còn là trách nhiệm lịch sử, để thế hệ hôm nay và mai sau hiểu rõ hơn về cội nguồn nhân loại trên đất Việt Nam. Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu phát huy giá trị di tích, biến nơi đây thành điểm đến tham quan, giáo dục và nghiên cứu về lịch sử, văn hóa, góp phần lan tỏa tình yêu di sản và niềm tự hào dân tộc.

Gia Lai gấp rút chuẩn bị hồ sơ trình UNESCO

Tiếp thu chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng, tỉnh Gia Lai xác định mục tiêu lớn là xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận quần thể Rộc Tưng - Gò Đá là Di sản thế giới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch yêu cầu các sở, ngành và địa phương liên quan khẩn trương thực hiện các phần việc: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì triển khai Chương trình nghiên cứu, lập khung nhiệm vụ cụ thể với tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, rõ thẩm quyền; chuẩn bị nội dung làm việc với các bộ, ngành về nguồn vốn thực hiện, hoàn thành trước 31/8/2025; hoàn tất hồ sơ trình UNESCO trước tháng 12/2025. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp mời các nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia nghiên cứu. Các địa phương phường An Bình, xã Cửu An thực hiện khoanh vùng, cắm mốc bảo vệ, tích hợp vào quy hoạch đô thị và nông thôn, tránh mọi tác động xâm hại di tích.

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh: “Rộc Tưng - Gò Đá không chỉ là tài sản quý của Gia Lai mà còn là di sản chung của nhân loại. Mỗi bước chuẩn bị hôm nay là nền tảng để di tích vươn ra thế giới, để câu chuyện 800.000 năm được kể bằng tiếng nói toàn cầu”.

Di tích quốc gia Rộc Tưng – Gò Đá ở xã Cửu An và phường An Bình, tỉnh Gia Lai

Điểm làm nên sự khác biệt của Rộc Tưng - Gò Đá không chỉ ở niên đại ấn tượng mà còn ở tính liên tục của các lớp trầm tích khảo cổ, nơi ghi dấu bàn tay và khối óc của con người từ buổi bình minh của lịch sử. Không nhiều địa điểm ở Đông Nam Á sở hữu những minh chứng đầy đủ về kỹ nghệ chế tác công cụ sơ kỳ như tại đây. Đây cũng là một trong số ít di chỉ đá cũ ở châu Á có sự hợp tác nghiên cứu quốc tế quy mô lớn, với những hội thảo khoa học tầm cỡ và sự đồng thuận cao của giới chuyên môn về giá trị đặc biệt của di tích.

Từ dấu chân người tiền sử trên vùng đất đỏ bazan, đến tiếng cuốc khảo cổ vang vọng giữa đại ngàn, Rộc Tưng - Gò Đá đang dần trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Mỗi hiện vật tìm thấy không chỉ là mảnh ghép lịch sử, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ di sản.

Gia Lai đang đặt trọn tâm huyết để câu chuyện về di sản 800.000 năm này sẽ vang danh trong danh mục Di sản thế giới của UNESCO, như một lời khẳng định quá khứ nơi đây vẫn đang sống và sẽ tiếp tục tỏa sáng từ giá trị Di sản quốc gia Rộc Tưng - Gò Đá.