Chuyển đổi số quốc gia cần có nhân lực số

Khách hàng trải nghiệm giải pháp công nghệ của FPT tại Diễn đàn quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ số lần thứ 3. Ảnh: Việt Linh
Vừa thiếu, vừa yếu
Một báo cáo mới đây của Bộ TT&TT đã chỉ ra rằng, mỗi năm số lượng sinh viên tốt nghiệp các chuyên ngành liên quan trực tiếp tới chuyển đổi số rơi vào khoảng 65.000 người. Tuy nhiên con số này vẫn đang ở mức thấp, dẫn tới hệ quả trực tiếp là Việt Nam đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực kỹ thuật cao để thực hiện chuyển đổi số, bất chấp nhu cầu tuyển dụng của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp (DN) ngày càng cao để thực hiện quá trình chuyển đổi này.
Không những vậy, trong cơ cấu nguồn nhân lực, tỷ lệ nhân lực kỹ thuật/tổng lao động của nền kinh tế Việt Nam mới chỉ đạt hơn 1%. Đây là chỉ số tương đối thấp so với một số quốc gia như Mỹ (4%), Hàn Quốc (2,5%) hay Ấn Độ (1,78%). Điều này cũng phản ánh đúng thực tế, Việt Nam đang thiếu hụt trầm trọng nhân lực có kiến thức, kỹ năng, làm chủ các công nghệ mới, công nghệ đặc trưng của chuyển đổi số như: Trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, tự động hóa hay blockchain.
Số liệu từ nền tảng tuyển dụng TopDev cũng chỉ ra rằng, nhân lực công nghệ thông tin tại Việt Nam đang thiếu hụt lớn. Tiêu biểu như năm 2021, trong khi các DN cần 450.000 nhân sự thì nguồn nhân lực chỉ đáp ứng được 430.000 người. Sang năm 2022, con số thiếu hụt này còn được dự đoán sẽ lên tới 150.000 nhân sự khi nhu cầu tuyển dụng của thị trường lên đến 530.000 người.
Đáng chú ý, TopDev còn nêu lên một thực trạng đáng lo ngại rằng, trong số hơn 60.000 nhân sự công nghệ thông tin tốt nghiệp hằng năm tại các cấp bậc trung cấp, cao đẳng và đại học thì chỉ có khoảng 1/3 trong số này là có thể làm việc được luôn. Còn phần lớn đều phải được DN đào tạo thêm để có thể bắt đầu vào làm chính thức.
Nói về thực trạng này, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ CMC Nguyễn Trung Chính cho rằng, hiện nhu cầu về nguồn nhân lực số đang rất cao nhưng các trường đại học hiện nay chưa đáp ứng được cả về số lượng và chất lượng. Về số lượng, thực tế mới đáp ứng khoảng 25% nhu cầu. Còn số lượng chỉ đạt 30% số lượng đáp ứng yêu cầu.
Ông Chính lấy câu chuyện tuyển dụng của Samsung tại Việt Nam làm ví dụ. Với việc đầu tư trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, Samsung đã xem nước nước ta là trung tâm cung cấp dịch vụ số cho toàn cầu. Do đó, vào 2021, mặc dù bị ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 nhưng nhu cầu tuyển dụng của Samsung vẫn rất cao. Tập đoàn này đã yêu cầu CMC cung ứng cả ngàn nhân sự, mặc dù rất nỗ lực nhưng thực tế chúng tôi chỉ hoàn thành được 30% nhu cầu.
Chất lượng nhân sự công nghệ số ở Việt Nam vừa thiếu, vừa yếu. Trong khi đó, đến năm 2030, thị trường phải cần đến 1,5 triệu nhân lực công nghệ thông tin. Chúng ta cần bổ sung một lượng lớn nhân sự đáp ứng nhu cầu của thị trường, ông Nguyễn Trung Chính chia sẻ.

Giao dịch với Robot OPBA tại Nam A Bank. Ảnh: Việt Linh
Xây dựng đại học số
Theo tính toán, để thực hiện được quá trình chuyển đổi số quốc gia, trong cơ cấu nguồn nhân lực thì nhân lực kỹ thuật phải chiếm khoảng 2%. Điều này tương đương với việc Việt Nam phải có được tối thiểu 80.000 sinh viên chuyên ngành kỹ thuật mỗi năm, tăng gấp khoảng 40% so với hiện nay. Mục tiêu này được xem là khó khả thi nếu biết toàn bộ 158 trường đại học có đào tạo công nghệ thông tin, điện tử - viễn thông và an toàn thông tin thì chỉ có tổng số tầm hơn 80.000 chỉ tiêu tuyển sinh mỗi năm.
Trên thực tế, Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất gặp phải vấn đề về đào tạo nhân lực số này. Trước đây, các cường quốc về công nghệ thông tin như Ấn Độ hay Hàn Quốc cũng phải đối mặt với bài toán tương tự. Và phát triển các đại học số là lời giải đã chứng minh được thành công khi giúp những quốc gia trên đảm bảo số lượng và chất lượng nguồn nhân lực công nghệ thông tin nói chung và nhân lực số nói riêng.
Có thể hiểu một cách đơn giản về mô hình đại học số là đưa toàn bộ hoạt động của trường đại học, giảng viên và sinh viên lên môi trường số. Hoạt động theo cả hình thức đào tạo trực tiếp lẫn trực tuyến sẽ giúp đại học số vượt qua nhiều giới hạn vật lý mà một ngôi trường truyền thống gặp phải. Dẫn tới dịch vụ giáo dục được tiếp cận dễ dàng hơn, đào tạo được nhiều hơn, chi phí thấp hơn, với chất lượng tối thiểu tương đương.
Một ví dụ tiêu biểu cho mô hình này là Hàn Quốc, với dân số chỉ vào khoảng hơn 50 triệu dân nhưng đã có 20 trường đại học số. Trong đó, nổi bật là đại học số Seoul khi đào tạo trực tuyến hoàn toàn số lượng sinh viên hàng năm lên tới 40.000 người. Những mô hình hiệu quả như vậy là một trong các nguyên nhân chính giúp Hàn Quốc đã trở thành quốc gia đứng đầu thế giới về tỷ lệ thanh niên trong độ tuổi 25 - 34 có trình độ đại học, chiếm khoảng 60%, tạo ra nguồn lao động chất lượng cao dồi dào cho đất nước.
Ở Việt Nam, quá trình số hóa cấp bậc đại học cũng đã bắt đầu được triển khai ở trạng thái ban đầu tại một số cơ sở đào tạo, điển hình là Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông thông qua nền tảng công nghệ PTIT-Slink do chính đơn vị phát triển. Với giải pháp này, hơn 13.000 sinh viên, cán bộ của Học viện có thể thực hiện hầu hết các hoạt động như đăng ký nhập học, học tập - thực hành - thi cử trực tuyến 100% … hay tham gia vào các hoạt động khác mà không cần hiện diện tại trường.
Được biết, mặc dù có tới 2 đợt bùng phát dịch Covid-19 trong năm 2021 nhưng Học viện đã tổ chức đào tạo trực tuyến cho gần 90.000 lượt sinh viên với 196 môn học, hơn 1.400 lớp học online cho hơn 12.000 sinh viên. Bên cạnh đó là tổ chức thi và bảo vệ đồ án, khóa luận trực tuyến cho gần 55.000 lượt sinh viên. Con số được cho là đáng mơ ước với bất kỳ trường đại học nào trong cùng giai đoạn.
Bên cạnh đó, xây dựng đại học số cũng đang là xu hướng được một số tập đoàn công nghệ lớn trong nước lựa chọn khi đầu tư vào giáo dục. Điển hình là Tập đoàn Công nghệ CMC đã đầu tư giai đoạn đầu với số tiền lên đến hơn 1.000 tỷ đồng để nâng cấp trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Á Châu thành trường Đại học CMC theo đúng chuẩn số hóa toàn diện từ hoạt động đến công tác giảng dạy.
Nói về mô hình hoạt động trường Đại học CMC, Phó ban Đại học Số - TS Nguyễn Kim Cương cho biết, có nhiều nét tương đồng với một công ty công nghệ. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở sản phẩm đầu ra của đại học công nghệ là con người có tri thức. Vừa ra trường đã có thể bắt tay vào công việc được luôn mà không cần DN phải đào tạo thêm.
Với mục tiêu thiết lập được kết nối sinh viên - trường đại học - DN, nhà trường sẽ luôn nắm được nhu cầu DN cần gì để có chương trình đào tạo phù hợp dành cho sinh viên. Đây sẽ là một nguồn nhân lực không chỉ quan trọng cho các công ty thành viên của CMC mà còn cho những đối tác như Microsoft, Samsung SDS…
Hà Thanh/KTĐT
Tin liên quan
Tin mới hơn
Phú Xuyên: Chuyển đổi số nâng tầm giá trị bản sắc địa phương
18:00 | 12/04/2026 Kinh tế
Quý I/2026: Kinh tế trong nước vượt khó, duy trì nhịp tăng trưởng tương đối ổn định
10:21 | 10/04/2026 Kinh tế
Thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định các mức thuế đối với xăng, dầu
14:00 | 09/04/2026 Kinh tế
Nâng tầm nông sản Việt: Từ kỷ lục 70 tỷ USD đến khát vọng 100 tỷ USD
00:00 | 09/04/2026 Kinh tế
Thống nhất dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam
16:26 | 08/04/2026 Văn hóa - Xã hội
CSGT số 7 Đắk Lắk quyết liệt siết chặt an toàn giao thông trên Quốc lộ 26
08:02 | 08/04/2026 Kinh tế
Tin khác
Gia Lai tái cấu trúc ngành hàng chanh dây theo hướng bền vững
10:50 | 07/04/2026 Kinh tế
Nghị quyết 79 qua góc nhìn của doanh nghiệp tư nhân: Đồng hành để vươn xa
09:48 | 07/04/2026 Kinh tế
Người phụ nữ xứ Nghệ “đánh thức hồn quê” qua món chả dam OCOP
00:00 | 06/04/2026 Kinh tế
Việt Nam chủ động các kịch bản, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia
13:58 | 04/04/2026 Kinh tế
Khi cà phê Robusta Gia Lai bước vào “sân chơi” cao cấp
13:23 | 04/04/2026 Kinh tế
Hiệu quả từ mô hình kinh tế của thanh niên Bru-Vân Kiều
00:00 | 04/04/2026 Tin tức
Nghệ An: Cá trích nướng Hải Châu thu hút du khách
10:00 | 03/04/2026 Kinh tế
Những người giữ lửa làng nghề truyền thống giữa cơn lốc đô thị hóa
09:00 | 03/04/2026 Kinh tế
Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản quý I/2026 đạt 16,69 tỷ USD
12:24 | 01/04/2026 Kinh tế
Xuân Mai phát huy hiệu quả các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội ngay từ đầu năm
11:09 | 01/04/2026 Kinh tế
Hợp tác xã Sinh Dược: Khơi dậy giá trị dược liệu bản địa
09:00 | 01/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tổng Bí thư Tô Lâm: Đảm bảo triển khai hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới
07:00 | 01/04/2026 Kinh tế
Sản xuất theo đơn hàng: “Chìa khóa” giúp nông dân Nghệ An yên tâm đầu ra
13:00 | 31/03/2026 Kinh tế
Giá xăng dầu hôm nay giảm kỷ lục tới hơn 5.600 đồng/lít, nguyên nhân do đâu?
08:31 | 27/03/2026 Kinh tế
Giá vàng giảm kỷ lục: Cơ hội lớn từ sự bi quan
08:24 | 27/03/2026 Kinh tế
Gia Lai: Nhiều động vật hoang dã quý hiếm được thả về rừng tự nhiên
09:14 Tin tức
Độc đáo Lễ cúng rừng của người Jrai ở xã Gào
09:13 Làng nghề, nghệ nhân
Lan tỏa giá trị di sản, tạo động lực phát triển bền vững
09:00 Tin tức
Khu 10 Liên Hoa (Tam Nông): Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh
08:00 Làng nghề, nghệ nhân
Ngược dòng sông Đà: 7 ngày, 10 phiên chợ và những phận người bám sóng
07:00 Du lịch làng nghề
