KKT Nhơn Hội đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch chung tại quyết định 142/2005/QĐ-TTg ngày 14/6/2005, phê duyệt điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung xây dựng tại Quyết định số 514/QĐ-TTg ngày 08/5/2019 trên phần lớn diện tích thuộc bán đảo Phương Mai với địa hình hiện trạng là một dải cồn cát ngang ổn định, có trữ lượng cát tương đối lớn. Theo quy hoạch được duyệt, toàn bộ khối lượng cát này sẽ được cân đối, sử dụng cho mục đích san lấp mặt bằng các Khu chức năng trong KKT, nên mặc dù tại nhiều vị trí trong quy hoạch có những đồi cát cao, trữ lượng lớn như đồi cát hiện trạng tại các Khu Công nghiệp A, B, C, Khu Đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội… nhưng sau khi rà soát, tính toán về cân bằng đào đắp thì tổng thể khối lượng cát hiện trạng tại các khu này không đủ để san lấp mặt bằng các Khu chức năng khác (dự kiến lượng cát còn thiếu quy hoạch cũ thiếu 41 triệu khối, quy hoạch điều chỉnh thiếu khoảng trên 25 triệu m3).

Bình Định tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm trong khai thác và vận chuyển cát trái phép tại KKT Nhơn Hội.

Do đó, ngay từ đầu thành lập KKT Nhơn Hội, UBND tỉnh Bình Định đã chỉ đạo Ban Quản lý KKT Nhơn Hội (nay là Ban Quản lý KKT tỉnh Bình Định), phối hợp với các ngành chức năng và chính quyền địa phương thực hiện công tác kiểm tra, ngăn chặn, xử lý các trường hợp khai thác, vận chuyển cát trái phép ra ngoài KKT.

Về kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm. Trước năm 2017, việc chống khai thác, vận chuyển cát trái phép trên địa bàn KKT Nhơn Hội được Ban Quản lý KKT và các Sở, ngành, chính quyền địa phương phối hợp thực hiện tốt và có hiệu quả bằng việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hiện trường; kết hợp bố trí Trạm gác Cầu Thị Nại (hoạt động 24/24 giờ) với sự tham gia của 03 lực lượng chính gồm: Thanh tra Sở Giao thông Vận tải Bình Định, Đồn Công an KKT và Công ty CP Giao thông thuỷ bộ Bình Định để kiểm tra, giám sát các phương tiện giao thông qua cầu Thị Nại. Luỹ kế đến cuối năm 2016, Ban Quản lý KKT và các ngành chức năng đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 68 trường hợp vi phạm với tổng số tiền phạt trên 154.000.000 đồng.

Ông Nguyễn Văn Thường - Chủ tịch UBND xã Nhơn Hội đang trao đổi với phóng viên về công tác chống khai thác và vận chuyển
cát trái phép trên địa bàn.

Kể từ đầu năm 2017 đến nay, sau khi Trạm gác Cầu Thị Nại ngừng hoạt động theo chỉ đạo của UBND tỉnh Bình Định, việc kiểm tra, giám sát công tác vận chuyển cát trái phép trên địa bàn KTT gặp rất nhiều khó khăn. Đặc biệt, trong khoảng thời gian từ đầu năm 2018 đến tháng 6/2019, do nhu cầu tiêu thụ cát tô phục vụ xây dựng gia tăng, trong khi nguồn cát cung cấp tại các khu vực mỏ hợp pháp theo quy hoạch khoáng sản của tỉnh còn hạn chế và giá thành cao nên việc khai thác, vận chuyển cát trái phép trên địa bàn KKT bùng phát trở lại và diễn biến phức tạp, cả ban đêm lẫn ban ngày, trong và ngoài giờ hành chính. Trong đó, tập trung tại các khu vực: Đồi cát thuộc Khu Công nghiệp Nhơn Hội (Khu C), phân khu số 5 (giai đoạn 2) thuộc Khu Đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội, khu vực đường chuyên dụng phía Tây KTT Nhơn Hội, dọc tuyến đường ĐT 639; các khu vực cấp phép khai thác cát cho các doanh nghiệp và các mặt bằng dự án đã được giao cho các chủ đầu tư dự án như: Dự án Khu Công nghiệp Nhơn Hội (Khu A); Dự án Công viên động vật hoang dã FLC Quy Nhơn; phân khu số 9 thuộc Khu Đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội; các dự án đầu tư từ nguồn vốn ngân sách như phân khu số 5, phân khu số 8, đường lõi trung tâm thuộc Khu Đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội…

Để kịp thời chấn chỉnh thực trạng này, từ đầu tháng 7/2019 đến nay, Ban Quản lý KKT cùng các ngành chức năng đã tích cực phối hợp mở đợt cao điểm (kể cả ngoài giờ hành chính, vào ban đêm) để kiểm tra, xử lý các đối tượng khai thác, vận chuyển cát trái phép. Đặc biệt, Ban Quản lý KKT đã chỉ đạo Ban Quản lý Dự án và Giải phóng mặt bằng KKT thực hiện: Lắp đặt hàng rào tole che chắn với chiều dài 80m, cao 2m và lắp 01 bảng Pano công bố tên dự án (kích thước 2mx3m) tại phân khu số 5 (giai đoạn 2), Khu Đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội; tổ chức làm việc và quán triệt các nhà thầu thi công đăng ký về số lượng và biển số thiết bị máy đào, phương tiện vận chuyển cát phục vụ thi công dự án để tăng cường công tác quản lý và tổ chức bảo vệ 24/24 giờ khu vực công trình; hoàn thành việc lắp đặt các barie đầu các tuyến đường vào các dự án phân khu số 5 và phân khu số 8 (giai đoạn 1) và Khu Đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội…

Với việc áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp, công tác phối hợp chống khai thác, vận chuyển cát trái phép đã đạt được hiệu quả cao. Tính từ đầu năm 2017 đến nay, Tổ công tác và các đoàn kiểm tra liên ngành đã phát hiện, lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính 36 trường hợp vi phạm với tổng số tiền phạt trên 64.000.000 đồng. Riêng trong đợt cao điểm từ tháng 7 đến tháng 9/2019, bằng việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hiện trường thường xuyên và đột xuất (trên 30 lượt, kể cả ban đêm), Ban Quản lý KKT cùng với Công an TP. Quy Nhơn (trực tiếp là Đồn Công an KKT và Đội Cảnh sát kinh tế và Môi trường) đã phát hiện, xử phạt 08 trường hợp khai thác cát trái phép với số tiền 16.000.000 đồng; xử phạt 07 trường hợp mua bán, vận chuyển cát không rõ nguồn gốc với số tiền 2.100.000 đồng; tạm giữa 01 xe máy đào; 05 ô tô tải; 07 xe máy và một số cuốc xẻng dùng để khai thác cát trái phép; kết hợp răn đe 10 đối tượng, trong đó 03 đối tượng có xe máy đào viết bản cam kết không thực hiện hành vi khai thác cát trái phép trong KKT; cho 07 đối tượng có xe tải viết cam kết không thực hiện hành vi mua bán, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc.

Bài và ảnh Ngọc Châu

Để tìm hiểu những khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ trong công tác chống khai thác, vận chuyển cát trái phép trên địa bàn KKT Nhơn Hội, chúng tôi đã có buổi làm việc với ông Nguyễn Văn Thường - Chủ tịch UBND xã Nhơn Hội, TP. Quy Nhơn - một trong những điểm nóng khai thác và vận chuyển cát trái phép trên địa bàn KKT Nhơn Hội trong thời gian vừa qua.

Chủ tịch UBND xã Nhơn Hội cho biết, địa phương đã nhiều lần ra quân phối hợp cùng Ban Quản lý KKT tỉnh Bình Định, Đồn Công an KKT Nhơn Hội thực hiện công tác xử lý vi phạm khai thác cát trái phép. Tuy nhiên, trong quá trình phối hợp kiểm tra, xử lý hiện trường đối với các trường hợp cá nhân và tổ chức có hành vi khai thác, vận chuyển cát trái phép trong KKT Nhơn Hội có một vấn đề rất khó đó là khi đoàn công tác đến hiện trường không hiểu vì sao các đối tượng lại dừng hoạt động khai thác như tài xế xe múc tắt máy bỏ đi không có mặt, xe tải đổ cát lại không có cát trên xe và rời khỏi hiện trường. Do đó, UBND xã cùng các lực lượng chức năng không đủ căn cứ, cơ sở để lập biên bản xử lý vi phạm hành chính và tịch thu, tạm giữ phương tiện để xử lý theo quy định. Bởi theo quy định để xử lý (Lực lượng Công an Đồn KKT Nhơn Hội có nêu) khi nào xe múc cát đang hoạt động múc cát đưa lên xe tải bắt quả tang thì mới xử lý được.

Chủ tịch UBND xã Nhơn Hội đề nghị: Ban Quản lý KKT tỉnh Bình Định đi hiện trường kiểm tra, lắp đặt tại một số khu vực cấm khai thác, vận chuyển cát trái phép trên địa bàn xã Nhơn Hội, nơi các đối tượng thường xuyên khai thác; Đề nghị Công an TP. Quy Nhơn quan tâm phối hợp với địa phương để tuyên truyền, phổ biến và giáo dục cho các cá nhân và tổ chức có các phương tiện xe múc, xe tải không được vào khu vực có biển cấm khai thác, vận chuyển cát trái phép. Đối với trường hợp cá nhân, tổ chức nào có hành vi đặt, để phương tiện như xe múc, xe tải chở cát trong phạm vi các khu vực cấm khai thác, vận chuyển cát trái phép trong KKT Nhơn Hội hoặc khi phát hiện tại hiện trường các đối tượng hoạt động khai thác như tài xế xe múc tắt máy, xe tải đổ cát rời khỏi hiện trường, để lại phương tiện, UBND xã cùng ngành chức năng ghi lại hình ảnh, video và lập biên bản xử lý vi phạm hành chính và tịch thu, tạm giữ phương tiện để báo cáo lên cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định, đồng thời gửi kèm theo hình ảnh, video phương tiện vi phạm.