Từ lâu, Thái Nguyên đã được biết đến là “thủ phủ chè” của cả nước, nơi sản sinh ra những sản phẩm trà nổi tiếng, gắn với chỉ dẫn địa lý Tân Cương và nhiều đặc sản chè Shan tuyết.

Định hướng phát triển toàn diện cho cây chè

Sau khi hợp nhất đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025, toàn tỉnh có gần 24.000ha chè, trong đó gần 23.000ha đang cho sản phẩm, năng suất bình quân đạt gần 130 tạ/ha. Giá trị sản phẩm chè hằng năm ước đạt trên 13.000 tỷ đồng. Đặc biệt, toàn tỉnh hiện có 207 sản phẩm trà chế biến được chứng nhận OCOP từ 3-5 sao, khẳng định vị thế dẫn đầu về quy mô và chất lượng.

Tuy nhiên, so với tiềm năng, lợi thế, ngành chè Thái Nguyên vẫn chưa phát huy hết giá trị. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, sản phẩm chế biến sâu chưa nhiều, hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại chưa tương xứng, trong khi doanh nghiệp đầu tư lớn còn hạn chế. Chính vì vậy, việc xây dựng định hướng phát triển bền vững cho cây chè trở thành yêu cầu cấp thiết đối với tỉnh.

Ngày 3/2/2025, Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về phát triển ngành chè giai đoạn 2025-2030. Nghị quyết được đánh giá là “đúng và trúng”, bởi vừa xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, vừa phù hợp với nguyện vọng của người dân, doanh nghiệp và hợp tác xã.

Nội dung nghị quyết tập trung vào các nhóm giải pháp then chốt: Hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất chè tập trung, chuyên canh và ứng dụng công nghệ cao. Đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ khoa học – công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị từ giống, canh tác, thu hoạch đến chế biến. Tăng cường quảng bá, xúc tiến thương mại, củng cố thương hiệu chè Thái Nguyên. Huy động nhiều nguồn lực, xây dựng chính sách đồng bộ để tạo động lực phát triển bền vững.

Ngay sau khi ban hành, nghị quyết đã nhanh chóng được cụ thể hóa. Các sở, ngành, đơn vị và địa phương triển khai nhiều hoạt động thiết thực như: quản lý, giám sát mã số vùng trồng chè; tổng hợp diện tích đăng ký chứng nhận VietGAP; ứng dụng công nghệ số trong quản lý thương hiệu và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với chỉ dẫn địa lý “Tân Cương”. Đồng thời, nhiều dự án thử nghiệm chế phẩm sinh học khử rêu, phòng trừ sâu bệnh trong sản xuất hữu cơ cũng được áp dụng để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Điểm đáng chú ý là tỉnh đã kết hợp chuyển đổi số với quảng bá thương hiệu. Dự án “Ứng dụng công nghệ số trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và xúc tiến thương mại sản phẩm chè Thái Nguyên” giúp gia tăng giá trị chỉ dẫn địa lý “Tân Cương” gắn với Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Tri thức trồng và chế biến chè Tân Cương”. Đây là cách làm sáng tạo, vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa mở rộng cơ hội thị trường.

Hướng tới “thủ phủ chè xanh” bền vững

Nếu Nghị quyết số 11-NQ/TU của Tỉnh ủy xác định tầm nhìn chiến lược, thì Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, ban hành ngày 30/7/2025, chính là “cú hích kép”, cụ thể hóa chủ trương bằng các cơ chế hỗ trợ thiết thực. Theo nghị quyết, Thái Nguyên sẽ bố trí hơn 500 tỷ đồng để thúc đẩy sản xuất, chế biến, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển du lịch gắn với cây chè.

Chính sách này đang mang lại niềm tin lớn cho người dân. Tại xã La Bằng – vùng chè trọng điểm với hơn 1.100ha, nhiều HTX đã đầu tư máy sao chè bằng điện, máy đóng gói liên hoàn, nâng cao năng suất và chất lượng. Anh Đỗ Hữu Thuận, Giám đốc HTX Tân Trà Việt, cho biết: “Nhờ chính sách hỗ trợ mã số vùng trồng, chứng nhận VietGAP, hữu cơ, HTX tự tin sản xuất trà chất lượng cao, cạnh tranh tốt hơn và xây dựng thương hiệu bền vững”.

Không chỉ tập trung vào chè xanh truyền thống, chính sách còn tạo cơ hội cho giống chè Shan tuyết đặc sản phát triển. Tại xã Đồng Phúc hiện có 340ha chè Shan tuyết, trong đó 20ha đạt chuẩn VietGAP và hữu cơ. Bà Triệu Thị Mỳ, hộ trồng chè, chia sẻ: “Chúng tôi mong các hỗ trợ sớm đến tay nông dân để đầu tư máy móc chế biến và quảng bá sản phẩm. Với sự đồng hành của Nhà nước, chè Shan tuyết chắc chắn sẽ nâng cao giá trị và gắn bó lâu dài với bà con”.

Nhờ nỗ lực này, Đồng Phúc hiện đã có 3 sản phẩm OCOP 3 sao và 1 sản phẩm OCOP 4 sao, khẳng định chất lượng và tiềm năng thương hiệu chè Shan tuyết. Địa phương cũng định hướng gắn phát triển chè với du lịch cộng đồng, mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn.

Thái Nguyên kỳ vọng giá trị sản phẩm chè đạt 25.000 tỷ đồng/năm, khẳng định vị thế “thủ phủ chè” của Việt Nam và mở rộng dấu ấn trên thị trường quốc tế. Ảnh minh họa.

Hai nghị quyết quan trọng của Tỉnh ủy và HĐND tỉnh đang tạo ra nguồn lực mạnh mẽ, giúp ngành chè Thái Nguyên phát triển toàn diện từ sản xuất đến chế biến, từ bảo tồn giá trị truyền thống đến ứng dụng công nghệ hiện đại. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030: diện tích chè khoảng 24.500ha, sản lượng búp tươi trên 300.000 tấn; 70% diện tích đạt chứng nhận GAP hoặc hữu cơ; 100% sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm; ít nhất 250 sản phẩm trà được chứng nhận OCOP 3-5 sao, trong đó có 6 sản phẩm OCOP 5 sao.

Có thể thấy, với định hướng chiến lược và chính sách hỗ trợ kịp thời, ngành chè Thái Nguyên đang có thêm động lực để bứt phá. Đây không chỉ là câu chuyện của một cây trồng chủ lực, mà còn là bài học về phát triển nông nghiệp bền vững, gắn sản xuất với chế biến, thương mại và du lịch./.