Cổng chào kỷ niệm 255 năm Khởi nghĩa nông dân Tây Sơn, chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa và Hội Cầu Huê 2026 tại thị xã An Khê.

An Khê, với tôi, thuộc về điều sau đó.

Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Tây Sơn Thượng Đạo, tôi trở lại khu di tích trong buổi sáng mồng 4 Tết với một tâm thế khác. Tôi không tìm kiếm sự náo nhiệt của một lễ hội lớn. Tôi tìm một nhịp thở của đất. Khi tiếng trống hội vang lên giữa không gian còn vương hơi sương đầu năm, tôi biết mình đã nghe thấy điều cần nghe, một nhịp trầm quen thuộc của quê hương.

Chương trình nghệ thuật tái hiện khí thế Tây Sơn trong lễ hội sáng mồng 4 Tết tại Tây Sơn Thượng Đạo.

Những tiết mục nghệ thuật tái hiện khí thế Tây Sơn được dàn dựng công phu, nhưng điều đọng lại trong tôi không nằm ở sân khấu. Đó là cách thế hệ trẻ bước ra giữa không gian lịch sử với sự tự tin tự nhiên, cách người cao tuổi lặng lẽ dõi theo bằng ánh mắt trầm ngâm. Lịch sử ở đây không được kể lại bằng khẩu hiệu, mà bằng sự tiếp nối, bằng sự hiện diện của nhiều thế hệ trong cùng một không gian.

Trong khu vực dự lễ, sự hiện diện đông đủ của đại biểu, của các bậc cao niên và người dân địa phương tạo nên một cảm giác chân thực. Lễ hội không tách khỏi đời sống mà đứng giữa đời sống. Không có khoảng cách quá xa giữa nghi thức và người dân. Với tôi, đó là dấu hiệu của một cộng đồng còn giữ được mạch liên kết của mình, một mạch liên kết âm thầm nhưng bền bỉ.

Đại biểu, các bậc cao niên và đông đảo nhân dân tham dự lễ hội đầu Xuân.

Bước vào chính điện, khói hương bay nhẹ dưới mái gỗ cũ. Tôi đã dự không ít nghi lễ dâng hương ở nhiều vùng miền, nhưng mỗi nơi lại mang một sắc thái riêng. Ở Tây Sơn Thượng Đạo, sự thành kính không phô trương. Người ta dâng hương trong một sự im lặng vừa đủ, như thể mỗi người đang tự đối thoại với chính mình về trách nhiệm đối với cội nguồn. Trong khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận rõ hơn bao giờ hết rằng lịch sử không chỉ nằm trong sử sách, mà nằm trong ý thức của mỗi người đang đứng trước bàn thờ tiền nhân.

Nghi thức dâng hương trang nghiêm tại chính điện, thể hiện lòng thành kính với tiền nhân.

Làm báo về làng nghề nhiều năm, tôi càng tin rằng nghề không chỉ được giữ bằng kỹ thuật hay vốn liếng. Nghề được giữ bằng niềm tin. Và niềm tin ấy thường bắt đầu từ những nghi lễ giản dị đầu năm như thế, nơi người ta cúi đầu trước quá khứ để bước đi vững vàng hơn trong hiện tại.

Ra phía không gian tổ chức Hội Cầu Huê, tôi dừng lại khá lâu trước tấm bảng nhỏ ghi hai chữ “Cầu Huê”. Chữ mộc, nghĩa sâu. Huê là hoa, nhưng cũng là lộc, là sự sinh sôi. Ở một vùng đất từng sống bằng rẫy nương, bằng buôn bán, bằng những nghề thủ công giản dị, ước vọng đầu năm không quá cao xa. Người ta mong mùa màng thuận lợi, công việc hanh thông, con cháu yên ổn. Những điều tưởng như giản dị ấy lại chính là nền tảng để một cộng đồng tồn tại lâu dài.

Không gian tổ chức Hội Cầu Huê 2026 – nơi cộng đồng gửi gắm ước vọng về mùa mới và sinh kế hanh thông.

Hội Cầu Huê vì vậy không chỉ là phần hội nối tiếp phần lễ. Đó là nơi người dân gửi gắm niềm tin vào mùa mới. Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đang chịu sức ép của nhịp sống gấp gáp, việc một địa phương còn giữ được một nghi lễ cộng đồng như vậy, theo tôi, là điều đáng trân trọng. Bởi khi niềm tin chung còn được nuôi dưỡng, cộng đồng sẽ không dễ rời rạc.

Giữa tiếng reo vui của trò chơi leo cột lấy quà, tôi thấy nhiều gương mặt trẻ háo hức. Có người leo gần tới đỉnh rồi trượt xuống, lại cười và thử lại. Hình ảnh ấy khiến tôi nghĩ đến hành trình của không ít làng nghề hôm nay. Có lúc thăng, có lúc trầm. Có khi tưởng đã chạm tới sự ổn định, rồi lại phải xoay xở trước biến động của thị trường. Nhưng nếu cộng đồng còn ở bên nhau, nếu còn một điểm tựa tinh thần chung, người ta sẽ không dễ dàng bỏ cuộc.

Khi màn đêm buông xuống, tiếng chiêng vang lên bên vòng lửa. Tôi đứng ngoài vòng xoang một lúc để nhìn toàn cảnh. Ánh lửa soi rõ những gương mặt nhiều thế hệ. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu vì sao nhiều làng nghề Việt Nam vẫn tồn tại sau bao biến động. Không hẳn vì họ có điều kiện thuận lợi hơn, mà vì họ còn biết tụ lại với nhau trong những thời khắc như thế này, biết giữ cho mình một không gian chung để nhớ về nguồn cội.

Trò chơi leo cột lấy quà – hoạt động dân gian sôi động, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Nhìn lại một ngày hội, tôi không muốn chỉ ghi lại sự kiện. Điều tôi quan tâm hơn là thông điệp phía sau. Một địa phương biết kết nối lịch sử với hiện tại, biết đặt tín ngưỡng trong đời sống kinh tế, biết giữ sinh hoạt cộng đồng như một phần của phát triển, là một địa phương đang đi đúng hướng. Phát triển không thể tách rời bản sắc, và bản sắc chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cộng đồng gìn giữ.

Không khí lễ hội về đêm với tiếng chiêng và vòng xoang mang đậm bản sắc Tây Nguyên.

Mồng 4 Tết rồi sẽ qua. Cổng chào sẽ được tháo xuống. Sân khấu sẽ nhường chỗ cho sinh hoạt thường ngày. Nhưng nếu tinh thần của Hội Cầu Huê còn được gìn giữ trong lòng người dân, nếu mỗi mùa xuân người ta vẫn tìm đến nhau trong một không gian chung như thế, thì Tây Sơn Thượng Đạo sẽ không chỉ có mùa xuân của lễ hội, mà còn có mùa xuân của nội lực.

Sinh ra từ đất này, tôi hiểu mùa xuân không chỉ nằm ở lễ hội, mà nằm ở cách người Tây Sơn Thượng Đạo gìn giữ mạch Huê trong chính lòng mình.