Một góc diện mạo hạ tầng cơ sở tại trung tâm xã Tây Giang. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Trước kia, các địa phương ở miền núi Đà Nẵng vốn đối mặt nhiều khó khăn: địa hình phức tạp, giao thông cách trở, thiếu thốn hạ tầng, tỷ lệ hộ nghèo cao, tiếp cận giáo dục - y tế kém hơn so với đô thị đồng bằng. Nhưng nhờ nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cùng các chính sách liên quan, vùng miền núi Đà Nẵng đang dần “thay da đổi thịt”.

Chị Hồ Thị Hay (dân tộc M’nông, thôn Trà Hân, xã Phước Trà) vui mừng khi được Hội Nông dân thành phố tặng 2 con bò cái giống để góp thêm sinh kế cho gia đình. Chị Hay thuộc diện hộ nghèo, chồng mất trong đợt thiên tai vừa qua, ba con nhỏ đang tuổi ăn học. Gia đình vừa được hỗ trợ tái định cư đến nơi ở an toàn, song cuộc sống vẫn bộn bề khó khăn.

“Được hỗ trợ bò giống đúng lúc gia đình khó khăn nhất, tôi thật sự rất biết ơn. Nhờ được hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, tôi sẽ chăm sóc phát triển thành đàn bò, tạo thêm nguồn thu nhập để có điều kiện nuôi các con ăn học”, chị Hay bộc bạch.

Tây Giang phát triển các sản phẩm OCOP từ các loại nông sản, dược liệu địa phương. Ảnh: HỒ QUÂN

Cùng hoàn cảnh, chị Hồ Thị Lê (dân tộc Ca Dong, thôn Trà Hân) được Hội Nông dân thành phố hỗ trợ 2 con bò cái. Gia đình chị Lê thuộc diện hộ nghèo, có bốn con nhỏ, sống trong căn nhà cũ đã xuống cấp. Công việc cạo mủ cao su thu nhập không ổn định khiến cuộc sống khó khăn. Nhờ được tặng bò, chị Lê có thêm điều kiện phát triển chăn nuôi, tạo thu nhập ổn định cho gia đình.

Đây là hai trong số 10 hộ đồng bào dân tộc thiểu số thuộc diện nghèo và cận nghèo của xã Phước Trà được Hội Nông dân thành phố hỗ trợ tổng cộng 18 con bò cái, tổng kinh phí 300 triệu đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Cùng với con giống, các hộ được hướng dẫn kỹ thuật làm chuồng, trồng cỏ, chăm sóc, phối giống, phòng - trị bệnh và được cán bộ hội và kỹ thuật viên địa phương theo dõi, hỗ trợ định kỳ. Những kiến thức này giúp người dân chủ động triển khai mô hình, phát triển đàn bò sinh sản lâu dài, góp phần cải thiện thu nhập và ổn định đời sống.

Không chỉ ở Phước Trà, chương trình còn lan tỏa sang các địa phương vùng cao khác. Tại xã Đắc Pring, năm 2024, Hội Nông dân thành phố hỗ trợ 20 con bò cho 10 hộ nghèo và cận nghèo, tổng kinh phí 393 triệu đồng.

Anh Plong Xiêm (dân tộc Giẻ Triêng) cho biết, sau hơn một năm được hỗ trợ bò và kỹ thuật chăm sóc đã có thêm một nghé con. Thời gian tới, anh dự định tiếp tục nhân giống để phát triển đàn bò, xem đây là nguồn sinh kế để có thu nhập lo cho gia đình, từng bước ổn định cuộc sống.

Ông Blong Chuồn, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Đắc Pring cho biết, người dân áp dụng đúng quy trình kỹ thuật theo sự hướng dẫn của kỹ thuật viên đã giúp đàn bò tại địa phương phát triển ổn định, nhiều con đã sinh sản, tái đàn tốt.

Đặc biệt, các hộ đều thực hiện chăn nuôi nhốt chuồng, trồng cỏ làm nguồn thức ăn chủ động. Nhờ có con giống, các hộ đã phát triển sinh kế ổn định, giảm phụ thuộc vào hỗ trợ của Nhà nước và từng bước vươn lên thoát nghèo.

Bên cạnh chăn nuôi bò, từ năm 2023 Hội Nông dân tỉnh Quảng Nam (cũ) triển khai mô hình trồng cây đảng sâm tại xã Ch’Ơm, huyện Tây Giang cũ, mang lại hiệu quả rõ rệt cho đồng bào. Hội hỗ trợ 10 vườn điểm, tương ứng 10 hộ dân tham gia, với 21.450 cây đảng sâm trồng trên 3ha, tổng kinh phí gần 120 triệu đồng. Người dân được tặng giống, phân vi sinh và được tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc.

Cây sâm sinh trưởng tốt, phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, trở thành nguồn thu nhập mới cho các hộ miền núi, đồng thời tạo cơ hội học tập, nhân rộng mô hình trên địa bàn. Nhờ mô hình này, nhiều hộ có công việc ổn định, cải thiện sinh kế. Đây được xem là mô hình điểm được cán bộ, hội viên nông dân các xã vùng cao tìm đến tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm, từ đó áp dụng vào phát triển phù hợp với điều kiện địa phương.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân thành phố Nguyễn Út đánh giá, công tác chăm lo người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi luôn được hội xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Các mô hình hỗ trợ sinh kế như tặng bò giống, cây trồng, chuyển giao kỹ thuật mang lại hiệu quả thiết thực, giúp người dân có điều kiện phát triển kinh tế, ổn định đời sống. Thời gian tới, hội tiếp tục triển khai thêm nhiều dự án phù hợp với điều kiện từng vùng, nhằm giúp đồng bào miền núi vươn lên và từng bước thoát nghèo bền vững.

Sâm dây và dược liệu là thế mạnh để Tây Giang khai thác, phát triển.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tây Giang Bhling Mia cho biết, Tây Giang là xã đặc biệt khó khăn, nằm ở khu vực biên giới với diện tích hơn 400km², gồm 23 thôn với hơn 9.000 nhân khẩu, trong đó trên 90% là đồng bào Cơ Tu. Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, tổng nguồn vốn đầu tư phát triển toàn xã đạt hơn 780 tỷ đồng; riêng các chương trình mục tiêu quốc gia chiếm trên 57%, khoảng 445 tỷ đồng.

Nhờ nguồn lực này, hạ tầng thiết yếu được cải thiện mạnh mẽ: 100% tuyến giao thông nông thôn được bê tông hóa với chiều dài 550km; 100% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia; trường học, trạm y tế, thiết chế văn hóa - thể thao được quan tâm đầu tư bài bản, phục vụ tốt nhu cầu dân sinh. Bên cạnh đó, công tác tái định cư gắn với phòng, chống thiên tai được triển khai hiệu quả tại 41 điểm, bố trí ổn định cho hơn 1.300 hộ dân.

Tây Giang cũng nổi bật với tỷ lệ che phủ rừng trên 74%, sở hữu nhiều loại dược liệu quý, cảnh quan sinh thái đặc thù; hệ thống các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của người Cơ Tu được bảo tồn và phát huy, tạo tiền đề phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.

Để tiếp tục triển khai có hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, Đảng ủy, chính quyền xã Tây Giang tiếp tục tập trung xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị vững mạnh toàn diện; phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và quyền làm chủ của nhân dân.

Địa phương thực hiện phân công, phân quyền rõ ràng theo phương châm “7 rõ”, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát, khen thưởng kịp thời và xử lý nghiêm các biểu hiện sai phạm.

Đồng thời, hoàn thành quy hoạch phát triển xã theo hướng nông - lâm nghiệp kết hợp dịch vụ, du lịch sinh thái, ưu tiên bố trí dân cư tại vùng an toàn, giảm thiểu rủi ro thiên tai. Đầu tư xây dựng hạ tầng kết nối giữa trung tâm xã và các vùng sản xuất, tăng khả năng giao thương hàng hóa. Hạ tầng văn hóa, y tế, giáo dục cần đảm bảo tiêu chuẩn nông thôn mới, hài hòa với môi trường và bản sắc địa phương.

Đặc biệt, địa phương tập trung phát triển kinh tế theo hướng đặc thù. Trong đó, tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện địa phương như cây ba kích, quế, dược liệu dưới tán rừng, hỗ trợ xây dựng mô hình tổ hợp tác, liên kết chuỗi giá trị với doanh nghiệp.

Phát triển cụm công nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và các dịch vụ hỗ trợ nhằm tạo sinh kế bền vững, giải quyết việc làm tại chỗ.

Theo ông Bhling Mia, văn hóa Cơ Tu là tài sản tinh thần vô giá, cần được bảo tồn, phát huy đúng hướng. Tổ chức các lễ hội, không gian văn hóa nhà Gươl, nghề thủ công truyền thống... vừa giữ gìn bản sắc, vừa gắn kết với phát triển du lịch; phát huy vai trò của già làng, người có uy tín trong giáo dục thế hệ trẻ, giữ gìn phong tục tập quán tốt đẹp.

Địa phương tập trung thực hiện các chính sách an sinh xã hội, tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề... theo phương châm “Đưa cần câu, không đưa con cá”, nâng cao năng lực tự chủ của hộ nghèo; hỗ trợ sinh kế, phát triển trồng rừng, khai thác dược liệu dưới tán rừng, chuyển đổi cơ cấu rừng nhằm tăng độ che phủ và mở rộng sản xuất lâm nghiệp hiệu quả.

Các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, dịch vụ công, nông nghiệp sẽ được triển khai chuyển đổi số; phổ cập internet đến tất cả các thôn, đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, thanh niên nhằm hình thành nguồn nhân lực trẻ có năng lực công nghệ. Ứng dụng khoa học - công nghệ trong canh tác, bảo quản, chế biến nông sản, đặc biệt là cây dược liệu.

Để triển khai hiệu quả các giải pháp nêu trên, ông Bhling Mia kiến nghị thành phố xây dựng cơ chế đặc thù cho các xã miền núi, tăng phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương bàn, địa phương quyết định, địa phương chịu trách nhiệm”; đầu tư các tuyến giao thông chiến lược như đường 14G, ĐT606 kết nối trung tâm xã, cửa khẩu và các khu kinh tế quan trọng, đảm bảo quốc phòng - an ninh và giao thương thuận lợi.

Đồng thời, thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo, dược liệu, thị trường tín chỉ carbon, hoàn thiện hạ tầng cụm công nghiệp Aró, hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu và sản phẩm từ rừng.

Không chỉ dừng ở các chương trình hỗ trợ sinh kế, nhiều giải pháp đồng bộ đã được Đà Nẵng triển khai. Thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thành phố đã đầu tư đáng kể vào cơ sở hạ tầng, từ hệ thống điện, đường, trường, trạm đến các công trình phục vụ sản xuất. Những nỗ lực này giúp thay đổi diện mạo nông thôn miền núi, tạo tiền đề quan trọng để người dân vươn lên phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.