Đang bận rộn với phơi bông đót cho kịp khô, chị Lê Thị Dịp (51 tuổi, trú thôn Phú Túc) cho hay, hàng năm, cứ sau Tết bà con dân tộc Cơ tu chúng tôi lên các cánh rừng nằm dưới chân núi Hòn đá Non Nước, hòn đá Đà Nẵng hay Dốc Kiền, nơi có những khu rừng cây đót mọc tự nhiên rất nhiều để thu hoạch bông đót tươi về bán lại cho các thương lái từ Đà Nẵng, Duy Xuyên (Quảng Nam) lên mua.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, thời tiết huyện vùng núi huyện Hòa Vang đầu năm nay ít lạnh, nhiều nắng, cây đót phát triển mạnh mẽ, nên bông đót nở bung được nhiều, đạt chất lượng. Đây là loại cây mọc tự nhiên trong rừng nhưng nó lại có giá trị kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng. Ngoài ra, đồng bào còn thu hoạch lá đót để gói bánh sừng trâu hay bán cho bà con ở huyện Đại Lộc (Quảng Nam) gói bánh ú tro vào dịp Tết Đoan Ngọ hàng năm (mùng 5-5 ÂL)

Người Kinh ở đồng bằng cũng tham gia hái đót.

Ông Lê Văn Nghĩa, bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Phú Túc cho hay, hiện nay thôn Phú Túc có 166 hộ với 625 nhân khẩu, trong đó có 137 hộ người Cơ tu với 542 nhân khẩu. Những năm qua, nhờ sự quan tâm giúp đở của các cấp, các ngành, đời sống kinh tế của người dân ngày thêm phát triển. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn gần 30 hộ nghèo trong tiêu chí và 9 nhà tạm. Mùa trổ bông của cây đót thường vào dịp Tết Nguyên đán và kéo dài khoảng 1 tháng sau. Người Cơ tu gọi cây đót là atâng. Đây cũng là lúc bà con đồng bào dân tộc Cơ tu thôn tôi vào rừng khai thác “lộc rừng” ban tặng. Năm nay, bông của cây đót được mùa, được giá nên bà con người Cơ tu nơi đây ai cũng vui cái bụng.

Phụ nữ Cơ tu gùi đót về làng.

Chị Lê Thị Dịp cho hay, đến mùa đót trổ bông, từ sáng sớm, bà con đã rủ nhau vào rừng mang theo liềm, nước uống, tranh thủ vào khu rừng cạnh thôn, cách nhà anh khoảng 30 phút đi bộ, để hái bông đót về. Bình quân một ngày, mỗi người đàn ông dân tộc Cơ tu có thể hái được từ 30kg bông đót tươi, giá đót cân tươi tại địa lý thu mua là 5.000 đồng/ kg. Trung bình mỗi ngày mỗi người bứt đót thu nhập trên dưới150.000 đồng/người/ ngày. Tuy nhiên, công đoạn hái bông đót cũng không kém phần gian lao, vất vả và nguy hiểm bởi người hái đót còn đối mặt với ong độc chích, rắn độc cắn hay trượt chân té ngã xuống khe suối hay vực sâu. Bà con phải trèo đèo, men theo những sườn núi, taluy dựng đứng, bất mọi hiểm nguy chực chờ mới hái được khoảng vài chục kg đót mỗi ngày.

Rảo bước trên con đường bê tông khang trang ở thôn Phú Túc, chúng tôi cũng bắt gặp không khí rộn ràng của các“sơn nữ”đang chở đót về bằng xe máy hay là cảnh các em học sinh tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần, theo bố, mẹ lên núi cùng hái đót. Tuy vất vả, nhưng em rất vui với nụ cười rạng rỡ trên môi vì đã phụ giúp gia đình kiếm được tiền để mua thêm quần áo, sách vở.

Chị Lê Thị Dịp đang phơi đót trước nhà mình.

Một thương lái trú ở Làng chổi đót Chiêm Sơn (xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên) lên đây mua bông đót cho hay bông đót năm nay đa phần đạt chất lượng và nhờ trời nắng liên tục dễ phơi, ít hao công nên giá mua dao động từ 5.000 /kg tươi, còn đót khô dao động trên dưới 20.000 đồng/ kg. Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, chúng tôi đã thu mua được khoảng 2 tấn đót khô và khoảng 5 tấn đót tươi ở khu vực nầy và các vùng lân cận.

Thời gian qua cây đót đã nở bông khắp núi rừng Phú Túc. Hái đót, thu hoạch bông đót đã trở thành một công việc mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho bà con đồng bào dân tộc Cơ tu nơi đây. Tuy nhiên, hiện nay, diện tích cây đót ngày càng bị thu hẹp, do bà con phát triển trồng rừng bằng cây keo lai, dẫn đến nguồn thu nhập từ khai thác cây đót của nhiều hộ gia đình bị giảm sút so với trước đây.

Bài, ảnh: Tiên Sa