Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Lưu Duy Dần phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho biết: “Cả nước hiện có hơn 5.400 làng nghề và làng có nghề, thu hút hơn 13 triệu lao động, mang lại giá trị xuất khẩu hơn 1,7 tỷ USD. Trong đó, sản phẩm thủ công mỹ nghệ (TCMN) làng nghề đã góp phần không nhỏ vào sự nghiệp xây dựng đất nước, an sinh xã hội và nâng cao đời sống cho nhân dân. Song, các sản phẩm TCMN còn có thể mang lại lợi nhuận hơn nữa nếu được quan tâm đến kiểu dáng và mẫu mã. Nhìn chung, phần lớn sản phẩm làng nghề vẫn sản xuất theo hình thức truyền thống, chậm cải tiến, chưa có nhiều đột phá theo kịp sự phát triển đa dạng của kinh tế thị trường. Để có một mẫu mã mới đòi hỏi người nghệ nhân không chỉ khéo léo về kỹ thuật, kỹ xảo, nắm vững đặc tính của chất liệu chế tác mà còn đòi hỏi khả năng tư duy sáng tạo và tâm hồn nghệ sĩ của nghệ nhân TCMN với hướng phát triển: kết nối cộng đồng làng nghề, bảo tồn văn hoá, phát triển du lịch, đổi mới sáng tạp, hội nhập quốc tế.”

Các đại biểu tham gia Hội thảo “Tư vấn nâng cao năng lực thiết ké mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ tăng sức cạnh tranh thị trường trong nước và xuất khẩu”.

PGS.TS Đặng Mai Anh - Nguyên Phó hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp.

Tham luận tại hội thảo, PGS.TS Đặng Mai Anh - Nguyên Phó hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp cho rằng, bất cập lớn nhất của ngành TCMN hiện nay vẫn là thiết kế mẫu mã sản phẩm. Nguyên nhân của tồn tại này là do mẫu mã còn đơn điệu, chất lượng sản phẩm còn chưa đồng đều, thiếu thợ lành nghề đã qua đào tạo và thiếu thông tin về thị trường xuất khẩu, quy mô sản xuất nhỏ nên khó cạnh tranh với công nghệ hiện đại. Giải pháp để nâng cao năng lực thiết kế sản phẩm TCMN là tăng cường mọi góc độ của sản phẩm như: hành lang pháp lý của Nhà nước; những chính sách liên quan đến hoạt động ngành nghề nói chung, hoạt động sản xuất và xuất khẩu hàng TCMN nói riêng; đảm bảo mặt bằng sản xuất, đầu tư khoa học công nghệ và nguồn nhân lực...

TS. Tôn Gia Hoá - Phó chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phát biểu tham luận.

Nói về giải pháp đẩy mạnh phát triển sản phẩm TCMN trên thị trường quốc tế, TS. Tôn Gia Hoá - Phó chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho biết: “Các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu TCMN cần tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh của các nhóm mặt hàng có lợi thế gia tăng giá trị sản phẩm cho nhóm hàng này. Quan tâm đến thị hiếu của người tiêu dùng thường thay đổi theo thời gian. Đồng thời, đa dạng hóa sản phẩm, tăng cường hợp chuẩn quốc tế hướng đên thị trường trung và cao cấp. Ngoài ra, các doanh nghiệp xuất khẩu ngành này cũng cần chú trọng đầu tư xây dựng thương hiệu ngành, thương hiệu doanh nghiệp gắn với xúc tiến thương mại. Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, các mặt hàng TCMN Việt Nam sẽ phải đối diện với những cạnh tranh ngày càng cao, cùng với sự lựa chọn khắt khe của người tiêu dùng, vì vậy chúng ta cần tạo sự khác biệt và đẳng cấp của sản phẩm, thể hiện đặc trưng văn hóa của quốc gia khi sản xuất ra sản phẩm.”

Đại đức Thích Minh Thuần chia sẻ về văn hoá phật giáo với việc bảo tồn các giá trị sản phẩm làng nghề truyền thống.

Về khía cạnh văn hoá phật giáo với việc bảo tồn các giá trị sản phẩm làng nghề truyền thống, Đại đức Thích Minh Thuần - Chánh Thư ký Ban Văn hoá TW Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết: “Cùng với các làng nghề truyền thống ở Việt Nam, văn hoá Phật giáo đã góp phần hồi sinh lại những đốm lửa nghề truyền thống sắp bị dập tắt. Trong những năm trở lại đây, việc đưa những biểu tượng và tinh thần Phật giáo vào trang trí trong ngành TCMN ngày được nhân rộng. Có thể thấy trên thị trường hiện nay, xuất hiện rất nhiều những sảm phẩm TCMN truyền thống với các biểu tượng Phật giáo đạt đến trình độ kĩ thuật rất cao, tỉ mỉ và tinh xảo. Trong nghệ thuật kiến trúc Phật giáo, các sảm phẩm về gốm sứ, kim khí, mộc mỹ nghệ được đưa vào sử dụng rất rộng rãi, phổ biến. Điển hình là sảm phẩm thủ công của một số làng nghề truyền thống lâu năm như gốm sứ Bát Tràng, làng đúc đồng Ngũ Xá, làng làm mộc Thi Chàng Sơn, làng tranh trúc chỉ ở Huế...”

Các đại biểu tham quan tại một có sở chăn nuôi ở làng nghề rắn Vĩnh Sơn (huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc).

Trong khuôn khổ hoạt động của hội thảo, các đại biểu tham quan khảo sát thực tế tại làng nghề rắn Vĩnh Sơn. Theo ông Nguyễn Văn Thịnh - Chủ tịch Hội làng nghề rắn Vĩnh Sơn, thời gian qua, Hội làng nghề khuyến nghị với các đơn vị sản xuất tăng cường đổi mới công nghệ, sản xuất các sản phẩm truyền thống kết hợp với công nghệ hiện đại để cho ra các sản phẩm hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Thay đổi nhãn mác và bao bì hấp dẫn, mang đầy đủ thông tin của sản phẩm nhưng phải ngắn gọn đầy đủ súc tích. Song song với việc cải tiến đa dạng mẫu mã bao bì sản phẩm thì phải đa dạng hóa nhiều loại sản phẩm, kết hợp với các đơn vị công ty dược trong và ngoài tỉnh để sản xuất sản phẩm có giá trị chữa bệnh và bồi bổ sức khoẻ.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT.

Cho ý kiến tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT đánh giá cao hoạt động của hội thảo, các bài tham luận có nhiều thông tin đa chiều và đặc sắc về việc nâng cao thiết kế mẫu mã sản phẩm TCMN tăng sức cạnh tranh thị trường trong nước và xuất khẩu. Có thể nói, TCMN là lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam mang lại giá trị xuất khẩu lớn. Các sản phẩm TCMN có ý nghĩa lưu truyền giá trị văn hoá của người Việt, là nơi có sự tham gia của đội ngũ nhiều nghệ nhân, thợ giỏi. Trong thời gian tới, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cần có thêm nhiều hoạt động để định hướng cho làng nghề, nghệ nhân phát triển, hướng tới tham gia Fesival bảo tồn và phát triển văn hoá làng nghề Việt Nam 2023 và cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội năm 2023./.